৪.১ পৰিচয়

প্ৰতিদিনে আমি বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ সম্পাদন কৰোঁ। আপুনি কৰা যিকোনো কাৰ্যকলাপৰ কথা চিন্তা কৰক আৰু আপুনি দেখিব যে সেই কাৰ্যকলাপ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ আপোনাক তলত দিয়া বিষয়বোৰৰ এটা বা ততোধিকৰ প্ৰয়োজন হ’ব।

• সময়
• শক্তি
• প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী কিনিবলৈ ধন
• জ্ঞান
• আগ্ৰহ/প্ৰেৰণা
• দক্ষতা/শক্তি/অভিৰুচি
• কাগজ, কলম, পেঞ্চিল, ৰং আদিৰ দৰে বস্তুগত সামগ্ৰী
• পানী, বায়ু
• বিদ্যালয় ভৱন

এইবোৰ সকলো - সময়, শক্তি, ধন, জ্ঞান, আগ্ৰহ, দক্ষতা, সামগ্ৰী - হৈছে সম্পদ। সম্পদ হৈছে যিকোনো কাৰ্যকলাপ সম্পাদন কৰোঁতে আমি ব্যৱহাৰ কৰা যিকোনো বস্তু। ই আমাক আমাৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বত সহায় কৰে। আন সম্পদৰ তুলনাত এটা নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যকলাপৰ বাবে আপোনাক এটা নিৰ্দিষ্ট সম্পদৰ অধিক প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। আগৰ অধ্যায়ত, আপুনি আপোনাৰ নিজৰ শক্তিৰ বিষয়ে শিকিছে। এইবোৰ আপোনাৰ সম্পদ।

আমাৰ দ্বাৰা ব্যৱহাৰ নকৰা যিকোনো বস্তু সম্পদ নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, আপোনাৰ ঠাইত বহুদিন ধৰি ব্যৱহাৰ নকৰা আৰু পৰি থকা এটা চাইকেল আপোনাৰ বাবে সম্পদ নহ’ব পাৰে। কিন্তু ই আনৰ বাবে সম্পদ হ’ব পাৰে।

যদি আপুনি ওপৰৰ সম্পদৰ তালিকাখন পুনৰ চায়, তেন্তে আপুনি দেখিব যে সম্পদবোৰক এনেদৰে শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি-

• মানৱ সম্পদ
• অ-মানৱ সম্পদ বা বস্তুগত সামগ্ৰী

সম্পদ

সম্পদবোৰক বিভিন্ন ধৰণে শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি।

• মানৱ/অ-মানৱ সম্পদ
• ব্যক্তিগত/সামূহিক সম্পদ
• প্ৰাকৃতিক/সম্প্ৰদায়গত সম্পদ

আমি এই প্ৰত্যেকটা শ্ৰেণীবিভাজনৰ বিষয়ে পঢ়িম।

মানৱ আৰু অ-মানৱ সম্পদ

মানৱ সম্পদ

যিকোনো কাৰ্যকলাপ সম্পাদন কৰাত মানৱ সম্পদ কেন্দ্ৰীয়। এই সম্পদবোৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু আত্ম-উন্নয়নৰ জৰিয়তে বিকশিত কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে, যিকোনো ক্ষেত্ৰ/কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত জ্ঞান আহৰণ কৰিব পাৰি, দক্ষতা বিকশিত কৰিব পাৰি যিয়ে আপোনাক অভিৰুচি বিকশিত কৰাত সহায় কৰিব। মানৱ সম্পদৰ বিষয়ে আমি বিস্তাৰিতভাৱে পঢ়োঁ আহক।

(ক) জ্ঞান - ই হৈছে এনে এক সম্পদ যিটো এজন ব্যক্তিয়ে জীৱনজুৰি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যিকোনো কাৰ্যকলাপ সফলতাৰে সম্পাদন কৰাৰ বাবে ই এক পূৰ্বচৰ্ত। এজন ৰান্ধনীয়ে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে তেওঁ/তাইৰ ৰান্ধনী গেছ বা চুল্লা কেনেকৈ চলাব লাগে সেই বিষয়ে জ্ঞান থাকিব লাগিব। যি শিক্ষক/শিক্ষয়িত্ৰীৰ তেওঁ/তাইৰ বিষয়ৰ ওপৰত গভীৰ জ্ঞান নাই, তেওঁ/তাই এজন কাৰ্যকৰী শিক্ষক/শিক্ষয়িত্ৰী হ’ব নোৱাৰে। জীৱনজুৰি জ্ঞান আহৰণ কৰাৰ বাবে ব্যক্তিজনে মুক্ত মনৰ হ’ব লাগিব।

(খ) প্ৰেৰণা/আগ্ৰহ: এটা সাধাৰণ কথাত ক’বলৈ গ’লে, ‘ইচ্ছা থাকিলে উপায় ওলায়’। ই সূচায় যে যিকোনো কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ কৰ্মীজনক তাক কৰিবলৈ প্ৰেৰিত আৰু আগ্ৰহী হ’ব লাগিব। উদাহৰণস্বৰূপে, যদি এজন ছাত্ৰ/ছাত্ৰীয়ে এটা কাৰ্য শিকিবলৈ আগ্ৰহী নহয়, আন সম্পদ উপলব্ধ হ’লেও, তেওঁ/তাই নানা বাহানা দিব পাৰে আৰু কাৰ্যটো সম্পূৰ্ণ নকৰাকৈ থাকিব পাৰে। আমি আমাৰ প্ৰেৰণাৰ অনুসৰি নৃত্য, চিত্ৰকলা, কল্পকাহিনী পঢ়া, কলা আৰু হস্তশিল্প আৰু আন শৌখিন কামবোৰ কৰিব পাৰোঁ।

(গ) দক্ষতা/শক্তি/অভিৰুচি: সকলো ব্যক্তিয়ে সকলো কাৰ্যকলাপ সম্পাদন কৰাত দক্ষ নহ’ব পাৰে। আমাৰ প্ৰত্যেকৰে নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত এক অভিৰুচি থাকে। সেয়েহে আমি আনৰ তুলনাত এই ক্ষেত্ৰবোৰত কাৰ্যকলাপসমূহ ভালদৰে সম্পাদন কৰিব পাৰোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, বিভিন্ন ব্যক্তিৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা আচাৰ আৰু চাটনীবোৰ তেওঁলোকৰ দক্ষতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বেলেগ বেলেগ সোৱাদৰ হ’ব। কিন্তু আমি আমাৰ নথকা দক্ষতাবোৰ শিকণ আৰু প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে আহৰণ কৰিব পাৰোঁ।

(ঘ) সময়: ই হৈছে সকলোৰে বাবে সমানভাৱে উপলব্ধ সম্পদ। এদিনত ২৪ ঘণ্টা থাকে আৰু প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ ধৰণে ইয়াক ব্যয় কৰে। হেৰুৱা সময় পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিব নোৱাৰি। সেয়েহে, ইয়েই হৈছে আটাইতকৈ মূল্যৱান সম্পদ। নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত সময় ব্যৱস্থাপনা কৰি লক্ষ্যত উপনীত হোৱাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি অবিৰতভাৱে পৰিকল্পনা কৰিব লাগিব আৰু ইচ্ছিত কাৰ্যটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ উপলব্ধ সময় ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব লাগিব।

সময়ক তিনিটা মাত্ৰাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা চিন্তা কৰিব পাৰি - কৰ্ম সময়, অ-কৰ্ম সময়, বিশ্ৰাম আৰু অবসৰ সময়। আমি আমাৰ লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ সক্ষম হ’বলৈ এই তিনিটা মাত্ৰাৰ মাজত সময়ৰ সমতা ৰক্ষা কৰিবলৈ শিকিব লাগিব। যেতিয়া এজনে এই তিনিওটা মাত্ৰাৰ সমতা ৰক্ষা কৰিবলৈ শিকে, ই ব্যক্তিজনক শাৰীৰিকভাৱে সুস্থ, মানসিকভাৱে শক্তিশালী আৰু বৌদ্ধিকভাৱে সতৰ্ক হ’বত সহায় কৰে। আপুনি সেই শীৰ্ষ সময়ছোৱাৰ বিষয়ে সচেতন হ’ব লাগিব যেতিয়া আপুনি সৰ্বোত্তমভাৱে কাম কৰিবলৈ সক্ষম আৰু আপোনাৰ লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ এই মূল্যৱান সম্পদটো কাৰ্যকৰীভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে।

(ঙ) শক্তি: ব্যক্তিগত বৃদ্ধি আৰু শাৰীৰিক উৎপাদন টিকাই ৰাখিবলৈ শক্তি অতি প্ৰয়োজনীয়। শক্তিৰ স্তৰ ব্যক্তিৰ শাৰীৰিক সুস্থতা, মানসিক অৱস্থা, ব্যক্তিত্ব, বয়স, পৰিয়ালৰ পটভূমি আৰু তেওঁলোকৰ জীৱন-যাপনৰ মানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ব্যক্তিৰ পৰা ব্যক্তিলৈ ভিন্ন হয়। শক্তি সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আৰু ইয়াক আটাইতকৈ কাৰ্যকৰীভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ, এজনে সাৱধানে চিন্তা কৰিব লাগিব আৰু কাৰ্যকলাপটোৰ মাজেৰে পৰিকল্পনা কৰিব লাগিব যাতে কাৰ্যটো দক্ষতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব পাৰি।

অ-মানৱ সম্পদ

(ক) ধন: আমি সকলোৱে এই সম্পদৰ প্ৰয়োজন কিন্তু ই আমাৰ মাজত সমানভাৱে বিতৰণ হোৱা নাই - আনৰ তুলনাত কাৰোবাৰ এই সম্পদ কম আছে। আমি মনত ৰাখিব লাগিব যে ধন হৈছে এক সীমিত সম্পদ আৰু আমাৰ প্ৰয়োজনীয়তাবোৰ পূৰণ কৰিবলৈ ইয়াক বিচক্ষণতাৰে খৰচ কৰিব লাগিব।

(খ) বস্তুগত সম্পদ: স্থান, আসবাবপত্ৰ, কাপোৰ-কানি, ষ্টেচনাৰী, খাদ্য সামগ্ৰী আদি হৈছে কিছুমান বস্তুগত সম্পদ। কাৰ্যকলাপবোৰ সম্পাদন কৰিবলৈ আমাক এই সম্পদবোৰৰ প্ৰয়োজন হয়।

ব্যক্তিগত আৰু সামূহিক সম্পদ

(ক) ব্যক্তিগত সম্পদ: এইবোৰ হৈছে সম্পদ যিবোৰ ব্যক্তিগত ব্যৱহাৰৰ বাবে এজন ব্যক্তিৰ বাবে উপলব্ধ। এইবোৰ মানৱ বা অ-মানৱ সম্পদ হ’ব পাৰে। আপোনাৰ নিজৰ দক্ষতা, জ্ঞান, সময়, আপোনাৰ স্কুল বেগ, আপোনাৰ কাপোৰ-কানি আদি হৈছে ব্যক্তিগত সম্পদৰ কিছুমান উদাহৰণ।

(খ) সামূহিক সম্পদ: এইবোৰ হৈছে সম্পদ যিবোৰ সম্প্ৰদায়/সমাজৰ বহু সদস্যৰ বাবে উপলব্ধ। সামূহিক সম্পদবোৰ প্ৰাকৃতিক বা সম্প্ৰদায়ভিত্তিক হ’ব পাৰে।

প্ৰাকৃতিক আৰু সম্প্ৰদায়গত সম্পদ

(ক) প্ৰাকৃতিক সম্পদ: প্ৰকৃতিত উপলব্ধ সম্পদ, যেনে পানী, পৰ্বত, বায়ু আদি, হৈছে প্ৰাকৃতিক সম্পদ। এইবোৰ আমাৰ সকলোৰে বাবে উপলব্ধ। আমাৰ পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰিবলৈ, আমাৰ প্ৰত্যেকৰে এই সম্পদবোৰ বিচক্ষণতাৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ দায়িত্ব আছে।

(খ) সম্প্ৰদায়গত সম্পদ: এই সম্পদবোৰ সম্প্ৰদায়/সমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে এজন ব্যক্তিৰ বাবে উপলব্ধ। এইবোৰ সাধাৰণতে চৰকাৰে প্ৰদান কৰে। এইবোৰ মানৱ বা অ-মানৱ হ’ব পাৰে। চৰকাৰী চিকিৎসালয়, চিকিৎসক, ৰাস্তা-ঘাট, উদ্যান আৰু ডাকঘৰ আদিয়ে প্ৰদান কৰা পৰামৰ্শদান হৈছে সম্প্ৰদায়গত সম্পদৰ কিছুমান উদাহৰণ। প্ৰত্যেক ব্যক্তিয়ে এই সম্পদবোৰ সৰ্বোত্তমভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগিব আৰু ইহত ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰাত দায়বদ্ধ বোধ কৰিব লাগিব।

সম্পদৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ

যদিও আমি সম্পদবোৰক বিভিন্ন ধৰণে শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰোঁ, ইহতৰ কিছুমান সাদৃশ্যও আছে। তলত দিয়া কেইটামান হৈছে সম্পদৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য।

(i) উপযোগিতা : ‘উপযোগিতা’ৰ অৰ্থ হৈছে লক্ষ্যত উপনীত হ’বত সহায় কৰাত সম্পদ এটাৰ গুৰুত্ব বা উপযোগিতা। সম্পদ এটাৰ উপযোগিতা আছে নে নাই

কাৰ্যকলাপ ১

আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে চিন্তা কৰক আৰু আপোনাৰ থকা মানৱ সম্পদবোৰৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰক। ইয়াক প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ তলৰ নিৰ্দেশনাৱলী ব্যৱহাৰ কৰক।

• জ্ঞান - আপুনি কোনবোৰ ক্ষেত্ৰৰ বিষয়ে জ্ঞানী
• প্ৰেৰণা/আগ্ৰহ - আপুনি কোনবোৰ কাৰ্যকলাপ কৰি আটাইতকৈ বেছি উপভোগ কৰে
• দক্ষতা/শক্তি/অভিৰুচি - আপুনি বিশেষকৈ কি কৰাত ভাল
• সময় - দিনৰ কোন সময়ছোৱাত আপুনি আটাইতকৈ সক্ৰিয়
• শক্তি - আপুনি সাধাৰণতে শক্তিশালী নে নিৰস/ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰে?

ই লক্ষ্য আৰু পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, গৰুৰ গোবৰক আৱৰ্জনা বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ইয়াক ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি আৰু হিউমাছ (সাৰ) প্ৰস্তুত কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। পৰিয়াল বা সম্প্ৰদায়ৰ বাবে উপলব্ধ গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পদবোৰৰ সঠিক ব্যৱহাৰে অধিক সন্তুষ্টি লৈ যায়।

(ii) প্ৰাপ্যতা : প্ৰথমতে, কিছুমান সম্পদ আনৰ তুলনাত অধিক সহজে উপলব্ধ। দ্বিতীয়তে, কিছুমান সম্পদ আনৰ তুলনাত কিছুমান লোকৰ বাবে অধিক সহজে উপলব্ধ হ’ব পাৰে। তৃতীয়তে, সম্পদৰ উপলব্ধতা সময়ৰ সৈতে সলনি হয়। এনেদৰে, আমি ক’ব পাৰোঁ যে সম্পদৰ প্ৰাপ্যতা ব্যক্তিৰ পৰা ব্যক্তিলৈ আৰু সময়ৰ সৈতে সলনি হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, প্ৰতিটো পৰিয়ালৰ সম্পদ হিচাপে ধন থাকে। কাৰোবাৰ তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত ধন থাকে, আনহাতে আনসকলৰ সীমিত বাজেট থাকে। উপলব্ধ ধনৰ পৰিমাণো মাহৰ আৰম্ভণিৰ তুলনাত মাহৰ শেষৰ ফালে বেলেগ হয়।

(iii) বিনিময়যোগ্যতা : প্ৰায় সকলো সম্পদৰেই বিকল্প আছে। যদি এটা সম্পদ উপলব্ধ নহয়, তেন্তে ইয়াক আন এটাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপিত কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে, যদি আপোনাৰ স্কুল বাছ আপোনাক লৈ যাবলৈ সময়মতে নাহে, তেন্তে আপুনি আপোনাৰ গাড়ী, ট্ৰেক্টৰ, বলদ গাড়ী বা স্কুটাৰত স্কুললৈ যাব পাৰে। এনেদৰে, একেটা কাৰ্য বহুতো সম্পদৰ দ্বাৰা সম্পাদন কৰিব পাৰি।

(iv) পৰিচালনাযোগ্য : সম্পদবোৰ পৰিচালনা কৰিব পাৰি। যিহেতু সম্পদ সীমিত, সেয়েহে ইহতৰ সৰ্বোত্তম ব্যৱহাৰৰ বাবে ইহতক সঠিকভাৱে আৰু কাৰ্যকৰীভাৱে পৰিচালনা কৰিব লাগিব। সম্পদবোৰ এনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব যাতে আমি সৰ্বনিম্ন সম্পদৰ সৈতে সৰ্বোচ্চ উৎপাদন লাভ কৰিব পাৰোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, আমি যদি এটা বাল্টি পানী ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰ ধুব পাৰোঁ তেন্তে কাপোৰ ধুবলৈ দুই-তিনিটা বাল্টি পানী ব্যৱহাৰ কৰাটো এৰাই চলিব লাগিব।

সম্পদ পৰিচালনা

এইটো মনত ৰাখিবলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ যে সম্পদৰ কোনোটোৱেই অসীম নহয়। সকলো সম্পদ সসীম। আমি আমাৰ লক্ষ্যবোৰ দ্ৰুত আৰু দক্ষতাৰে সাধন কৰিবলৈ সম্পদবোৰ কাৰ্যকৰীভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। সেয়েহে, সম্পদবোৰ অপব্যৱহাৰ আৰু অপচয় কৰিব নালাগে। এনেদৰে, আমাৰ লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ সম্পদৰ কাৰ্যকৰী পৰিচালনা অতি প্ৰয়োজনীয়।

সম্পদ পৰিচালনা হৈছে আমাৰ বাবে উপলব্ধ সম্পদবোৰৰ পৰা আটাইতকৈ বেছি লাভ কৰাটো। উদাহৰণস্বৰূপে, সকলোৰে দিনটোত ২৪ ঘণ্টা থাকে। কাৰোবাই প্ৰতিদিনে তেওঁলোকৰ সময়সূচী পৰিকল্পনা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ প্ৰতিটো ঘণ্টা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে আনসকলে তেওঁলোকৰ সময় অপচয় কৰে আৰু গোটেই দিনটোত কোনো উৎপাদনশীল কাম কৰিবলৈ সক্ষম নহয়।

সম্পদ পৰিচালনাই সম্পদ পৰিচালনা পদ্ধতিৰ কাৰ্যকৰীকৰণক সামৰি লয় য’ত পৰিকল্পনা, সংগঠন, কাৰ্যকৰীকৰণ, নিয়ন্ত্ৰণ আৰু মূল্যায়ন অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। আমি তলৰ অংশত এইবোৰৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে পঢ়িম।

পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়া

ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে, পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়াই পাঁচটা দিশক সামৰি লয় - পৰিকল্পনা, সংগঠন, কাৰ্যকৰীকৰণ, নিয়ন্ত্ৰণ আৰু মূল্যায়ন।

(ক) পৰিকল্পনা: ই যিকোনো পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়াৰ প্ৰথম পদক্ষেপ। ই আমাক আমাৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ পথটো দৰ্শন কৰাত সহায় কৰে। অন্য কথাত, পৰিকল্পনা কৰা হৈছে উপলব্ধ সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ কাৰ্যৰ এক পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা।

পৰিকল্পনাই কাৰ্যৰ ধাৰা নিৰ্বাচন কৰাক সামৰি লয়। লক্ষ্য এটা সাধন কৰিবলৈ কাৰ্যকৰীভাৱে পৰিকল্পনা কৰিবলৈ, আপুনি তলৰ চাৰিটা মৌলিক প্ৰশ্ন সুধিব লাগিব। এই প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰে আপোনাক এটা পৰিকল্পনা বিকশিত কৰাত সহায় কৰিব।

১. আমাৰ বৰ্তমান পৰিস্থিতি কি? ই বৰ্তমান পৰিস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাক সামৰি লয়, বৰ্তমানত কি আছে আৰু ভৱিষ্যতে কি হ’বলৈ বিচাৰে সেইটো বিশ্লেষণ কৰে।

২. আমি ক’লৈ উপনীত হ’ব বিচাৰো? ই নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য বা লক্ষ্যসমূহ স্থিৰ কৰাক সামৰি লয় যিবোৰ আমি সাধন কৰিব বিচাৰোঁ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ মনত ৰাখি।

৩. ফাঁক। এইটো আমাৰ বৰ্তমান পৰিস্থিতি আৰু ইচ্ছিত পৰিস্থিতিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য। আমাৰ লক্ষ্য সাধন কৰিবলৈ আমাক এই ফাঁকটো দূৰ কৰিব লাগিব।

৪. আমি আমাৰ ইচ্ছিত লক্ষ্যবোৰলৈ কেনেকৈ উপনীত হ’ব পাৰোঁ? এই প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰে আপোনাক এই ফাঁকটো কেনেকৈ দূৰ কৰিব সেই সিদ্ধান্ত ল’বত সহায় কৰিব। ই লক্ষ্যবোৰ সাধন কৰিবলৈ এটা পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰাক সামৰি লয়।

• পৰিকল্পনাৰ পদক্ষেপসমূহ : পৰিকল্পনাৰ মৌলিক পদক্ষেপবোৰ হৈছে-

১. সমস্যাটো চিনাক্ত কৰা

২. বিভিন্ন বিকল্প চিনাক্ত কৰা

৩. বিকল্পসমূহৰ মাজত নিৰ্বাচন কৰা

৪. পৰিকল্পনাটো কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ কাৰ্য কৰা/পৰিকল্পনাটো কাৰ্যত পৰিণত কৰা

৫. পৰিণতিসমূহ গ্ৰহণ কৰা

উদাহৰণস্বৰূপে, আপোনাৰ বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ বাবে মাত্ৰ এটা মাহ বাকী আছে আৰু আপুনি আপোনাৰ পুনৰাবৃত্তি সম্পূৰ্ণ কৰা নাই (বৰ্তমান পৰিস্থিতি); আপোনাৰ লক্ষ্য হৈছে ভাল নম্বৰ লাভ কৰা (লক্ষ্য)। এই লক্ষ্য সাধন কৰিবলৈ আপোনাক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত পাঁচটা বিষয় অধ্যয়ন কৰিব লাগিব (ফাঁক)। আপুনি এই লক্ষ্য সাধন কৰাৰ এক উপায় চিন্তা কৰিব (কাৰ্যৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিব), য’ত আপুনি প্ৰতিটো বিষয়ত কিমান ঘণ্টা ব্যয় কৰিব, বিষয়বোৰৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিব, আন কাৰ্যকলাপবোৰ হ্ৰাস কৰিব আদি অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব।

কাৰ্যকলাপ ২

ভাল নম্বৰ লাভ কৰিবলৈ আৰু ভালদৰে অধ্যয়ন কৰিবলৈ আপোনাক কি সম্পদৰ প্ৰয়োজন হ’ব তাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰক। আপোনাৰ তালিকাখন আনৰ সৈতে তুলনা কৰক।

---

---

---

---

---

(খ) সংগঠন: ই হৈছে উপযুক্ত সম্পদবোৰ সংগ্ৰহ কৰা আৰু সজোৱা যাতে পৰিকল্পনাবোৰ কাৰ্যকৰী আৰু দক্ষতাৰে কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰি। যদি আমি ওপৰৰ উদাহৰণটো লওঁ, আপুনি অধ্যয়ন কৰিবলৈ আৰু ভাল নম্বৰ লাভ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’ব পৰা সকলো সম্পদ সংগঠিত আৰু সজাব।

কিছুমান সম্পদত কিতাপ, টোকা, অধ্যয়ন কৰাৰ স্থান, পোহৰ, ষ্টেচনাৰী, শক্তি আৰু সময় অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে।

(গ) কাৰ্যকৰীকৰণ: এই স্তৰটোৱে প্ৰস্তুত কৰা পৰিকল্পনাটো কাৰ্যত পৰিণত কৰাক সামৰি লয়। ওপৰৰ উদাহৰণটোত, আপুনি উপলব্ধ সম্পদ (যেনে, কিতাপ, ষ্টেচনাৰী, টোকা আদি)ৰ পৰা অধ্যয়ন কৰি আৰম্ভ কৰি পৰিকল্পনাটো কাৰ্যত পৰিণত কৰিব।

(ঘ) নিয়ন্ত্ৰণ: ই আপোনাৰ কাৰ্যকলাপবোৰে ইচ্ছিত ফলাফল উৎপাদন কৰি আছে নে নাই সেইটো নিশ্চিত কৰাৰ কাৰ্যক সূচায়। অন্য কথাত, আপুনি কাৰ্যত পৰিণত কৰা পৰিকল্পনাটোৱে ইচ্ছিত ফলাফল পাইছে। নিয়ন্ত্ৰণে কাৰ্যকলাপৰ ফলাফল নিৰীক্ষণ কৰাত সহায় কৰে আৰে নিশ্চিত কৰে যে পৰিকল্পনাবোৰ সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। ই গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদান কৰে আৰু ত্ৰুটিবোৰ পৰীক্ষা কৰাত সহায় কৰে। প্ৰতিক্ৰিয়াই আপোনাক আপোনাৰ কাৰ্যৰ পৰিকল্পনা সংশোধন কৰাত সহায় কৰে যাতে আপুনি আপোনাৰ লক্ষ্য সাধন কৰিব পাৰে। সেয়েহে, যেতিয়া আপুনি আপোনাৰ অধ্যয়নৰ পৰিকল্পনাটো কাৰ্যত পৰিণত কৰি আছে, তথাপিও আপুনি আপোনাৰ নিৰ্ধাৰিত অধ্যায় সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম নহয় কাৰণ আপুনি টেলিভিছন চায়, এইটোৱে আপোনাক প্ৰতিক্ৰিয়া দিয়ে যে আপুনি আপোনাৰ বিক্ষেপসমূহ হ্ৰাস কৰিব লাগিব। আপুনি অধ্যয়নৰ সময়ছোৱাত টি.ভি. নাচাব, খেলা নকৰিব বা বন্ধুৰ সৈতে কথা-বতৰা নকৰিব, কাৰণ ই আপোনাৰ প্ৰস্তুত কৰা পৰিকল্পনাৰ ফলাফলক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে (অৰ্থাৎ, নিৰ্ধাৰিত অধ্যয়নৰ ঘণ্টাৰ সংখ্যা অনুসৰি অধ্যয়ন কৰিব)।

(ঙ) মূল্যায়ন: অন্তিম স্তৰত, আপুনি আপোনাৰ পৰিকল্পনাটো কাৰ্যত পৰিণত কৰাৰ পিছত পোৱা ফলাফলবোৰৰ মূল্যায়ন কৰা হয়। কাৰ্যটোৰ অন্তিম ফলাফলক ইচ্ছিত ফলাফলৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়। কাৰ্যটোৰ সকলো সীমাবদ্ধতা আৰু শক্তিবোৰ টোকা কৰা হয় যাতে ভৱিষ্যতে এজনৰ লক্ষ্যবোৰ কাৰ্যকৰীভাৱে সাধন কৰিবলৈ ইহত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। অধ্যয়নৰ উদাহৰণৰ সৈতে সম্পৰ্ক ৰাখি, মূল্যায়ন হৈছে আপুনি কৰা কাম যেতিয়া আপুনি পৰীক্ষাৰ পৰীক্ষিত উত্তৰপত্ৰবোৰ ঘূৰাই পায়। আপুনি পৰীক্ষাৰ বাবে কৰা প্ৰস্তুতি আৰু আপুনি লাভ কৰিব বিচৰা ফলাফলৰ অনুসৰি আপোনাৰ চিহ্নিত উত্তৰপত্ৰবোৰৰ মূল্যায়ন কৰে। যদি কোনো বিষয়ৰ নম্বৰ আপোনাৰ আশাৰ পৰা কম হয়, আপুনি ইয়াৰ কাৰণবোৰ চিনাক্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। একে সময়তে, আপুনি আন বিষয়বোৰত ভাল নম্বৰ লাভ কৰাত সহায় কৰা আপোনাৰ শক্তিবোৰো উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। তেতিয়া আপুনি আপোনাৰ পৰৱৰ্তী পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ লাভ কৰিবলৈ আপোনাৰ সীমাবদ্ধতাবোৰ অতিক্ৰম কৰিবলৈ এই শক্তিবোৰ ব্যৱহাৰ কৰে।

এই অধ্যায়ত আলোচনা কৰা বিভিন্ন সম্পদৰ উপৰিও, আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ গঠন কৰা আন কিছুমান অ-মানৱ সম্পদ আছে। এনে এটা সম্পদ হৈছে কাপোৰ। তলৰ অধ্যায়টোৱে আমি সংস্পৰ্শলৈ অহা বিভিন্ন কাপোৰ আৰু ইহতৰ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বিষয়ে কয়।

মূল পদসমূহ

সম্পদ, মানৱ সম্পদ, অ-মানৱ সম্পদ, পৰিকল্পনা, সংগঠন, কাৰ্যকৰীকৰণ, নিয়ন্ত্ৰণ, মূল্যায়ন

কাৰ্যকলাপ ৩

আপুনি দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বিদায়ী সভাৰ আয়োজন কৰিব বিচাৰে। আপোনাৰ সম্পদবোৰ চিনাক্ত কৰক আৰু সভাটো সংগঠিত কৰাত পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়াৰ প্ৰতিটো স্তৰত আপুনি মনত ৰাখিবলগীয়া দিশবোৰ উল্লেখ কৰক।

দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বিদায়ী সভা

ক্ৰ. নং	সম্পদ উপলব্ধ	পৰিকল্পনা	সংগঠন	কাৰ্যকৰী- কৰণ	নিয়ন্ত্ৰণ	মূল্যায়ন
১.	মানৱ - অ-মানৱ	স্থান? মেনু?	দায়িত্বৰ বিভাজন	(i) স্থানটো সজোৱা? (ii) খাদ্য প্ৰস্তুত ৰখা?	সজ্জাটো পৰিকল্পনা অনুসৰি কৰা হৈছে নে নাই পৰীক্ষা কৰা?	স্থানটো ভাল দেখা গৈছে নে নাই মূল্যায়ন কৰা?
২.
৩.
৪.
৫.
৬.
৭

পুনৰালোচনা প্ৰশ্নসমূহ

১. সম্পদৰ সংজ্ঞা দিয়ক।

২. সম্পদবোৰক তিনিটা বেলেগ ধৰণে শ্ৰেণীবিভাজন কৰক প্ৰতিটো সম্পদৰ সংজ্ঞা আৰু প্ৰতিটোৰ দুটাকৈ উদাহৰণ দি।

৩. সম্পদবোৰ কিয় পৰিচালনা কৰিব লাগিব?

৪. পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়াৰ পদক্ষেপবোৰ ব্যাখ্যা কৰক, প্ৰতিটো পদক্ষেপ স্পষ্ট কৰিবলৈ এটা উদাহৰণ ব্যৱহাৰ কৰি।

প্ৰায়োগিক ৪

সম্পদ পৰিচালনা - সময়, ধন, শক্তি আৰু স্থান

(ক) ৰাতিপুৱা ৬.০০ বজাৰ পৰা আপোনাৰ দিনটোৰ কাৰ্যকলাপৰ অভিলেখ লিখক

(খ) বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ বাবে মাত্ৰ এটা সপ্তাহ বাকী আছে। প্ৰতিদিনৰ বাবে প্ৰতিটো বিষয়