ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়া

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়া#

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি হলো এক শিমিক্যাল প্ৰতিক্ৰিয়া য’ত এটা অ্যালদেইড বা কেইটোন এটা অ্যালকোহল আৰু এটা কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ দুটা অংশত ভাগ হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি ইটালিয়ান শিমিস্ট স্টানিলাও ক্যানিজারোৰ ওপৰত নাম দিয়া হৈছে, যিজন এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি 1853 চনত প্ৰথম প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা নিউক্ৰোলিফিলিক এক্সয়েল সাবস্টিটিউচন প্ৰক্ৰিয়াৰ মাধ্যমে অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা হাইড্ৰক্সাইড আইঅনৰ দ্বাৰা অ্যালদেইড বা কেইটোনৰ কাৰ্বোনিল গ্ৰুপৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰি আৰম্ভ হয়। এইটো এটা টেট্ৰাহাইড্ৰেল ইণ্টাৰমিডিয়েট সৃষ্টি কৰে, যাৰ পিছত এটা অ্যালকোহল আৰু এটা কাৰ্বক্সিলেট আইঅন দিয়ে। কাৰ্বক্সিলেট আইঅনক পিছত প্ৰটন যোগান দিয়েৰে প্ৰটনীয়কৃত কৰি কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিড হৈ পৰে।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে এটা উপযোগী পদ্ধতি। প্ৰতিক্ৰিয়াটি সাধারণত এটা পোলাৰ অপ্ৰটিভ স্বল্পবয়সী চৰণাশ্বেদন চৰণত, যেনে ডাইমেথিলফৰমাইড (DMF), আৰু এটা বেস, যেনে কাপৰিস্টাম হাইড্ৰক্সাইড (KOH)ৰ সৈতে অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি বিভিন্ন ট্ৰান্জিশন মেটেল কম্প্লেক্সৰ দ্বাৰা কেটেলাইজ কৰা হয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা বহিস্কাৰী প্ৰতিক্ৰিয়া যাৰ বিভিন্ন অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি এছাৰাও এটা আপুনি সহজে অন্য পদ্ধতিৰ দ্বাৰা প্ৰাপ্য হোৱা সংবেদনশীল পদাৰ্থৰ সজ্ঞানৰ বাবে উপযোগী হয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়া কি?#

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি হলো এক শিমিক্যাল প্ৰতিক্ৰিয়া য’ত এটা অ্যালদেইড যাৰ এক আলফা-হাইড্ৰোজেন এটা নাই এটা অ্যালকোহল আৰু এটা কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ দুটা অংশত ভাগ হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি ইটালিয়ান শিমিস্ট স্টানিলাও ক্যানিজারোৰ ওপৰত নাম দিয়া হৈছে, যিজন এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি 1853 চনত প্ৰথম প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা দুটা পদ্ধতিৰ প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথম পদ্ধতিত, অ্যালদেইডক এটা বেস, যেনে নিউট্ৰাল হাইড্ৰক্সাইড বা কাপৰিস্টাম হাইড্ৰক্সাইডৰ দ্বাৰা অক্সিডেইট কৰি এটা কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিড হৈ পৰে। দ্বিতীয় পদ্ধতিত, কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডক প্ৰথম পদ্ধতিত সৃষ্ট হাইড্ৰাইড আইঅনৰ দ্বাৰা প্ৰমাণ কৰি এটা অ্যালকোহল হৈ পৰে।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সাধাৰণ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ স্কিম নিম্নলিখিত হয়:

2 RCHO + NaOH → RCOOH + RCH2OH

যেখানত R হলো এটা এলিক্ট বা এৰিয়াল গ্ৰুপ।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি অ্যালদেইডৰ পৰা অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে এটা উপযোগী পদ্ধতি। এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি সৰু কাৰ্য্যকৰী অ্যালকোহলৰ সজ্ঞানৰ বাবে বিশেষভাৱে উপযোগী, যাৰ অন্য পদ্ধতিৰ দ্বাৰা সহজে প্ৰাপ্য নহয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ কিছু উদাহৰণ:

• বেঞজালডেইড বেঞজোয়াল অ্যাসিড আৰু বেঞজিল অ্যালকোহললৈ ভাগ হয়।
• ফিউৰফোৰেল ফিউৰোয়াল অ্যাসিড আৰু ফিউৰফিউৰিল অ্যালকোহললৈ ভাগ হয়।
• স্যালিসালডেইড স্যালিচিল অ্যাসিড আৰু স্যালিচিল অ্যালকোহললৈ ভাগ হয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা বহিস্কাৰী প্ৰতিক্ৰিয়া যাৰ বিভিন্ন অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি অৰ্গানিক শিমিস্টৰৰ বাবে এটা মূল্যৱান সংহতি।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়া#

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি হলো এক শিমিক্যাল প্ৰতিক্ৰিয়া য’ত এটা অ্যালদেইড যাৰ এক আলফা-হাইড্ৰোজেন এটা নাই এটা অ্যালকোহল আৰু এটা কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ দুটা অংশত ভাগ হয়। প্ৰতিক্ৰিয়াটি ইটালিয়ান শিমিস্ট স্টানিলাও ক্যানিজারোৰ ওপৰত নাম দিয়া হৈছে, যিজন এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি 1853 চনত প্ৰথম প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়াত নিম্নলিখিত পদ্ধতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হয়:

1. হাইড্ৰক্সাইড আইঅনৰ দ্বাৰা অ্যালদেইডলৰ ওপৰত নিউক্ৰোলিফিলিক যোগান। এইটো এটা টেট্ৰাহাইড্ৰেল ইণ্টাৰমিডিয়েট সৃষ্টি কৰে।
2. টেট্ৰাহাইড্ৰেল ইণ্টাৰমিডিয়েটৰ প্ৰটন যোগান হাইড্ৰক্সাইড আইঅনলৈ প্ৰসাৰ কৰা। এইটো এটা অ্যালকোহল আৰু এটা হেমিযাক্যাল সৃষ্টি কৰে।
3. হেমিযাক্যালৰ পৰিৱৰ্তন এটা অ্যালদেইড আৰু এটা অ্যালকোহললৈ। এই পদ্ধতিটো বেসৰ দ্বাৰা কেটেলাইজ কৰা হয়।
4. অ্যালদেইডৰ দুটা অংশত ভাগ হয়া এটা অ্যালকোহল আৰু এটা কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিড। এই পদ্ধতিটো সহজেই বেসৰ দ্বাৰা কেটেলাইজ কৰা হয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সাধাৰণ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ স্কিম নিম্নলিখিত হয়:

$$2 RCHO + KOH -> RCH_2OH + RCOOK$$

যেখানত R হলো এটা এলিক্ট বা এৰিয়াল গ্ৰুপ।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি অ্যালদেইডৰ পৰা অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে এটা উপযোগী পদ্ধতি। এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি কিছু ফার্মাচিউটিকেল আৰু ফ্ৰেগৰেণ্সৰ উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ কিছু উদাহৰণ:

• বেঞজালডেইড কাপৰিস্টাম হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে বেঞজিল অ্যালকোহল আৰু কাপৰিস্টাম বেঞজোয়াল এটেটৰ সৃষ্টি কৰে।
• ফিউৰফোৰেল নিউট্ৰাল হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে ফিউৰফিউৰিল অ্যালকোহল আৰু নিউট্ৰাল ফৰ্মেটৰ সৃষ্টি কৰে।
• স্যালিসালডেইড বেইমিউম হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে স্যালিচিল অ্যালকোহল আৰু বেইমিউম স্যালিচিল এটেটৰ সৃষ্টি কৰে।

ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি এটা বহিস্কাৰী আৰু উপযোগী প্ৰতিক্ৰিয়া অৰ্গানিক শিমিয়াত্তত। এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি বিভিন্ন অ্যালকোহল আৰু কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ সজ্ঞানৰ বাবে এটা শক্তিশালী সংহতি।

ক্ৰস-ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়া#

ক্ৰস-ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াটি হলো এক অৰ্গানিক প্ৰতিক্ৰিয়া য’ত দুটা আলিফেটিক অ্যালদেইড বা কেইটোন এটা বেসৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে দুটা আলিফেটিক অ্যালকোহল আৰু দুটা আলিফেটিক কাৰ্বক্সিলিক অ্যাসিডৰ এটা মিশ্ৰণ সৃষ্টি কৰে। প্ৰতিক্ৰিয়াটি ইটালিয়ান শিমিস্ট স্টানিলাও ক্যানিজারোৰ ওপৰত নাম দিয়া হৈছে, যিজন এই প্ৰতিক্ৰিয়াটি 1853 চনত প্ৰথম প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

ক্ৰস-ক্যানিজারো প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সাধাৰণ প্ৰক্ৰিয়া নিম্নলিখিত হয়:

1. বেস এটা অ্যালদেইড বা কেইটোনৰ পৰা এটা প্ৰটন বিলুপ্ত কৰে, এটা এনোলেইট আইঅন সৃষ্টি কৰে।
2. এনোলেইট আইঅন অন্য অ্যালদেইড বা কেইটোনৰ কাৰ্বোনিল গ্ৰুপৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰে, এটা টেট্ৰাহাইড্ৰেল ইণ্টাৰমিডিয়েট সৃষ্টি কৰে।
3. টেট্ৰাহাইড্ৰেল ইণ্টাৰমিডিয়েট কম্পলেছ কৰে, এটা অ্যালকোসাইড আইঅন বিলুপ্ত কৰে আৰু এটা নতুন অ্যালদেইড বা কেইটোন সৃষ্টি কৰে।
4. অ্যালকোসাইড আইঅন পিছত চৰণৰ পৰা এ�