কেমিস্ট্রি লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট হ’ল অৰ্গানিক কেমিস্ট্রিত ব্যবহৃত এটা হিজেৰোজেন ক্যাটেলিষ্ট যি অল্কাইনক অল্কেনলৈ নির্বিচারে হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ ব্যবহৃত হয়। ই কেল্সিয়াম কাৰ্বনেট উপৰি পেলেডিয়াম মেটেল আৰু লেড এচেটেটৰ দ্বাৰা পোহৰিত হয়। ক্যাটেলিষ্টটো হেৰবেৰ্ট লিন্ডলাৰে ১৯৫২ চনত উন্নত কৰিছিল।

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টৰ প্ৰস্তুতি#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট হ’ল অৰ্গানিক কেমিস্ট্রিত ব্যবহৃত এটা হিজেৰোজেন ক্যাটেলিষ্ট যি অল্কাইনক অল্কেনলৈ নির্বিচারে হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ ব্যবহৃত হয়। ই কেল্সিয়াম কাৰ্বনেট উপৰি পেলেডিয়াম মেটেল আৰু লেড এচেটেটৰ দ্বাৰা পোহৰিত হয়। ক্যাটেলিষ্টটো ইয়াৰ উত্পাদক হেৰবেৰ্ট লিন্ডলাৰৰ নাম লৈ নাম দিয়া হয়।

প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী#

• পেলেডিয়াম ক্লোইড $\ce{(PdCl2)}$
• কেল্সিয়াম কাৰ্বনেট $\ce{(CaCO3)}$
• লেড এচেটেট $\ce{(Pb(CH3COO)2)}$
• ইথানল $\ce{(EtOH)}$
• জল $\ce{(H2O)}$

প্ৰক্ৰিয়া#

1. পেলেডিয়াম ক্লোইড 5 গ্ৰাম ইথানল 100 মিলিলিটাৰ আৰু এটা বলবৎ-তলৰ ফ্লেশত ঘুমাওক।
2. সমষ্টিত ইথানলত কেল্সিয়াম কাৰ্বনেট 10 গ্ৰাম যোগ কৰক আৰু এটা একত্রিত মিশ্ৰণ পোৱা পহে সমষ্টি চালিত কৰক।
3. মিশ্ৰণত লেড এচেটেট 1 গ্ৰাম যোগ কৰক আৰু একত্রিত মিশ্ৰণ পোৱা পহে আকৌ চালিত কৰক।
4. বুখাৰ্ন ফানেল দ্বাৰা সমষ্টি ফিল্টাৰ কৰক আৰু কঠিনটো ইথানলত ছাড় দিয়ক।
5. কঠিনটো ১১০ °C ত এটা অবকাশত ২ ঘণ্টাৰ বাবে ড্ৰাই কৰক।

সঞ্চয় হৈছে কিছু বস্তু ভবিষ্যতৰ বাবে এটা সুৰক্ষিত ঠাইত ৰাখিবলৈ প্ৰক্ৰিয়া।#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টক শীতল আৰু শুকনো ঠাইত সঞ্চয় কৰিব লাগিব। ই আৱাস্থাত আৰু বায়ুত সংবেদনশীল হয়, তেনেকৈ ইয়াক এটা বৈদ্যুতিক পেন কন্টেইনাৰত ৰাখিব লাগিব।

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া হ’ল অল্কাইনক অল্কেনলৈ নির্বিচারে হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ ব্যবহৃত এটা বিস্তৃত আৰু নির্বিচারী অৰ্গানিক প্ৰতিক্ৰিয়া। ই ইয়াৰ আবিষ্কাৰক হেৰবেৰ্ট লিন্ডলাৰৰ নাম লৈ নাম দিয়া হয়, যি প্ৰথমে ১৯৫২ চনত প্ৰতিক্ৰিয়াটো প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

প্ৰক্ৰিয়া#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া হিজেৰোজেন ক্যাটেলিষ্টিক হাইড্ৰ’জেনেচন প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা প্ৰক্ৰিয়া হৈছে। ক্যাটেলিষ্টটো পেলেডিয়াম মেটেল বেলিয়াৰ সালফেট উপৰি আৰু লেড এচেটেট হিচাপে মডিফাইৰ কৰা ক্যাটেলিষ্টৰ সৈতে গঠন কৰা হৈছে। প্ৰতিক্ৰিয়াটো সৰহ প্ৰণালীত চলায়, সাধারণত তাপমাত্রা আৰু বায়ুমন্ত্রৰ চাপত চলায়, হাইড্ৰ’জেন গেজ হিচাপে হ্ৰাসক ব্যবহাৰ কৰিছিল।

প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰক্ৰিয়াত নিম্নলিখিত পদক্ষেপসমূহ থকা হৈছে:

1. হাইড্ৰ’জেনৰ সংলগ্নকৰণ: হাইড্ৰ’জেন গেজ পেলেডিয়াম মেটেল ক্যাটেলিষ্টৰ উপৰি সংলগ্ন কৰা হৈছে।
2. ক্যাটেলিষ্ট-উপস্থিতি সংকলনৰ গঠন: অল্কাইন উপস্থিতি ক্যাটেলিষ্টৰ উপৰি সংলগ্ন কৰা হৈছে, পেলেডিয়াম মেটেলৰ সৈতে এটা সংকলন গঠন কৰা হৈছে।
3. হাইড্ৰ’জেনেচন: সংলগ্ন হাইড্ৰ’জেন অণুসমূহ অল্কাইন উপস্থিতিলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে, যাৰ ফলত অল্কেন উৎপাদন হৈছে।
4. উৎপাদনৰ অপসাৰণ: অল্কেন উৎপাদন ক্যাটেলিষ্টৰ উপৰি অপসাৰণ কৰা হৈছে, প্ৰতিক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছে।

নির্বিচার#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া অল্কাইনক অল্কেনলৈ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ উচ্চ নির্বিচারী। এই নির্বিচার ক্যাটেলিষ্ট চিস্টেমত লেড এচেটেট আৰু কুইনলিন মডিফাইৰসমূহৰ বাবে দিয়া হৈছে। লেড এচেটেট ক্যাটেলিষ্টৰ বাবে এটা পোহৰণ হিচাপে কাম কৰে, যি অল্কেন উৎপাদনক অল্কেনলৈ আকৌ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ প্ৰতিবন্ধ কৰে। কুইনলিন ক্যাটেলিষ্টৰ বাবে এটা পোহৰণ হিচাপে কাম কৰে, যি ক্যাটেলিষ্টৰ অস্থায়ীকৰণ প্ৰতিবন্ধ কৰে।

সুবিধা আৰু অসুবিধা#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট হাইড্ৰ’জেনেচন প্ৰতিক্ৰিয়াত ব্যবহৃত হৈছে আৰু কতিপয় সুবিধা প্ৰদান কৰে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে:

• অল্কাইনক অল্কেনলৈ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ উচ্চ নির্বিচার।
• সৰহ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰণালী, সাধারণত তাপমাত্রা আৰু বায়ুমন্ত্রৰ চাপত।
• বিভিন্ন ধৰণৰ অল্কাইনসমূহৰ বাবে বিস্তৃত উপস্থিতি পৰিৱেশ।
• বৃহৎ স্তৰত উৎপাদনৰ বাবে সুবিধাজনক হৈছে।

তবে, লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়াত কিছু অসুবিধা থকা হৈছে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে:

• প্ৰতিবন্ধী অল্কাইনসমূহৰ বাবে প্ৰতিক্ৰিয়া ধীৰ হয় বোলা হয়।
• প্ৰতিক্ৰিয়া মিশ্ৰণত অস্বাভাবিকতাৰ দ্বাৰা ক্যাটেলিষ্ট অস্থায়ী হ’ব পাৰে।
• প্ৰতিবন্ধী লেড এচেটেট হিচাপে মডিফাইৰ ব্যবহাৰ কৰিবলৈ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰয়োজন হৈছে।

সৰ্বাংশত, লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া হ’ল অল্কাইনক অল্কেনলৈ নির্বিচারে হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ অৰ্গানিক সিদ্ধান্তত এটা মূল্যবান সাধন। ইয়াৰ সুবিধা অসুবিধাৰ পৰা অধিক হৈছে, তেনেকৈ ই শিক্ষামূলক আৰু শিল্পী উৎপাদনত দুটা দুৰ্ভাৱ হিচাপে ব্যবহৃত হৈছে।

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টৰ ব্যবহার#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট হ’ল অৰ্গানিক কেমিস্ট্রিত ব্যবহৃত এটা হিজেৰোজেন ক্যাটেলিষ্ট। ই কেল্সিয়াম কাৰ্বনেট উপৰি পেলেডিয়াম মেটেল আৰু লেড এচেটেটৰ দ্বাৰা পোহৰিত হয়। ক্যাটেলিষ্টটো ইয়াৰ উত্পাদক হেৰবেৰ্ট লিন্ডলাৰৰ নাম লৈ নাম দিয়া হয়, যি প্ৰথমে ১৯৫২ চনত ইয়াৰ ব্যবহার প্ৰতিবেদন কৰিছিল।

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টৰ প্ৰয়োগসমূহ#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট বিভিন্ন অৰ্গানিক প্ৰতিক্ৰিয়াত ব্যবহৃত হৈছে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে:

• অল্কাইনক অল্কেনলৈ হাইড্ৰ’জেনেচন: এই হ’ল লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টৰ সাধাৰণত ব্যবহৃত কাম। ক্যাটেলিষ্টটো অল্কাইন তিনিম বন্ধনক অল্কেন দ্বিম বন্ধনলৈ নির্বিচারে হাইড্ৰ’জেনেচন কৰে, দ্বিম বন্ধনক অল্কেনলৈ আকৌ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে।
• অৰম্ভিক পৃষ্ঠসমূহৰ হাইড্ৰ’জেনেচন: লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট অৰম্ভিক পৃষ্ঠসমূহ, যেনে বেনজেন, কাইকল’হেনসমূহ গঠন কৰিবলৈ ব্যবহৃত নহয়।
• কাৰ্বনিল সামগ্ৰীৰ হাইড্ৰ’জেনেচন: লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট অল্কাইনসমূহ, যেনে টাৰ্মিনেল আৰু অভ্যন্তৰীণ অল্কাইনসমূহ, অল্কেনসমূহ গঠন কৰিবলৈ ব্যবহৃত হয়।
• ইমিনসমূহৰ হাইড্ৰ’জেনেচন: লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট নাইট্ৰাইলসমূহক অমাইনসমূহ গঠন কৰিবলৈ ব্যবহৃত হয়।

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্টৰ সুবিধা#

লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট অন্য হাইড্ৰ’জেনেচন ক্যাটেলিষ্টৰ পৰা কতিপয় সুবিধা প্ৰদান কৰে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে:

• নির্বিচার: লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট অল্কাইনক অল্কেনলৈ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰিবলৈ উচ্চ নির্বিচারী, দ্বিম বন্ধনক অল্কেনলৈ আকৌ হাইড্ৰ’জেনেচন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে।
• সৰহ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰণালী: লিন্ডলাৰ ক্যাটেলিষ্ট সাধার�