অধ্যায় ৪ প্ৰজনন স্বাস্থ্য

উত্তৰ

প্ৰজনন স্বাস্থ্য হৈছে প্ৰজননৰ সকলো দিশত মুঠ কল্যাণ। ইয়াত শাৰীৰিক, মানসিক, আচৰণগত আৰু সামাজিক কল্যাণ অন্তৰ্ভুক্ত। যৌন সংস্পৰ্শৰ দ্বাৰা এজন ব্যক্তিৰ পৰা আন এজনলৈ এইডছ, গনৰিয়া আদি যৌনবাহিত ৰোগ স্থানান্তৰিত হয়। ই অবাঞ্ছিত গৰ্ভধাৰণৰো সৃষ্টি কৰিব পাৰে। সেয়েহে, বিশেষকৈ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত প্ৰজনন সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰাটো প্ৰয়োজন কাৰণ তৰুণ ব্যক্তিসকলেই দেশৰ ভৱিষ্যৎ আৰু তেওঁলোকেই যৌনবাহিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ আটাইতকৈ বেছি সম্ভাৱনা থাকে। উপলব্ধ গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতি, যৌনবাহিত ৰোগ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা, আৰু লিংগ সমতাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিয়ে সামাজিকভাৱে সচেতন সুস্থ পৰিয়াল গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰিব। তৰুণ ব্যক্তিসকলৰ মাজত অনিয়ন্ত্ৰিত জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু সামাজিক কু-প্ৰথাৰ বিষয়ে সজাগতা বিয়পাই দিলে এটা প্ৰজননগতভাৱে সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰিব।

উত্তৰ

প্ৰজনন স্বাস্থ্য হৈছে প্ৰজননৰ সকলো দিশত মুঠ কল্যাণ। বৰ্তমান পৰিস্থিতিত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলগীয়া দিশবোৰ হৈছে

(১) মানুহৰ বিশেষকৈ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত পৰামৰ্শদান আৰু সজাগতা সৃষ্টি কৰা, যৌনবাহিত ৰোগ, উপলব্ধ গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতি, গৰ্ভৱতী মাতৃৰ যত্ন, কৈশোৰ আদি প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে।

(২) প্ৰজননগতভাৱে সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ গৰ্ভাৱস্থা, যৌনবাহিত ৰোগ, গৰ্ভপাত, গৰ্ভনিৰোধক, বন্ধ্যাত্ব আদিৰ সময়ত চিকিৎসা সহায়কে ধৰি সহায় আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰা।

উত্তৰ

হয়, বিদ্যালয়সমূহত যৌন শিক্ষাৰ পৰিচয় দিয়া আৱশ্যকীয়। ইয়ে তৰুণ ব্যক্তিসকলক সঠিক সময়ত প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিভিন্ন দিশ যেনে প্ৰজনন অংগ, বয়ঃসন্ধি আৰু কৈশোৰ সম্পৰ্কীয় পৰিৱৰ্তন, নিৰাপদ যৌন আচৰণ, যৌনবাহিত ৰোগ আদিৰ বিষয়ে সঠিক তথ্য প্ৰদান কৰিব।

তৰুণ ব্যক্তি বা কিশোৰ-কিশোৰীসকল বিভিন্ন যৌনবাহিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ বেছি সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে, সঠিক সময়ত তেওঁলোকক তথ্য প্ৰদানে তেওঁলোকক এটা প্ৰজননগতভাৱে সুস্থ জীৱন যাপন কৰাত সহায় কৰিব আৰু বিভিন্ন যৌন সম্পৰ্কীয় বিষয়ৰ মিথ্যা ধাৰণা আৰু ভ্ৰান্ত ধাৰণাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব।

উত্তৰ

হয়, গত ৫০ বছৰত ভাৰতত প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বহু উন্নতি হৈছে। উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰবোৰ তলত দিয়া ধৰণৰ।

(১) বৃহৎ পৰিমাণৰ শিশু ৰোগ প্ৰতিৰোধক কাৰ্যসূচী, যিয়ে শিশু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰিছে।

(২) মাতৃ আৰু শিশু মৃত্যুৰ হাৰ, যি উন্নত প্ৰসৱোত্তৰ যত্নৰ বাবে বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে।

(৩) পৰিয়াল পৰিকল্পনা, যিয়ে মানুহক সৰু পৰিয়ালৰ অধিকাৰী হ’বলৈ উদ্বুদ্ধ কৰিছে।

(৪) গৰ্ভনিৰোধকৰ ব্যৱহাৰ, যিয়ে যৌনবাহিত ৰোগ আৰু অবাঞ্ছিত গৰ্ভধাৰণৰ হাৰ হ্ৰাস কৰিছে।

উত্তৰ

মানৱ জনসংখ্যা দিনক দিনে বাঢ়ি জনসংখ্যা বিস্ফোৰণৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে তলত দিয়া দুটা মুখ্য কাৰণ।

(ক) হ্ৰাস পোৱা মৃত্যুৰ হাৰ

(খ) বাঢ়ি অহা জন্মৰ হাৰ আৰু দীৰ্ঘায়ু

গত ৫০ বছৰত মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস পাইছে। মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস আৰু জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধিৰ কাৰকবোৰ হৈছে ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ, সজাগতা আৰু শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, চিকিৎসা সুবিধাৰ উন্নতি, জৰুৰীকালীন পৰিস্থিতিত খাদ্য যোগান নিশ্চিতকৰণ আদি। এই সকলোবোৰে ব্যক্তি এজনৰ দীৰ্ঘায়ু বৃদ্ধি কৰাতো অৰিহণা যোগাইছে।

উত্তৰ

হয়, গৰ্ভনিৰোধকৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ন্যায়সংগত। মানৱ জনসংখ্যা অতি বেগেৰে বৃদ্ধি পাইছে। সেয়েহে, প্ৰজনন নিয়ন্ত্ৰণ কৰি জনসংখ্যা বৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো বৰ্তমান সময়ত এক আৱশ্যকীয় দাবী হৈ পৰিছে। অবাঞ্ছিত গৰ্ভধাৰণ হ্ৰাস কৰিবলৈ বিভিন্ন গৰ্ভনিৰোধক আহিলা উদ্ভাৱন কৰা হৈছে, যিয়ে বাঢ়ি অহা জন্মৰ হাৰ কমাই আনিবলৈ সহায় কৰে আৰু সেয়ে জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ ৰোধ কৰাত সহায় কৰে।

উত্তৰ

গৰ্ভনিৰোধক আহিলাবোৰ অবাঞ্ছিত গৰ্ভধাৰণ আৰু যৌনবাহিত ৰোগৰ বিস্তাৰ ৰোধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অবাঞ্ছিত গৰ্ভধাৰণ ৰোধ কৰিবলৈ প্ৰাকৃতিক, বাধাদায়ক, মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা আৰু শৈল্য চিকিৎসাৰ দৰে বহুতো পদ্ধতি আছে। কিন্তু, জনন গ্ৰন্থি সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰোৱাটো গৰ্ভনিৰোধকৰ বিকল্প হ’ব নোৱাৰে কাৰণ ইয়ে বন্ধ্যাত্বৰ সৃষ্টি কৰিব আৰু আনুষংগিক প্ৰজনন অংগবোৰৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কিছুমান হৰম’নৰ অভাৱ ঘটাব। সেয়েহে, কেৱল সেইবোৰ গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি যিয়ে নিষেচনৰ সম্ভাৱনা ৰোধ কৰে, ব্যক্তিজনক চিৰদিনৰ বাবে বন্ধ্যা কৰি নিদিয়ে।

উত্তৰ

এমনিঅ’চেণ্টেচিছ হৈছে এক প্ৰাক-প্ৰসৱ নিৰ্ণয়মূলক কৌশল যি গৰ্ভৰতীৰ গৰ্ভত থকা ভ্ৰূণটোৰ ক্ৰম’জ’মৰ নমুনা নিৰীক্ষণ কৰি লিংগ আৰু বিপাকীয় ৰোগ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভ্ৰূণত থকা যিকোনো ধৰণৰ জিনীয় ৰোগ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ এই পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছিল। কিন্তু, দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, এই কৌশলটো শিশুৰ লিংগ প্ৰসৱৰ আগতে নিৰ্ণয় কৰিবলৈ অপব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু তাৰ পিছত মহিলা ভ্ৰূণটো গৰ্ভপাত কৰা হয়। এইদৰে, বাঢ়ি অহা মহিলা ভ্ৰূণহত্যা ৰোধ কৰিবলৈ, শিশুৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ এমনিঅ’চেণ্টেচিছ কৌশলৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰাটো আৱশ্যকীয়।

উত্তৰ

বন্ধ্যাত্ব হৈছে দম্পতী এযোৰৰ নিৰাপদ যৌন মিলনৰ পিছতো সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰা অৱস্থা। ইয়াৰ কাৰণ পুৰুষ বা মহিলা যিকোনো এজনৰ বা দুয়োজনৰ দেহত থকা অস্বাভাৱিকতা হ’ব পাৰে। বন্ধ্যা দম্পতীসকলক সন্তান জন্ম দিয়াত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলবোৰ তলত দিয়া ধৰণৰ।

(ক) টেষ্ট টিউব বেবী

ইয়াত ইন-ভিট্ৰ’ ফাৰ্টিলাইজেচন জড়িত থাকে য’ত শুক্ৰাণুবোৰে মহিলাৰ দেহৰ বাহিৰত ডিম্বাণুৰ লগত মিলিত হয়। এইদৰে উৎপন্ন হোৱা যোজনকটো তাৰ পিছত এগৰাকী সাধাৰণ মহিলাৰ গৰ্ভাশয় বা ডিম্বনলীত স্থানান্তৰিত কৰা হয়। এই পদ্ধতিৰে উৎপন্ন হোৱা শিশুবোৰক টেষ্ট টিউব বেবী বুলি জনা যায়।

(খ) গেমেট ইনট্ৰা ফেল’পিয়ান ট্ৰান্সফাৰ (GIFT)

ই হৈছে এনে এক কৌশল য’ত দাতা এগৰাকীৰ পৰা গেমেট (ডিম্বাণু) গ্ৰহীতা মহিলাগৰাকীৰ ডিম্বনলীত স্থানান্তৰিত কৰা হয় যি ডিম্বাণু উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে, কিন্তু গৰ্ভধাৰণ কৰিব পাৰে আৰু ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ বাবে উপযুক্ত পৰিৱেশ প্ৰদান কৰিব পাৰে।

(গ) ইনট্ৰা চাইট’প্লাজমিক স্পাৰ্ম ইঞ্জেকচন (ICSI)

পৰীক্ষাগাৰত ভ্ৰূণ গঠন কৰিবলৈ শুক্ৰাণু পোনপটীয়াকৈ ডিম্বাণুত সুমুৱাই দিয়াৰ এটা পদ্ধতি।

(ঘ) কৃত্ৰিম গৰ্ভধাৰণ

কৃত্ৰিম গৰ্ভধাৰণ হৈছে এজন স্বাস্থ্যবান পুৰুষ দাতাৰ পৰা বীৰ্য্য (শুক্ৰাণু) গ্ৰহীতা মহিলাগৰাকীৰ যোনি বা গৰ্ভাশয়লৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ এক পদ্ধতি। যেতিয়া পুৰুষ অংশীদাৰজনে মহিলাগৰাকীক গৰ্ভৱতী কৰিব নোৱাৰে বা তেওঁৰ শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা কম থাকে তেতিয়া ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

উত্তৰ

যৌনবাহিত ৰোগবোৰ যৌন সংস্পৰ্শৰ জৰিয়তে এজন ব্যক্তিৰ পৰা আনজনলৈ স্থানান্তৰিত হয়। কৈশোৰ আৰু যুৱক-যুৱতীসকলেই এই যৌনবাহিত ৰোগবোৰত আক্ৰান্ত হোৱাৰ আটাইতকৈ বেছি সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে, কৈশোৰীয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ পৰিণতিৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰিলে তেওঁলোকক যৌনবাহিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰি। যৌন মিলনৰ সময়ত কণ্ডম আদিৰ দৰে গৰ্ভনিৰোধকৰ ব্যৱহাৰে এই ৰোগবোৰৰ স্থানান্তৰ ৰোধ কৰিব পাৰে। লগতে, অচিনাকি বা একাধিক অংশীদাৰৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক এৰাই চলিব লাগে কাৰণ তেওঁলোকৰ তেনে ৰোগ থাকিব পাৰে। সন্দেহ হ’লে ততাতৈয়াকৈ বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ ল’ব লাগে যাতে ৰোগৰ সঠিক সময়ত চিনাক্তকৰণ আৰু চিকিৎসা নিশ্চিত কৰিব পাৰি।

উত্তৰ

(ক) গৰ্ভপাত স্বতঃস্ফূর্তভাৱেও হ’ব পাৰে।

শুদ্ধ

(খ) বন্ধ্যাত্বক জীয়াই থকা সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰা অৱস্থা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় আৰু ই সদায় মহিলা অংশীদাৰৰ অস্বাভাৱিকতা/ত্ৰুটিৰ বাবে হয়।

অশুদ্ধ

বন্ধ্যাত্বক দম্পতী এযোৰৰ নিৰাপদ যৌন মিলনৰ পিছতো সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰা অৱস্থা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ কাৰণ পুৰুষ বা মহিলা যিকোনো এজনৰ বা দুয়োজনৰ দেহত থকা অস্বাভাৱিকতা/ত্ৰুটি হ’ব পাৰে।

(গ) সম্পূৰ্ণ স্তন্যপান কৰোৱাটো গৰ্ভনিৰোধকৰ এক প্ৰাকৃতিক পদ্ধতি হিচাপে সহায় কৰিব পাৰে।

অশুদ্ধ

সম্পূৰ্ণ স্তন্যপান বা লেক্টেচনেল এমেন’ৰিয়া হৈছে গৰ্ভনিৰোধকৰ এক প্ৰাকৃতিক পদ্ধতি। কিন্তু, ই স্তন্যপান কৰোৱাৰ সময়ছোৱালৈকে সীমাবদ্ধ, যি প্ৰসৱৰ পিছৰ ছয় মাহলৈকে থাকে।

(ঘ) যৌন সম্পৰ্কীয় দিশবোৰৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ প্ৰজনন স্বাস্থ্য উন্নত কৰাৰ এক কাৰ্যকৰী পদ্ধতি।

শুদ্ধ

উত্তৰ

(ক) গৰ্ভনিৰোধকৰ শৈল্য চিকিৎসাৰ পদ্ধতিবোৰে গেমেট গঠন ৰোধ কৰে।

শুদ্ধকৰণ

গৰ্ভনিৰোধকৰ শৈল্য চিকিৎসাৰ পদ্ধতিবোৰে যৌন মিলনৰ সময়ত গেমেটৰ প্ৰবাহ ৰোধ কৰে।

(খ) সকলো যৌনবাহিত ৰোগ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময়যোগ্য।

শুদ্ধকৰণ

কিছুমান যৌনবাহিত ৰোগ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময়যোগ্য যদি সঠিক সময়ত চিনাক্ত কৰি উপযুক্ত চিকিৎসা কৰা হয়। এইডছ এতিয়াও এক অনাৰোগ্য ৰোগ।

(গ) মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা বড়ীবোৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় গৰ্ভনিৰোধক।

শুদ্ধকৰণ

মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা বড়ীবোৰ চহৰীয়া মহিলাসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় গৰ্ভনিৰোধক।

(ঘ) E. T. কৌশলত, ভ্ৰূণবোৰ সদায় গৰ্ভাশয়লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।

শুদ্ধকৰণ

ভ্ৰূণ স্থানান্তৰ কৌশলত, ৮টা কোষযুক্ত ভ্ৰূণবোৰ ডিম্বনলীলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয় আনহাতে ৮তকৈ বেছি কোষযুক্ত ভ্ৰূণবোৰ গৰ্ভাশয়লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।