জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাৰ তালিকা

ভাৰতৰ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাসমূহ – ৰেলৱে পৰীক্ষাৰ কেপচুল

ইউনেস্কোৰ মানৱ আৰু জৈৱমণ্ডল (MAB) কাৰ্যসূচী (১৯৭১) → মুঠ ১৩৪খন দেশত ৭৩৮টা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা (মে’ ২০২৪)
ভাৰত: ১৮টা ঘোষিত (সৰ্বশেষ: পন্না, ২০২১) | ১২টা ইউনেস্কো-MAB বিশ্ব নেটৱৰ্কৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত


১. জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কি?
কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলবাফাৰ অঞ্চলসংক্ৰমণ অঞ্চল
কোনো মানৱীয় কাৰ্যকলাপ নাথাকেসীমিত গৱেষণা/পৰ্যটনস্থায়ী জীৱিকা, পৰিৱেশ-অনুগামী উন্নয়ন

২. কালক্ৰম – গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখসমূহ
বছৰঘটনা
১৯৭১ইউনেস্কোৱে MAB কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে
১৯৮৬ভাৰতে প্ৰথম ৫টা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা ঘোষণা কৰে (নীলগিৰি, নন্দাদেৱী, নক্ৰেক, গ্ৰেট নিকোবাৰ, মান্নাৰ উপসাগৰ)
২০০০সুন্দৰবন জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা ইউনেস্কোৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়
২০০৯পচমৰ্হী জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা ঘোষণা কৰা হয়
২০১১শেষাচলম জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা – অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ প্ৰথম
২০২০পন্না জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা ইউনেস্কোৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়
২০২১পন্না ভাৰতৰ ১৮তম জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়

৩. ভাৰতৰ ১৮টা ঘোষিত জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা (ৰাজ্য অনুসৰি)
#নাম (ঘোষণাৰ বছৰ)ৰাজ্যক্ষেত্ৰফল (বৰ্গ কিমি)ইউনেস্কো-MAB (বছৰ)
নীলগিৰি (১৯৮৬)তামিলনাডু-কেৰালা-কৰ্ণাটক৫,৫২০২০০০
নন্দাদেৱী (১৯৮৮)উত্তৰাখণ্ড২,২৩৬২০০৪ (বিস্তাৰ ২০০৫)
নক্ৰেক (১৯৮৮)মেঘালয়৮২০২০০৯
গ্ৰেট নিকোবাৰ (১৯৮৯)আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপপুঞ্জ৮৮৫২০১৩
মান্নাৰ উপসাগৰ (১৯৮৯)তামিলনাডু১,০৫০২০০১
মানস (১৯৮৯)অসম২,৮৩৭
সুন্দৰবন (১৯৮৯)পশ্চিমবঙ্গ৯,৬৩০২০০১
সিমিলিপাল (১৯৯৪)ওড়িশা৪,৩৭৪
দিহাং-দিবাং (১৯৯৮)অৰুণাচল প্ৰদেশ৫,১১১
১০পচমৰ্হী (১৯৯৯)মধ্য প্ৰদেশ৪,৯৮১২০০৯
১১অচনকমাৰ-অমৰকণ্টক (২০০৫)মধ্য প্ৰদেশ-ছত্তীছগঢ়৩,৮৩৫২০১২
১২অগস্ত্যমালাই (২০০১)কেৰালা-তামিলনাডু৩,৫০০২০১৬
১৩খাংছেঞ্জোঙা (২০০০)সিক্কিম২,৬১৭২০১৮
১৪দিব্ৰু-ছৈখোৱা (১৯৯৭)অসম৭৬৫
১৫কচ্ছৰ ৰণ (২০০৮)গুজৰাট১২,৪৫৪
১৬শীতল মৰুভূমি (২০০৯)হিমাচল প্ৰদেশ৭,৭৭০
১৭শেষাচলম (২০১০)অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ৪,৭৫৫
১৮পন্না (২০২১)মধ্য প্ৰদেশ২,৯৯৮২০২০

সৰ্ববৃহৎ: কচ্ছৰ ৰণ (১২,৪৫৪ বৰ্গ কিমি)
সৰ্বক্ষুদ্ৰ: দিব্ৰু-ছৈখোৱা (৭৬৫ বৰ্গ কিমি)
প্ৰথম: নীলগিৰি (১৯৮৬)
সৰ্বশেষ: পন্না (২০২১)


৪. ইউনেস্কো বিশ্ব নেটৱৰ্ক জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা – ভাৰত (১২)

১. নীলগিৰি
২. মান্নাৰ উপসাগৰ
৩. সুন্দৰবন
৪. নন্দাদেৱী
৫. পচমৰ্হী
৬. সিমিলিপাল*
৭. অচনকমাৰ-অমৰকণ্টক
৮. গ্ৰেট নিকোবাৰ
৯. অগস্ত্যমালাই
১০. খাংছেঞ্জোঙা
১১. পন্না
১২. নক্ৰেক

* সিমিলিপাল – ইউনেস্কোৰ সম্ভাব্য তালিকাত আছে (এতিয়াও পূৰ্ণ সদস্য নহয়)।


৫. এক-শাৰীৰ দ্ৰুত-জ্ঞান
  • নীলগিৰি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা – তিনি ৰাজ্যৰ (তামিলনাডু+কেৰালা+কৰ্ণাটক) আৰু ইউনেস্কো তালিকাত ভাৰতৰ প্ৰথম জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা।
  • নন্দাদেৱী জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা – কেন্দ্ৰীয় অঞ্চল হৈছে নন্দাদেৱী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান-১৯৮৮)।
  • সুন্দৰবন – একমাত্ৰ মেনগ্ৰোভ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা আৰু ৰয়েল বেংগল টাইগাৰৰ ঘৰ।
  • গ্ৰেট নিকোবাৰ – কেম্পবেল বে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু গালাথিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অন্তৰ্ভুক্ত।
  • খাংছেঞ্জোঙা – ভাৰতৰ প্ৰথম “মিশ্ৰিত” ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান (২০১৬)।
  • পন্না – একমাত্ৰ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা যি বুন্দেলখণ্ড অঞ্চলত অৱস্থিত; কেন নদী ইয়াৰ মাজেৰে বৈ যায়।
  • শীতল মৰুভূমি – হিমাচল প্ৰদেশৰ পিন ভেলি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু কিছ্বাৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।
  • কচ্ছৰ ৰণ – সৰ্ববৃহৎ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা; ভাৰতীয় বনগাধাৰ অভয়াৰণ্য।
  • অগস্ত্যমালাইশেন্দুৰ্ণে আৰু পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য; পশ্চিমঘাট হটস্পটৰ অংশ।
  • শেষাচলমঅন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ পৰা একমাত্ৰ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা; তিৰুমালা পাহাৰ ইয়াৰ অংশ।

৬. ৰেলৱে পৰীক্ষাৰ বাবে বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন
১৫টা বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন উত্তৰসহ দেখিবলৈ ক্লিক কৰক

প্ৰ১. ভাৰতৰ প্ৰথম জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোনটো আছিল?
A) সুন্দৰবন
B) নীলগিৰি
C) নন্দাদেৱী
D) মানস
উত্তৰ: B

প্ৰ২. ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোনখন ৰাজ্যত অৱস্থিত?
A) ৰাজস্থান
B) গুজৰাট
C) ওড়িশা
D) মধ্য প্ৰদেশ
উত্তৰ: B

প্ৰ৩. পন্না জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোনখন নদীৰ কাষত অৱস্থিত?
A) বেতৱা
B) কেন
C) তাপ্তী
D) চম্বল
উত্তৰ: B

প্ৰ৪. তলৰ কোনযোৰ ভুল?
A) নক্ৰেক – মেঘালয়
B) সিমিলিপাল – ওড়িশা
C) মানস – অসম
D) দিব্ৰু-ছৈখোৱা – অৰুণাচল প্ৰদেশ
উত্তৰ: D (অসম)

প্ৰ৫. খাংছেঞ্জোঙা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা আছে
A) সিক্কিম
B) পশ্চিমবঙ্গ
C) অৰুণাচল প্ৰদেশ
D) উত্তৰাখণ্ড
উত্তৰ: A

প্ৰ৬. ভাৰতৰ সৰ্বশেষ ঘোষিত জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা (২০২১) হৈছে
A) শীতল মৰুভূমি
B) পন্না
C) শেষাচলম
D) অচনকমাৰ-অমৰকণ্টক
উত্তৰ: B

প্ৰ৭. কোনটো জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা মান্নাৰ উপসাগৰৰ অংশ?
A) গ্ৰেট নিকোবাৰ
B) মান্নাৰ দ্বীপ
C) মান্নাৰ উপসাগৰ
D) কচ্ছৰ ৰণ
উত্তৰ: C

প্ৰ৮. গ্ৰেট নিকোবাৰ জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাই অন্তৰ্ভুক্ত কৰে
A) কেম্পবেল বে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু গালাথিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
B) এনটাংকি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
C) বালফাক্ৰাম ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
D) মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
উত্তৰ: A

প্ৰ৯. শীতল মৰুভূমি জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা অৱস্থিত
A) লাডাখ
B) হিমাচল প্ৰদেশ
C) উত্তৰাখণ্ড
D) সিক্কিম
উত্তৰ: B

প্ৰ১০. অগস্ত্যমালাই জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোন দুখন ৰাজ্যত বিস্তৃত?
A) কেৰালা আৰু কৰ্ণাটক
B) তামিলনাডু আৰু কেৰালা
C) কৰ্ণাটক আৰু তামিলনাডু
D) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তামিলনাডু
উত্তৰ: B

প্ৰ১১. কোনটো জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা ২০২০ চনত ইউনেস্কোৰ তালিকাত যোগ দিয়া হৈছিল?
A) পন্না
B) পচমৰ্হী
C) অচনকমাৰ-অমৰকণ্টক
D) সিমিলিপাল
উত্তৰ: A

প্ৰ১২. সুন্দৰবন জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা বিখ্যাত
A) এছিয়াটিক সিংহৰ বাবে
B) একশৃঙ্গ গঁড়ৰ বাবে
C) ৰয়েল বেংগল টাইগাৰৰ বাবে
D) বনগাধাৰ বাবে
উত্তৰ: C

প্ৰ১৩. নন্দাদেৱী জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোনটো পৰ্বতশৃঙ্গে আগুৰি আছে?
A) কামেট
B) নন্দাদেৱী
C) কাঞ্চনজঙ্ঘা
D) ত্ৰিশূল
উত্তৰ: B

প্ৰ১৪. তলৰ কোনটো ইউনেস্কো-MAB দ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত নহয়?
A) মানস
B) নীলগিৰি
C) পন্না
D) নক্ৰেক
উত্তৰ: A

প্ৰ১৫. শেষাচলম জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকা কোনখন ৰাজ্যৰ পূৰ্বঘাটত অৱস্থিত?
A) ওড়িশা
B) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ
C) তেলঙ্গানা
D) কৰ্ণাটক
উত্তৰ: B


৭. দ্ৰুত-পুনৰীক্ষণ তালিকা (কেৱল ইউনেস্কো-MAB)
জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত এলেকাৰাজ্যগুৰুত্বপূৰ্ণ বন্যপ্ৰাণী
নীলগিৰিতামিলনাডু-কেৰালা-কৰ্ণাটকনীলগিৰি তাহৰ, সিংহ-নেজীয়া মেকাক
মান্নাৰ উপসাগৰতামিলনাডুডুগং, প্ৰৱাল প্ৰাচীৰ
সুন্দৰবনপশ্চিমবঙ্গৰয়েল বেংগল টাইগাৰ, মেনগ্ৰোভ
নন্দাদেৱীউত্তৰাখণ্ডহিম বাঘ, হিমালয়ৰ কস্তুৰী হৰিণ
পচমৰ্হীমধ্য প্ৰদেশডাঙৰ কেৰ্কেটুৱা, উৰণীয়া কেৰ্কেটুৱা
নক্ৰেকমেঘালয়ৰেড পাণ্ডা, এছিয়াটিক হাতী
গ্ৰেট নিকোবাৰআন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপপুঞ্জনিকোবাৰ মেগাপ’ড, লোণপানীৰ মগৰ
অচনকমাৰ-অমৰকণ্টকমধ্য প্ৰদেশ-ছত্তীছগঢ়বন ম’হ, চাৰিশিঙীয়া হৰিণ
অগস্ত্যমালাইকেৰালা-তামিলনাডুনীলগিৰি তাহৰ, মালাবাৰ ধনেশ
খাংছেঞ্জোঙাসিক্কিমহিম বাঘ, ৰেড পাণ্ডা
পন্নামধ্য প্ৰদেশবাঘ, ভালুক, কেন ঘৰিয়াল
সিমিলিপাল*ওড়িশামেলানিষ্টিক বাঘ, হাতী

* ইউনেস্কোৰ সম্ভাব্য তালিকা।


মনত ৰাখিব: ১২টা ইউনেস্কোত, ১৮টা ঘোষিত, কচ্ছৰ ৰণ সৰ্ববৃহৎ, পন্না সৰ্বনতুন, নীলগিৰি সৰ্বপুৰণি!