ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন

১. পৰ্তুগীজ

আগমন

• ভাৰতত আগমন: ১৪৯৮ চনত ফ্ৰান্সিসকো ডি আলমেইডাৰ দ্বাৰা কালিকুট (কোজিকোড)ত অৱতৰণ।
• প্ৰধান ঘটনা:
  • ১৪৯৯: পৰ্তুগীজসকলে কালিকুটত এটা ঘাঁটি স্থাপন কৰে।
  • ১৫০২: আলবুকাৰ্কে গোৱা দখল কৰে, ভাৰতত প্ৰথম পৰ্তুগীজ দুৰ্গ স্থাপন কৰে।
  • ১৫১০: আফোন্সো ডি আলবুকাৰ্কে দিউ দখল কৰে।

বিস্তাৰ

• প্ৰধান বন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণ:
  • গোৱা (১৫১০)
  • দিউ (১৫১০)
  • দামান (১৫২২)
  • চাউল (১৫৩৪)
  • মালাক্কা (১৫১১)
  • মালাক্কা প্রণালী (১৫১১)
• ব্যবসা নেটৱৰ্ক:
  • ইউৰোপ, আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ মাজত ব্যৱসা পথ স্থাপন কৰে।
  • মসলা ব্যৱসাত (গোলমৰিচা, লবং, জায়ফল) গুৰুত্ব দিয়ে।

গভৰ্ণৰসকল

• আফোন্সো ডি আলবুকাৰ্ক (১৫০৩–১৫১৫): ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পৰ্তুগীজ অঞ্চল বিস্তাৰ কৰে।
• ফ্ৰান্সিসকো ডি আলমেইডা (১৫০৫–১৫০৯): ভাৰতৰ প্ৰথম ভাইচৰয়, পৰ্তুগীজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী স্থাপন কৰে।

ব্ৰিটিশসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষ

• সংঘৰ্ষৰ মুখ্য কাৰণ:
  • ব্যৱসা পথ আৰু বন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰতিযোগিতা।
  • বঙ্গোপসাগৰ আৰু ভাৰত মহাসাগৰত ব্ৰিটিশ বনাম পৰ্তুগীজ।
  • ব্ৰিটিশসকলে স্থানীয় শাসকসকলৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰি পৰ্তুগীজ আধিপত্য ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।
• প্ৰধান ঘটনা:
  • ১৬১২: ব্ৰিটিশসকলে গোৱা পৰ্তুগীজৰ পৰা দখল কৰে।
  • ১৬১৩: চিৰমৌৰ চুক্তি (ব্ৰিটিশসকলে গঙ্গা নদীৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ লাভ কৰে)।
  • ১৭৪৯: ব্ৰিটিশসকলে চিনচুৰাৰ পৰ্তুগীজ দুৰ্গ দখল কৰে।
  • ১৭৫৯: ব্ৰিটিশসকলে চান্দাৰনগৰৰ পৰ্তুগীজ দুৰ্গ দখল কৰে।

২. ডাচ

আগমন

• ভাৰতত আগমন: ১৬০৫ চনত জন পিটাৰছন কুনৰ দ্বাৰা, পুলিকাটত অৱতৰণ।
• প্ৰধান ঘটনা:
  • ১৬০৫: পুলিকাটত এখন কাৰখানা স্থাপন।
  • ১৬১৯: নাগাপট্টিনামত এখন কাৰখানা স্থাপন।
  • ১৬৩৩: চুৰাটত এখন কাৰখানা স্থাপন।
  • ১৬৩৯: মাচুলিপট্টিনামত এখন কাৰখানা স্থাপন।

সম্প্ৰসাৰণ

• প্ৰধান বন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণ:
  • পুলিকাট
  • নাগাপট্টিনাম
  • চুৰাট
  • মাচুলিপট্টিনাম
  • মালাক্কা (১৬৪১)
• ব্যবসা নেটৱৰ্ক:
  • মসলা, বস্ত্ৰ আৰু পিছত অপিয়ামৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া।
  • ১৬০২ চনত ডাচ্ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (ভিঅচি) স্থাপন।

সাফল্য

• প্ৰধান সাফল্য:
  • ভাৰত মহাসাগৰত শক্তিশালী নৌ-উপস্থিতি স্থাপন।
  • মসলা ব্যৱসাৰৰ প্ৰধান পথ নিয়ন্ত্ৰণ।
  • নতুন কৃষি পদ্ধতি আৰু শস্য প্ৰবৰ্তন।
  • ডাচ্ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (ভিঅচি) গঠন, বিশ্বৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যৱসায়িক কোম্পানীৰ এখন।

ব্ৰিটিছৰ সৈতে সংঘৰ্ষ

• সংঘৰ্ষৰ প্ৰধান কাৰণ:
  • ব্যৱসাৰৰ পথ আৰু বন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰতিযোগিতা।
  • বঙ্গোপসাগৰ আৰু ভাৰত মহাসাগৰত ব্ৰিটিছ বনাম ডাচ্।
  • ব্ৰিটিছে ডাচ্ প্ৰাধান্য ভাঙিবলৈ মিত্ৰতা আৰু সামৰিক কাৰ্যৰ সহায় লোৱা।
• প্ৰধান ঘটনা:
  • ১৬৩৯: ব্ৰিটিছে মাচুলিপট্টিনামৰ ডাচ্ কাৰখানা দখল কৰে।
  • ১৬৬১: লণ্ডন চুক্তি (ব্ৰিটিছে পৰ্তুগীজ ৰাজকুমাৰী কেথাৰিন অৱ ব্ৰাগান্জাৰ সৈতে বিবাহ, যাৰ ফলত পৰ্তুগীজে বম্বেই ব্ৰিটিছলৈ অৰ্পণ কৰে)।
  • ১৭৪০ৰ দশক: বঙ্গোপসাগৰৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্ৰিটিছ আৰু ডাচ্ সংঘৰ্ষ।
  • ১৭৫০ৰ দশক: ব্ৰিটিছে ধীৰে ধীৰে ভাৰতত ডাচ্ প্ৰভাৱ উঠাই দিয়ে।

৩. ইংৰাজ/ব্ৰিটিছ

আগমন

• ভাৰতত আগমন: ১৬০৮ চনত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC) ৰ দ্বাৰা সূৰতত অৱতৰণ।
• প্ৰধান ঘটনাসমূহ:
  • ১৬০৮: সূৰতত প্ৰথম ব্ৰিটিছ কাৰখানা স্থাপিত।
  • ১৬১২: ব্ৰিটিছে পৰ্তুগীজৰ পৰা গোৱা দখল কৰে।
  • ১৬১৩: চিৰমৌৰ সন্ধি (ব্ৰিটিছে গঙ্গা নদীলৈ প্ৰৱেশাধিকাৰ লাভ কৰে)।
  • ১৬৩৯: ব্ৰিটিছে মাছুলিপটনামত ডাচ কাৰখানা দখল কৰে।

আৰম্ভণি ব্যৱসায়

• প্ৰধান ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী:
  • বস্ত্ৰ (কেলিকো, মালমল)
  • মচলা (গোলমৰিচ, লবং)
  • বহুমূল্য ধাতু
• ব্যৱসায় কেন্দ্ৰসমূহ:
  • সূৰত
  • মাছুলিপটনাম
  • বম্বে (১৬৬৮)
  • কলিকতা (১৬৯০)

অন্য ইউৰোপীয়ৰ সৈতে সংঘৰ্ষ

• সংঘৰ্ষৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ:
  • ব্ৰিটিছ বনাম পৰ্তুগীজ: ব্ৰিটিছে গোৱা (১৬১২), চান্দননগৰ (১৭৫৯), আৰু চিনচুৰাহ (১৭৪৯) দখল কৰে।
  • ব্ৰিটিছ বনাম ডাচ: ব্ৰিটিছে মাছুলিপটনাম (১৬৩৯) দখল কৰে, আৰু ধীৰে ধীৰে ডাচৰ প্ৰভাৱ খৰচ কৰে।
  • ব্ৰিটিছ বনাম ফৰাচী: ভাৰত মহাসাগৰ আৰু ব্যৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা।
• প্ৰধান ঘটনাসমূহ:
  • ১৬৬১: লণ্ডন সন্ধি (ব্ৰিটিছে পৰ্তুগীজ ৰাজকুমাৰীৰ সৈতে বিবাহ কৰে, যাৰ ফলত বম্বেৰ অধিকাৰ লাভ হয়)।
  • ১৭৪০–১৭৫০: ভাৰতত আংলো–ফৰাচী প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা (যেনে, ১৭৫৭ চনৰ প্লাচীৰ যুদ্ধ)।
  • ১৭৫৭: প্লাচীৰ যুদ্ধ – ব্ৰিটিছে বংগৰ নৱাবৰ ওপৰত বিজয় লাভ কৰে, যাৰ ফলত ভাৰতত ব্ৰিটিছ আধিপত্যৰ আৰম্ভ হয়।

প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰধান তথ্য (SSC, RRB)

গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ আৰু সংজ্ঞাসমূহ

পৰ্তুগীজ, ডাচ আৰু ব্ৰিটিছৰ মাজৰ পাৰ্থক্য