সাংবিধানিক সংস্থাসমূহ

ইউনিয়ন পাব্লিক সাৰ্ভিচ কমিছন (UPSC)

• প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 315
• কাৰ্য: কেন্দ্ৰীয় সেৱাৰ নিযুক্তিৰ বাবে পৰীক্ষা আয়োজন কৰে আৰু চৰকাৰক নিযুক্তিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি কৰে
  • সদস্য: অধ্যক্ষৰ সৈতে ৯-১২ জন সদস্য থাকে, সকলোকে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি কৰে
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • চিভিল সাৰ্ভিচেচ পৰীক্ষা (CSE) আয়োজন কৰে
  • ইণ্ডিয়ান ফৰেষ্ট সাৰ্ভিচ পৰীক্ষা আয়োজন কৰে
  • কম্বাইন্ড ডিফেন্স সাৰ্ভিচেচ পৰীক্ষা আয়োজন কৰে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: ১৯৩৫ চনৰ Government of India Act ৰ জৰিয়তে ১৯৩৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা, আৰু ১৯৫০ চনত সংবিধানিক ৰূপ দিয়া হয়
• ৰাজ্য PSC ৰ পৰা পাৰ্থক্য: UPSC কেন্দ্ৰীয় সেৱাৰ বাবে, আৰু ৰাজ্য PSC ৰাজ্যৰ সেৱাৰ বাবে

ৰাজ্য পাব্লিক সাৰ্ভিচ কমিছন (SPSC)

• প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 315
• কাৰ্য: ৰাজ্যৰ সেৱাৰ নিযুক্তিৰ বাবে পৰীক্ষা আয়োজন কৰে আৰু চৰকাৰক নিযুক্তিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ৰাজ্যপালে নিযুক্তি কৰে
  • সদস্য: ২ জন সদস্য ৰাজ্যপালে নিযুক্তি কৰে
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • ৰাজ্যৰ সেৱাৰ নিযুক্তিৰ বাবে পৰীক্ষা আয়োজন কৰে
  • ৰাজ্য চৰকাৰক নিযুক্তিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: ১৯৫৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা
• UPSC ৰ পৰা পাৰ্থক্য: SPSC ৰাজ্যৰ সেৱাৰ বাবে, আৰু UPSC কেন্দ্ৰীয় সেৱাৰ বাবে

ইলেকশ্যন কমিছন অব ইণ্ডিয়া (ECI)

• প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 324
• কাৰ্য্য: সংসদ, ৰাজ্য বিধানসভা আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্যালয়ৰ নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে
• গঠন:
  • প্ৰধান নিৰ্বাচন কমিছনাৰ (CEC): ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • নিৰ্বাচন কমিছনাৰ: ২ জন সদস্য ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
• প্ৰধান কাৰ্য্য:
  • নিষ্পক্ষ আৰু স্বচ্ছ নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে
  • নিৰ্বাচনী তালিকা আপডেইট কৰে
  • আদৰ্শ আচৰণ নিয়ম প্ৰয়োগ কৰে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1950 ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল
• গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবাচ্য: আদৰ্শ আচৰণ নিয়ম (MCC) ECI-এ প্ৰয়োগ কৰে
• উদাহৰণ: ECI-এ 2019 লোকসভা নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰিছিল

আৰ্থিক কমিছন

• প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 280
• কাৰ্য্য: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ মাজত আৰ্থিক সম্পদৰ বিতৰণৰ সুপাৰিশ কৰে
• গঠন:
  • সভাপতি: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • সদস্য: আন ২ জন সদস্য ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
• প্ৰধান কাৰ্য্য:
  • ৰাজ্যসমূহলৈ অনুদানৰ সুপাৰিশ কৰে
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ পুনৰীক্ষণ কৰে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: প্ৰথম আৰ্থিক কমিছন 1951 ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল
• গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবাচ্য: অনুদানসমূহ ৰাজ্যসমূহলৈ প্ৰদান কৰা আৰ্থিক সহায়
• উদাহৰণ: 14তম আৰ্থিক কমিছন (2010-2020) এ ৰাজ্যসমূহলৈ 14% কৰৰ অংশ সুপাৰিশ কৰিছিল

ভাৰতৰ নিয়ন্ত্ৰক আৰু মুখ্য নিৰীক্ষক (CAG)

• প্ৰতিষ্ঠিত: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 148 দ্বাৰা
• কাৰ্য্য: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ একাউণ্টৰ নিৰীক্ষণ কৰে আৰু জনসাধাৰণৰ অৰ্থৰ সঠিক ব্যয় নিশ্চিত কৰে
• গঠন:
  • CAG: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
• প্ৰধান কাৰ্য্য:
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ একাউণ্টৰ নিৰীক্ষণ কৰে
  • নিৰীক্ষণ প্ৰতিবেদন ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু ৰাজ্যপাললৈ দাখিল কৰে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1950 চনত প্ৰতিষ্ঠিত
• গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবী: CAG হৈছে ভাৰতৰ সংবিধানিক নিৰীক্ষক
• উদাহৰণ: CAG-এ ৰক্ষা মন্ত্ৰণালয়ৰ ব্যয়ৰ নিৰীক্ষণ কৰে

SC, ST, পিছপৰা শ্ৰেণীৰ জাতীয় আয়োগ

জাতীয় অনুসূচিত জাতি আয়োগ (NCSC)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1989 (সংসদৰ এখন আইনেৰে)
• কাৰ্য্য: অনুসূচিত জাতিৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰা
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • সদস্য: 10 জন সদস্য (এজনী মহিলা আৰু এজন SC ব্যক্তিৰে)
• প্ৰধান কাৰ্য্য:
  • বৈষম্যৰ অভিযোগৰ তদন্ত কৰে
  • সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1989 চনত প্ৰতিষ্ঠিত

জাতীয় অনুসূচিত জনজাতি আয়োগ (NCST)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1990 (সংসদৰ এখন আইনেৰে)
• কাৰ্য: আনুসূচিত জনজাতিৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰা
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • সদস্য: 10 জন সদস্য (তাৰে 1 গৰাকী মহিলা আৰু 1 জন আনুসূচিত জনজাতিৰ ব্যক্তি)
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • বৈষম্যৰ অভিযোগ তদন্ত কৰে
  • সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1990 চনত প্ৰতিষ্ঠিত

পিছপৰা শ্ৰেণীৰ জাতীয় আয়োগ (NCBC)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 2002 (সংসদৰ এখন আইনেৰে)
• কাৰ্য: অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) ৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰা
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • সদস্য: 10 জন সদস্য (তাৰে 1 গৰাকী মহিলা আৰু 1 জন OBC ব্যক্তি)
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • বৈষম্যৰ অভিযোগ তদন্ত কৰে
  • সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়ে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 2002 চনত প্ৰতিষ্ঠিত

ভাৰতৰ এটৰ্ণি জেনাৰেল

• প্ৰতিষ্ঠিত: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 165 ৰ দ্বাৰা
• কাৰ্য: ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ আইনী বিষয়া, চৰকাৰক আইনী বিষয়ত পৰামৰ্শ দিয়ে
• নিযুক্তি:
  • ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • সাধাৰণতে সুপ্ৰীম কোৰ্ট বা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপতি হিচাপে কাৰ্য কৰা ব্যক্তি
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • চৰকাৰৰ পক্ষত সুপ্ৰীম কোৰ্ট আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ত প্ৰতিনিধিত্ব কৰে
  • চৰকাৰক আইনী বিষয়ত পৰামৰ্শ দিয়ে
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: প্ৰথম AG 1950 চনত নিযুক্তি পাইছিল
• গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবী: AG হৈছে চৰকাৰৰ আইনী পৰামৰ্শদাতা

গুডছ আৰু সেৱা কৰ পৰিষদ (জিএছটি পৰিষদ)

• প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 279A (২০১৫ চনৰ ১২২ সংবিধান সংশোধনী আইনে যোগ কৰা)
• কাৰ্য: জিএছটিৰ হাৰ, অব্যাহতি আৰু অন্যান্য দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰা
• গঠন:
  • সভাপতি: কেন্দ্ৰীয় অৰ্থ মন্ত্ৰী
  • সদস্য: কেন্দ্ৰীয় অৰ্থ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, ৩খন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দ্বাৰা মনোনীত ২জন সদস্য
• প্ৰধান কাৰ্য:
  • জিএছটিৰ হাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা
  • অব্যাহতি আৰু সীমা নিৰ্ধাৰণৰ সিদ্ধান্ত লোৱা
  • জিএছটিৰ গঠনৰ বিষয়ে সুপাৰিশ কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: ২০১৭ চনত প্ৰতিষ্ঠিত
• গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবী: জিএছটি পৰিষদ হৈছে জিএছটিৰ বিষয়ত আন্তঃচৰকাৰী সমন্বয়ৰ বাবে এখন সাংবিধানিক সংস্থা
• উদাহৰণ: জিএছটি পৰিষদে বিভিন্ন গুডছ আৰু সেৱাৰ বাবে ৫% আৰু ১২% কৰৰ হাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল