অসাংবিধানিক সংস্থা

নীতি আয়োগ

• প্ৰতিষ্ঠা: 1 জানুৱাৰী 2015 (পৰিকল্পনা আয়োগৰ সলনি)
• উদ্দেশ্য: সহযোগী কেন্দ্ৰীয়তা প্ৰসাৰণ কৰা, স্থায়ী উন্নয়নৰ প্ৰচাৰ কৰা আৰু শাসনৰ উন্নতি কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী
  • উপাধ্যক্ষ: মুখ্য অৰ্থনৈতিক উপদেষ্টা
  • সদস্য: কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী, ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু বিশেষজ্ঞ
• কাৰ্য:
  • জাতীয় উন্নয়ন কৌশল প্ৰস্তুত কৰা
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত সমন্বয় কৰা
  • নীতিগত সুপাৰিচ প্ৰদান কৰা
• প্ৰধান উদ্যোগ:
  • স্মাৰ্ট চিটিজ মিছন
  • ডিজিটেল ইণ্ডিয়া
  • আয়ুষ্মান ভাৰত
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1 জানুৱাৰী 2015

কেন্দ্ৰীয় অনুসন্ধান ব্যুৰো (CBI)

• প্ৰতিষ্ঠা: 1963 (গৃহ মন্ত্ৰণালয়ৰ বিভাগৰ অধীনত আৰু পিছত ই কৰ্মচাৰী, জনশিকায়ত আৰু পেঞ্চন মন্ত্ৰণালয়ৰ অধীনত স্থানান্তৰিত হয়)
• উদ্দেশ্য: দুৰ্নীতি, অৰ্থনৈতিক অপৰাধ আৰু অন্যান্য অপৰাধৰ কেইবা মামলা অনুসন্ধান কৰা।
• গঠন:
  • পৰিচালক: ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিযুক্ত
  • অফিচাৰ: অনুসন্ধানকাৰী অফিচাৰ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰী
• অধিকাৰ ক্ষেত্ৰ:
  • কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বিভাগ
  • ৰাজ্যিক ক্ষেত্ৰৰ উদ্যোগ
  • ৰাজ্য চৰকাৰ (অনুৰোধৰ ভিত্তিত)
• উল্লেখযোগ্য মামলা:
  • 2G স্পেকট্ৰাম কেলেংকাৰী
  • কোলগেট কেলেংকাৰী
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1963

কেন্দ্ৰীয় সতৰ্কতা আয়োগ (CVC)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1964 (সংসদৰ এখন আইনৰ দ্বাৰা)
• উদ্দেশ্য: জনসেৱাত সততা আৰু দক্ষতা উন্নীত কৰা আৰু দুৰ্নীতি ৰোধ কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: সুপ্ৰীম কোৰ্টৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি
  • সদস্য: উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি আৰু এজন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী
• কাৰ্য:
  • প্ৰতিৰোধমূলক সতৰ্কতাৰ বিষয়ে উপদেশ দিয়া
  • দুৰ্নীতিৰ অভিযোগৰ তদন্ত কৰা
  • শৃঙ্খলামূলক ব্যৱস্থাৰ পৰামৰ্শ দিয়া
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1964

কেন্দ্ৰীয় তথ্য আয়োগ (CIC)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 12 অক্টোবৰ 2005 (তথ্যৰ অধিকাৰ আইন, 2005ৰ অধীনত)
• উদ্দেশ্য: জনপ্ৰতিষ্ঠানত স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰা।
• গঠন:
  • মুখ্য তথ্য আয়োগকাৰী: মন্ত্ৰিসভাৰ নিযুক্তি সমিতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
  • তথ্য আয়োগকাৰীসকল: তিনিজন সদস্য, মন্ত্ৰিসভাৰ নিযুক্তি সমিতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে
• কাৰ্য:
  • তথ্য অস্বীকাৰৰ বিৰুদ্ধে আপিল নিষ্পত্তি কৰা
  • RTIৰ অনুপালন পৰ্যবেক্ষণ কৰা
  • স্বচ্ছতা উন্নীত কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 12 অক্টোবৰ 2005

জাতীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগ (NHRC)

• প্ৰতিষ্ঠা: ১২ অক্টোবৰ ১৯৯৩ (সংসদৰ এখন আইনৰ দ্বাৰা)
• উদ্দেশ্য: মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা আৰু প্ৰচাৰ কৰা, আৰু উলংঘনৰ তদন্ত কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: সুপ্ৰীম কোৰ্টৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি
  • সদস্য: হাইকোৰ্টৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি, এজন পূৰ্বৰ লোকসভা অধ্যক্ষ, আৰু এজন সামাজিক কৰ্মী
• কাৰ্য:
  • মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ তদন্ত কৰা
  • নীতিৰ পৰিবৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিয়া
  • মানৱ অধিকাৰ শিক্ষাৰ প্ৰচাৰ কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: ১২ অক্টোবৰ ১৯৯৩

লোকপাল আৰু লোকায়ুক্ত

• লোকপাল: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত (ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত)
• লোকায়ুক্ত: ৰাজ্য চৰকাৰবোৰৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত (ৰাজ্যিক স্তৰত)
• প্ৰতিষ্ঠা: ২০১৩ (লোকপাল আৰু লোকায়ুক্ত আইন, ২০১৩ৰ দ্বাৰা)
• উদ্দেশ্য: জনপ্ৰতিনিধিবোৰৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতিৰ অভিযোগৰ তদন্ত কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: সুপ্ৰীম কোৰ্টৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি
  • সদস্য: হাইকোৰ্টৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিচাৰপতি, এজন কাৰ্যকৰী বা অৱসৰপ্ৰাপ্ত আইএএস অফিচাৰ, আৰু এজন সামাজিক কৰ্মী
• কাৰ্য:
  • দুৰ্নীতিৰ অভিযোগৰ তদন্ত কৰা
  • শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ পৰামৰ্শ দিয়া
  • স্বচ্ছতাৰ প্ৰচাৰ কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: ২০১৩

জাতীয় উন্নয়ন পৰিষদ (এনডিচি)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1952 (পৰিকল্পনা আয়োগৰ অধীনত)
• উদ্দেশ্য: পাঁচ বছৰীয়া পৰিকল্পনাসমূহৰ বাস্তৱায়ন পৰ্যালোচনা আৰু নিৰীক্ষণ কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী
  • সদস্য: কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী, ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য স্বাৰ্থবাহী পক্ষ
• কাৰ্য:
  • জাতীয় উন্নয়নৰ বিষয়বোৰ আলোচনা কৰা
  • পাঁচ বছৰীয়া পৰিকল্পনাসমূহৰ অগ্ৰগতি পৰ্যালোচনা কৰা
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত সমন্বয় সহায় কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1952

জাতীয় অনুসন্ধান সংস্থা (NIA)

• প্ৰতিষ্ঠিত: 2008 (জাতীয় অনুসন্ধান সংস্থা আইন, 2008ৰ অধীনত)
• উদ্দেশ্য: সন্ত্ৰাসবাদ, বিদ্ৰোহ আৰু সংঘবদ্ধ অপৰাধৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া।
• গঠন:
  • পৰিচালক: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিযুক্ত
  • অফিচাৰ: অনুসন্ধানকাৰী অফিচাৰ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰী
• কাৰ্য:
  • সন্ত্ৰাসবাদ-সংক্ৰান্ত কেইচ অনুসন্ধান কৰা
  • বিদ্ৰোহ আৰু সংঘবদ্ধ অপৰাধৰ কেইচ চলোৱা
  • অন্যান্য সংস্থাৰ সৈতে সমন্বয় কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 2008

আন্তঃৰাজ্য পৰিষদ

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1990 (সংবিধানৰ অধীনত, অনুচ্ছেদ 263)
• উদ্দেশ্য: ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মাজত সমন্বয় সহায় কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী
  • সদস্য: সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য স্বাৰ্থবাহী পক্ষ
• কাৰ্য:
  • সাধাৰণ স্বাৰ্থৰ বিষয়বোৰ আলোচনা কৰা
  • সহযোগী সংঘবাদৰ বাবে ব্যৱস্থা পৰামৰ্শ দিয়া
  • আন্তঃৰাজ্য বিৰোধ সমাধান কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1990

অঞ্চলীয় পৰিষদ

• প্ৰতিষ্ঠিত: 1956 (1956 চনৰ ৰাজ্য পুনৰ�ঠন আইনৰ অধীনত)
• উদ্দেশ্য: এটা অঞ্চলৰ ভিতৰত ৰাজ্যসমূহৰ মাজত সহযোগ আৰু সমন্বয় বৃদ্ধি কৰা।
• গঠন:
  • অধ্যক্ষ: কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰী
  • সদস্য: অঞ্চলটোৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল আৰু অন্যান্য সক্ৰিয় পক্ষ
• কাৰ্য:
  • আঞ্চলিক উন্নয়নৰ বিষয়বোৰ আলোচনা কৰা
  • আন্তঃৰাজ্য সহযোগ সহজ কৰা
  • সাধাৰণ সমস্যাবোৰৰ সমাধান কৰা
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ: 1956