ভাৰতীয় সংস্কৃতি

মূল ধাৰণা আৰু সূত্ৰসমূহ

#ধাৰণাচমু ব্যাখ্যা
1শাস্ত্ৰীয় নৃত্য৮ প্ৰকাৰ: ভৰতনাট্যম (তামিলনাডু), কথক (উত্তৰ প্ৰদেশ), কথাকলি (কেৰালা), মোহিনীঅট্টম (কেৰালা), ওডিছি (ওড়িশা), কুচিপুড়ি (আন্ধ্ৰ প্ৰদেশ), মণিপুৰী (মণিপুৰ), সত্ৰীয়া (অসম)
2ইউনেস্কোৰ অস্পৰ্শীয় ঐতিহ্যভাৰতৰ ১৪টা তালিকাভুক্তি: কুম্ভ, যোগ, বেদগান, কালবেলিয়া নৃত্য, ছৌ, দুৰ্গা পূজা, আদি
3বৌদ্ধ বৰ্তন৪টা পবিত্ৰ স্থান: লুম্বিনী (জন্ম), বোধগয়া (বোধি লাভ), সাৰনাথ (প্ৰথম উপদেশ), কুশীনগৰ (নিৰ্বাণ)
4মন্দিৰ স্থাপত্য৩টা শৈলী: নাগৰা (উত্তৰ), দ্ৰাবিড় (দক্ষিণ), বেছৰা (ডেক্কান); সৰ্বোচ্চ = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ (তামিলনাডু)
5ৰাজ্য অনুসৰি লোকনৃত্যভাংৰা (পঞ্জাব), গৰ্বা (গুজৰাট), বিহু (অসম), ঘুমাৰ (ৰাজস্থান), ছৌ (ঝাৰখণ্ড/পশ্চিম বংগ)
6শাস্ত্ৰীয় ভাষা৬টা ঘোষিত: তামিল (২০০৪), সংস্কৃত, তেলেগু, কানাড়া, মালয়ালম, ওড়িয়া (শেষ ২০১৪ত)

১০টা অনুশীলন বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন

  1. তলৰ কোনযোৰ ভুলকৈ মিলোৱা হৈছে? A. কুচিপুড়ি – আন্ধ্ৰ প্ৰদেশ
    B. মোহিনীঅট্টম – কেৰালা
    C. সত্ৰীয়া – অসম
    D. কথাকলি – কৰ্ণাটক

উত্তৰ: D
সমাধান: কথাকলি কেৰালাৰ স্থানীয়, কৰ্ণাটকৰ নহয়।
চমু পথ: “কথা-কলি”ৰ ভিতৰত “কেৰালা” লুকাই আছে।
ধাৰণা টেগ: শাস্ত্ৰীয় নৃত্য

  1. ৰামনগৰৰ ‘ৰামলীলা’ ইউনেস্কোই কিমান চনত তালিকাভুক্ত কৰিছিল? A. ২০০৫
    B. ২০০৮
    C. ২০১২
    D. ২০১৫

উত্তৰ: B
সমাধান: ৰামলীলা ২০০৮ চনত ইউনেস্কোৰ অস্পৰ্শীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে তালিকাভুক্ত হৈছিল।
চমু পথ: ২০০৮ → ৮ সংখ্যাটো “ৰা” (ৰাম)ৰ দৰে।
ধাৰণা টেগ: ইউনেস্কো তালিকা

  1. কোনটো মন্দিৰক “ব্লেক পেগোডা” বুলি জনা যায়? A. জগন্নাথ পুৰী
    B. কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ
    C. বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ
    D. মীনাক্ষী মন্দিৰ

উত্তৰ: B
সমাধান: কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰক (ওড়িশা) ইউৰোপীয় নাবিকে ব্লেক পেগোডা বুলি কৈছিল।
চমু পথ: ক’লা শিল + সাগৰীয় নাবিক → কোণাৰ্ক।
ধাৰণা টেগ: মন্দিৰৰ ডাকনাম

  1. শাস্ত্ৰীয় ভাষাৰ মৰ্যাদা কোন মন্ত্ৰণালয়ে প্ৰদান কৰে? A. মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰণালয়
    B. সংস্কৃতি মন্ত্ৰণালয়
    C. গৃহ মন্ত্ৰণালয়
    D. আইন মন্ত্ৰণালয়

উত্তৰ: C
সমাধান: সংস্কৃতি মন্ত্ৰণালয়ৰ পৰামৰ্শক্ৰমে গৃহ মন্ত্ৰণালয়ে শাস্ত্ৰীয় ভাষাৰ ঘোষণা জাৰী কৰে।
চমু পথ: “শাস্ত্ৰীয়” টেগ = “গৃহ”ৰ এলেকা।
ধাৰণা টেগ: শাস্ত্ৰীয় ভাষা

  1. ‘ভৰতনাট্যম’ নৃত্য কোনখন গ্ৰন্থৰ সৈতে জড়িত? A. নাট্যশাস্ত্ৰ
    B. অভিনয় দৰ্পণ
    C. শিলপ্পদিকাৰম
    D. A আৰু B দুয়োটা

উত্তৰ: D
সমাধান: নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু অভিনয় দৰ্পণ দুয়োটা ইয়াৰ তাত্ত্বিক ভেটি গঠন কৰে।
চমু পথ: BN → ND (নাট্য-দৃষ্টি)।
ধাৰণা টেগ: নৃত্য গ্ৰন্থ

  1. তলৰ কোনটো তন্ত্ৰী বাদ্যযন্ত্ৰ নহয়? A. চৰোদ
    B. সন্তুৰ
    C. শেহনাই
    D. চিতাৰ

উত্তৰ: C
সমাধান: শেহনাই এটা শুষিৰ বাদ্যযন্ত্ৰ।
চমু পথ: শেহনাই → “নাই” (নাক) = ফুৱা।
ধাৰণা টেগ: বাদ্যযন্ত্ৰ

  1. ‘সংকীৰ্তন’ কোনখন ৰাজ্যৰ এক প্ৰদৰ্শন কলা? A. পশ্চিম বংগ
    B. মণিপুৰ
    C. অসম
    D. ওড়িশা

উত্তৰ: B
সমাধান: মণিপুৰৰ সংকীৰ্তন ইউনেস্কো তালিকাভুক্ত।
চমু পথ: মণিপুৰ → “মেনিপুলেট” গান।
ধাৰণা টেগ: ইউনেস্কো তালিকাভুক্তি

  1. কোনটো উৎসৱক ভগৱান কৃষ্ণৰ জন্মদিন হিচাপে পালন কৰা হয়? A. জন্মাষ্টমী
    B. ৰাধাষ্টমী
    C. গীতা জয়ন্তী
    D. হোলী

উত্তৰ: A
সমাধান: জন্মাষ্টমীয়ে কৃষ্ণৰ জন্ম চিহ্নিত কৰে।
চমু পথ: “জন্ম” = জন্ম।
ধাৰণা টেগ: হিন্দু উৎসৱ

  1. ‘হৰ্ণবিল উৎসৱ’ কোনখন ৰাজ্যত পালন কৰা হয়? A. মিজোৰাম
    B. নাগালেণ্ড
    C. মেঘালয়
    D. অৰুণাচল প্ৰদেশ

উত্তৰ: B
সমাধান: নাগালেণ্ডৰ “উৎসৱৰ উৎসৱ” হৈছে হৰ্ণবিল।
চমু পথ: হৰ্ণ-বিল → নাগালেণ্ডৰ চৰাই।
ধাৰণা টেগ: ৰাজ্যিক উৎসৱ

  1. তলৰ কোনটো এটা যুদ্ধনৃত্য? A. গৰ্বা
    B. ছৌ
    C. লাবণী
    D. ভাংৰা

উত্তৰ: B
সমাধান: ছৌ (পুৰুলিয়া, ছেৰাইকেলা, ময়ুৰভঞ্জ) যুদ্ধমূলক।
চমু পথ: ছৌ → “চৌকিদাৰী” (ৰখীয়া)।
ধাৰণা টেগ: লোকনৃত্য

৫টা আগৰ বছৰৰ প্ৰশ্ন

  1. [RRB NTPC 2021] কোন চহৰে প্ৰতি ১২ বছৰে কুম্ভ মেলা আয়োজন কৰে? A. নাসিক
    B. উজ্জয়িনী
    C. হৰিদ্বাৰ
    D. এলাহাবাদ (প্ৰয়াগৰাজ)

উত্তৰ: D
সমাধান: প্ৰয়াগৰাজ (সংগম) আটাইতকৈ ডাঙৰ কুম্ভ আয়োজন কৰে।
চমু পথ: “একত্ৰিত” সংগম → আটাইতকৈ ডাঙৰ কুম্ভ।
ধাৰণা টেগ: মেলা

  1. [RRB Group-D 2019] মোহিনীঅট্টম নৃত্যৰ উৎপত্তি কোনখন ৰাজ্যত হৈছিল? A. তামিলনাডু
    B. কৰ্ণাটক
    C. কেৰালা
    D. আন্ধ্ৰ প্ৰদেশ

উত্তৰ: C
সমাধান: মোহিনীঅট্টম কেৰালাৰ একক শাস্ত্ৰীয় নৃত্য।
চমু পথ: মোহিনী → “মালাবাৰ” উপকূল।
ধাৰণা টেগ: শাস্ত্ৰীয় নৃত্য

  1. [RRB NTPC 2016] কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল? A. ৰাজা ৰাজা চোল
    B. নৰসিংহদেৱ প্ৰথম
    C. কৃষ্ণদেৱ ৰায়
    D. পুলকেশী দ্বিতীয়

উত্তৰ: B
সমাধান: পূব গঙ্গ ৰজা নৰসিংহদেৱ প্ৰথম (১৩শ শতিকাৰ)।
চমু পথ: নৰ-সিংহ → নাৰ-ক (কোণাৰ্ক)।
ধাৰণা টেগ: মন্দিৰ নিৰ্মাতা

  1. [RRB ALP 2018] তলৰ কোনটো শস্য চপোৱা উৎসৱ? A. ওনম
    B. উগাদি
    C. কৰৱা চৌথ
    D. মহা শিৱৰাত্ৰি

উত্তৰ: A
সমাধান: ওনম = কেৰালাৰ ধান চপোৱা আৰু ৰজা মহাবলীৰ কাহিনী।
চমু পথ: ও-নম → “ও” “আউটপুট” শস্য চপোৱাৰ বাবে।
ধাৰণা টেগ: শস্য চপোৱা উৎসৱ

  1. [RRB NTPC 2020] সংগীত নাটক একাডেমীয়ে কিমানটা শাস্ত্ৰীয় নৃত্য স্বীকৃতি দিয়ে? A. ৬
    B. ৮
    C. ৯
    D. ৭

উত্তৰ: B
সমাধান: ৮টা শাস্ত্ৰীয় নৃত্য (তালিকা চাওক)।
চমু পথ: ৮ → “ক্লাছ-৮” নৃত্য তালিকা।
ধাৰণা টেগ: শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ সংখ্যা

দ্ৰুত কৌশল আৰু চমু পথ

পৰিস্থিতিচমু পথউদাহৰণ
শাস্ত্ৰীয় বনাম লোকশাস্ত্ৰীয় = ৮, লোক = ∞; শাস্ত্ৰীয় সদায় একক আৰু সংহতভৰতনাট্যম = শাস্ত্ৰীয়; গৰ্বা = লোক
ইউনেস্কোৰ চনবেছিভাগ ভাৰতীয় তালিকাভুক্তি ২০০৮-২০১০ আৰু ২০১৩, ২০১৭; ২০০৮ (ৰামলীলা) আৰু ২০১৬ (যোগ) মনত ৰাখিবযোগ ২০১৬ → “যোগ-১৬” মিঠাই
মন্দিৰ শৈলীৰেখা-দেউল = ওড়িশা → কোণাৰ্ক; বিমান = দ্ৰাবিড়; শিখৰ = নাগৰাকোণাৰ্ক = ওড়িশা = ৰেখা
শুষিৰ বনাম তন্ত্ৰীফুৱা = শুষিৰ; টনা = তন্ত্ৰী; আঘাত কৰা = আনদ্ধশেহনাই (শুষিৰ), সন্তুৰ (আঘাত কৰা)
ৰাজ্য-নৃত্য মেপ“B” নৃত্য: ভাংৰা (পঞ্জাব), বিহু (অসম), ভৰতনাট্যম (তামিলনাডু)৩টা B = উত্তৰ-পূব-দক্ষিণ ত্ৰিভুজ

সাধাৰণ ভুলবোৰৰ পৰা বাচি থাকিব

ভুলছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে কিয় কৰেশুদ্ধ পদ্ধতি
কথক আৰু কথাকলিৰ মাজত গোলমালনামৰ মিলকথক = কাহিনী কোৱা (মোগল দৰবাৰ), কথাকলি = বিস্তৃত মেক-আপ (কেৰালা)
৯টা শাস্ত্ৰীয় নৃত্য গণনা কৰাৰবীন্দ্ৰ নৃত্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰাকেৱল ৮টাক সংগীত নাটক একাডেমীয়ে স্বীকৃতি দিয়ে; ৰবীন্দ্ৰ নৃত্য শাস্ত্ৰীয় “টেগ” কিন্তু চৰকাৰী ৮টাৰ ভিতৰত নহয়
সূৰ্য মন্দিৰ ভুল ঠাইত থোৱাদক্ষিণ ভাৰত ভাবাকোণাৰ্ক ওড়িশাত (পূব উপকূল) – ব্লেক পেগোডা নাবিকৰ চিহ্নৰ সৈতে সংযোগ কৰক
সত্ৰীয়া নৃত্য উপেক্ষা কৰাঅসম পাহৰি যোৱামনত ৰাখিব “S” = সত্ৰীয়া = অসম → দুয়োটা স্বৰধ্বনিৰে আৰম্ভ হয়
শস্য চপোৱা উৎসৱ মিহলি কৰাউগাদি বনাম ওনমউগাদি = নৱবৰ্ষ (বসন্ত), ওনম = শস্য চপোৱা (আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰ)

দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ ফ্লেচকাৰ্ড

সন্মুখপিঠি
৮টা শাস্ত্ৰীয় নৃত্যভৰতনাট্যম, কথক, কথাকলি, মোহিনীঅট্টম, ওডিছি, কুচিপুড়ি, মণিপুৰী, সত্ৰীয়া
৪ ধাম (আদি শংকৰ)বদৰীনাথ (উত্তৰ), পুৰী (পূব), ৰামেশ্বৰম (দক্ষিণ), দ্বাৰকা (পশ্চিম)
৩ সংগম সাহিত্যৰ ৰাজধানীমাদুৰাই
পালি ভাষাত বৌদ্ধ গ্ৰন্থত্ৰিপিটক
‘নাট্যশাস্ত্ৰ’ৰ স্ৰষ্টাভৰত মুনি
পোহৰৰ উৎসৱ (শিখ)বন্দী ছোড় দিৱস
পৃথিৱীৰ দীৰ্ঘতম মহাকাব্যমহাভাৰত
শিৱ কুমাৰ শৰ্মাৰ বাদ্যযন্ত্ৰসন্তুৰ
পাখৱাজৰ সৈতে নৃত্যওডিছি (মৰ্দ্দল)
ৰাজস্থানী পাগুৰিৰ ৰংকেশৰী (বীৰত্ব সূচায়)