હાર્ડવેર

મુખ્ય ખ્યાલો અને સૂત્રો

હાર્ડવેર માટે 5-7 આવશ્યક ખ્યાલો આપો:

10 પ્રેક્ટિસ MCQ પ્રશ્નો

Q1. નીચેનામાંથી કઈ ઇનપુટ ડિવાઇસ છે? A) મોનિટર B) પ્રિન્ટર C) કીબોર્ડ D) સ્પીકર

જવાબ: C) કીબોર્ડ

સોલ્યુશન: ઇનપુટ ડિવાઇસ કમ્પ્યુટર પર ડેટા મોકલે છે. કીબોર્ડ વપરાશકર્તાઓને ટાઇપ કરવા અને કમ્પ્યુટર પર ડેટા મોકલવા દે છે. મોનિટર, પ્રિન્ટર અને સ્પીકર આઉટપુટ ડિવાઇસ છે.

શૉર્ટકટ: યાદ રાખો “K” કીબોર્ડમાં “Key” ઇનપુટ ડિવાઇસ માટે છે

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - ઇનપુટ/આઉટપુટ ડિવાઇસ વર્ગીકરણ

Q2. CPU નું પૂર્ણ નામ શું છે? A) કમ્પ્યુટર પ્રોસેસિંગ યુનિટ B) સેન્ટ્રલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ C) કોર પ્રોસેસિંગ યુનિટ D) સેન્ટ્રલ પ્રોગ્રામિંગ યુનિટ

જવાબ: B) સેન્ટ્રલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ

સોલ્યુશન: CPU એ સેન્ટ્રલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ માટે છે. તે મુખ્ય ઘટક છે જે ગણતરીઓ કરે છે અને પ્રોગ્રામ ચલાવે છે.

શૉર્ટકટ: યાદ રાખો “CPU = કમ્પ્યુટરનું મગજ”

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - CPU શબ્દાવલિ

Q3. 1 GB કેટલા MB બરાબર છે? A) 1000 MB B) 1024 MB C) 100 MB D) 1240 MB

જવાબ: B) 1024 MB

સોલ્યુશન: બાઈનરી સિસ્ટમમાં: 1 GB = 1024 MB (2^10) દશાંશ સિસ્ટમમાં: 1 GB = 1000 MB કમ્પ્યુટર્સ બાઈનરીનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી 1024 સાચું છે

શૉર્ટકટ: બાઈનરી ગુણક: 2^10 = 1024

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - સ્ટોરેજ યુનિટ રૂપાંતરણ

Q4. કયો ઘટક CPU ને RAM સાથે જોડે છે? A) USB પોર્ટ B) મધરબોર્ડ C) પાવર સપ્લાય D) હાર્ડ ડિસ્ક

જવાબ: B) મધરબોર્ડ

સોલ્યુશન: મધરબોર્ડમાં બસ સિસ્ટમ હોય છે જે CPU ને RAM સાથે જોડે છે, તેમની વચ્ચે ઊંચી ઝડપે ડેટા ટ્રાન્સફર માટે પરવાનગી આપે છે.

શૉર્ટકટ: મધરબોર્ડ = બધા જોડાણોની “માતા”

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - ઘટક જોડાણક્ષમતા

Q5. રેલવે ટિકિટ પ્રિન્ટર કયા પ્રકારના પોર્ટનો ઉપયોગ કરે છે? A) HDMI B) USB C) VGA D) ઇથરનેટ

જવાબ: B) USB

સોલ્યુશન: પ્રિન્ટર સામાન્ય રીતે ડેટા ટ્રાન્સફર માટે USB પોર્ટ દ્વારા જોડાય છે. HDMI/VGA વિડિયો પોર્ટ છે, ઇથરનેટ નેટવર્ક માટે છે.

શૉર્ટકટ: USB = યુનિવર્સલ સિરીયલ બસ (પેરિફેરલ્સ માટે સૌથી સામાન્ય)

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - પોર્ટ પ્રકારો અને એપ્લિકેશન્સ

Q6. જો કમ્પ્યુટરમાં 4 GB RAM હોય પરંતુ 3.2 GB ઉપયોગી બતાવે છે, તો બાકીનું ક્યાં છે? A) સિસ્ટમ દ્વારા રિઝર્વ B) ખામીયુક્ત RAM C) હાર્ડ ડિસ્ક દ્વારા ઉપયોગમાં D) CPU કેશ માટે રિઝર્વ

જવાબ: A) સિસ્ટમ દ્વારા રિઝર્વ

સોલ્યુશન: કેટલીક RAM હાર્ડવેર (ગ્રાફિક્સ કાર્ડ, BIOS) અને સિસ્ટમ ઓપરેશન માટે રિઝર્વ રાખવામાં આવે છે. આ સામાન્ય વર્તણૂક છે.

શૉર્ટકટ: 0.8 GB (20%) રિઝર્વેશન સિસ્ટમ હાર્ડવેર માટે લાક્ષણિક છે

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - મેમરી ફાળવણી

Q7. કઈ સ્ટોરેજ ડિવાઇસમાં ફરતા ભાગો નથી? A) HDD B) SSD C) DVD D) ફ્લોપી ડિસ્ક

જવાબ: B) SSD

સોલ્યુશન: SSD (સોલિડ સ્ટેટ ડ્રાઇવ) ફ્લેશ મેમરીનો ઉપયોગ કરે છે જેમાં કોઈ ફરતા ભાગો નથી. HDD, DVD અને ફ્લોપી ફરતી મિકેનિઝમનો ઉપયોગ કરે છે.

શૉર્ટકટ: SSD = સોલિડ (કોઈ ફરતા ભાગો નથી)

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - સ્ટોરેજ ટેક્નોલોજી સરખામણી

Q8. રેલવે સ્ટેશનના ડિસ્પ્લે બોર્ડને ટ્રેન શેડ્યૂલ બતાવવા માટે 2MB જરૂરી છે. આ કેટલા બિટ્સ છે? A) 2,000,000 B) 2,097,152 C) 16,777,216 D) 16,000,000

જવાબ: C) 16,777,216

સોલ્યુશન: 2 MB = 2 × 1024 KB = 2048 KB 2048 KB = 2048 × 1024 બાઇટ્સ = 2,097,152 બાઇટ્સ 2,097,152 બાઇટ્સ × 8 બિટ્સ = 16,777,216 બિટ્સ

શૉર્ટકટ: 1 MB = 1024 KB; 1 બાઇટ = 8 બિટ્સ

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - રેલવે એપ્લિકેશનમાં બિટ રૂપાંતરણ

Q9. જો CPU સ્પીડ 3.2 GHz હોય અને દરેક સૂચનામાં 4 સાયકલ લાગતી હોય, તો પ્રતિ સેકન્ડ કેટલી સૂચનાઓ? A) 0.8 અબજ B) 1.6 અબજ C) 3.2 અબજ D) 12.8 અબજ

જવાબ: A) 0.8 અબજ

સોલ્યુશન: 3.2 GHz = 3.2 અબજ સાયકલ/સેકન્ડ સૂચના/સેકન્ડ = 3.2 અબજ ÷ 4 = 0.8 અબજ

શૉર્ટકટ: સૂચના = ફ્રીક્વન્સી ÷ સાયકલ પ્રતિ સૂચના

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - CPU પરફોર્મન્સ ગણતરી

Q10. સર્વર રૂમમાં 4GB ના 8 RAM સ્ટિક છે પરંતુ કુલ 28GB બતાવે છે. શું ખોટું છે? A) એક સ્ટિક નિષ્ફળ B) 32-બિટ OS મર્યાદા C) મધરબોર્ડ મર્યાદા D) CPU સપોર્ટ કરતું નથી

જવાબ: B) 32-બિટ OS મર્યાદા

સોલ્યુશન: 32-બિટ OS મહત્તમ 4GB RAM એડ્રેસ કરી શકે છે. 32GB ભૌતિક RAM સાથે પણ, એડ્રેસિંગ મર્યાદાને કારણે માત્ર ~28GB ઉપયોગી હોય છે.

શૉર્ટકટ: 32-બિટ = મહત્તમ 4GB; 64-બિટ = સૈદ્ધાંતિક રીતે 16EB

ખ્યાલ: હાર્ડવેર - OS આર્કિટેક્ચર મર્યાદાઓ

5 પાછલા વર્ષના પ્રશ્નો

PYQ 1. નીચેનામાંથી કઈ સેકન્ડરી સ્ટોરેજ ડિવાઇસ છે? [RRB NTPC 2021 CBT-1]

જવાબ: D) હાર્ડ ડિસ્ક

સોલ્યુશન: સેકન્ડરી સ્ટોરેજ કાયમી સ્ટોરેજ છે. હાર્ડ ડિસ્ક ડેટા કાયમી સ્ટોર કરે છે જ્યારે RAM, કેશ અને રજિસ્ટર્સ અસ્થાયી મેમરી છે.

પરીક્ષા ટીપ: હાયરાર્કી યાદ રાખો: કેશ (સૌથી ઝડપી) → RAM → હાર્ડ ડિસ્ક (સૌથી ધીમી પરંતુ કાયમી)

PYQ 2. CPU ની ઝડપ કઈ એકમમાં માપવામાં આવે છે? [RRB Group D 2022]

જવાબ: C) GHz

સોલ્યુશન: CPU સ્પીડ ગીગાહર્ટ્ઝ (GHz) માં માપવામાં આવે છે, જે પ્રતિ સેકન્ડ અબજો સાયકલ રજૂ કરે છે.

પરીક્ષા ટીપ: યાદ રાખો: Hz = હર્ટ્ઝ = સાયકલ પ્રતિ સેકન્ડ

PYQ 3. મોનિટરને CPU સાથે જોડવા માટે કયા પોર્ટનો ઉપયોગ થાય છે? [RRB ALP 2018]

જવાબ: B) VGA

સોલ્યુશન: VGA (વિડિયો ગ્રાફિક્સ એરે) એ મોનિટર જોડવા માટેનું પ્રમાણભૂત પોર્ટ છે. USB, HDMI જેવા અન્ય વિકલ્પો પણ વપરાય છે પરંતુ VGA પરંપરાગત છે.

પરીક્ષા ટીપ: રેલવે પરીક્ષાઓમાં, તેઓ ઘણીવાર પરંપરાગત પોર્ટ્સનું પરીક્ષણ કરે છે

PYQ 4. કેશ મેમરી RAM કરતાં ઝડપી છે કારણ કે: [RRB JE 2019]

જવાબ: A) તે CPU ની અંદર સ્થિત છે

સોલ્યુશન: કેશ મેમરી CPU ચિપમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ હોય છે, જે અલગ હોય તેવી RAM કરતાં ઝડપી ઍક્સેસ પૂરી પાડે છે.

પરીક્ષા ટીપ: કમ્પ્યુટર મેમરીમાં નજીકતા = ઝડપ

PYQ 5. BIOS ક્યાં સંગ્રહિત હોય છે? [RPF SI 2019]

જવાબ: C) ROM

સોલ્યુશન: BIOS (બેઝિક ઇનપુટ આઉટપુટ સિસ્ટમ) એ ફર્મવેર છે જે ROM (રીડ ઓનલી મેમરી) માં સંગ્રહિત હોય છે કારણ કે તેને પાવર વિના ટકી રહેવું જરૂરી છે.

પરીક્ષા ટીપ: BIOS = ROM (બંને કાયમી)

ઝડપી યુક્તિઓ અને શૉર્ટકટ

હાર્ડવેર માટે, પરીક્ષામાં પરીક્ષણ કરેલ શૉર્ટકટ આપો:

ટાળવા માટે સામાન્ય ભૂલો

ઝડપી રિવિઝન ફ્લેશકાર્ડ

ટોપિક કનેક્શન

હાર્ડવેર અન્ય આરઆરબી પરીક્ષા ટોપિક્સ સાથે કેવી રીતે જોડાય છે:

• ડાયરેક્ટ લિંક: સૉફ્ટવેર - હાર્ડવેર સૉફ્ટવેર ચલાવે છે, સંપૂર્ણ સિસ્ટમ માટે બંને જરૂરી છે
• સંયુક્ત પ્રશ્નો: કમ્પ્યુટર ફંડામેન્ટલ્સ + હાર્ડવેર સ્પેસિફિકેશન્સ ઘણીવાર એકસાથે પૂછવામાં આવે છે
• ફાઉન્ડેશન ફોર: નેટવર્કિંગ (જોડાણો માટે હાર્ડવેર જરૂરી), MS Office (હાર્ડવેર પર ચાલે છે)