ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ

1. ഒരു ധനകാര്യ സ്ഥാപനം എന്താണ്?

ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന ഒരു സംഘടന—നിക്ഷേപം സ്വീകരിക്കൽ, വായ്പകൾ നൽകൽ, നിക്ഷേപ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഇൻഷുറൻസ്, പെൻഷൻ, ബ്രോക്കറേജ് മുതലായവ—ഒരു ധനകാര്യ മേഖലാ റെഗുലേറ്റർ (ആർബിഐ, സെബി, ഐആർഡിഎഐ, പിഎഫ്ആർഡിഎ) നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

2. ഇന്ത്യയിലെ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തരങ്ങൾ

3. റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (ആർബിഐ) – സെൻട്രൽ ബാങ്ക്

• സ്ഥാപിതം: 1 ഏപ്രിൽ 1935 (സ്വകാര്യ ഷെയർഹോൾഡർമാർ); ദേശസാൽക്കരണം: 1 ജനുവരി 1949
• ആസ്ഥാനം: മുംബൈ (മുമ്പ് കൽക്കട്ട)
• ആദ്യ ഗവർണർ: സർ ഓസ്ബോൺ സ്മിത്ത്
• ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ഗവർണർ: സി. ഡി. ദേശ്മുഖ്
• നിലവിലെ ലോഗോ: പാന്തർ & പാൽമ് ട്രീ; 2023 ലോഗോ: രൂപ ചിഹ്നം + സിംഹം & പാൽമ് ട്രീ
• സ്വയംഭരണം: ആർബിഐ ആക്റ്റ് 1934, മുഖവുര – “ബാങ്ക് നോട്ടുകളുടെ ഇഷ്യൂ നിയന്ത്രിക്കാനും കരുതൽ സംഭരിക്കാനും”
• മൊണിറ്ററി പോളിസി കമ്മിറ്റി (എംപിസി): 6 അംഗങ്ങൾ (3 ആർബിഐ + 3 ഗോഐ); റിപ്പോ നിരക്ക് ഓരോ 2 മാസത്തിലും തീരുമാനിക്കുന്നു
• ആർബിഐ കറൻസി അച്ചടിക്കുന്നത്: ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്ക് നോട്ട് മുദ്രണ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (ബിആർബിഎൻഎംപിഎൽ) & സെക്യൂരിറ്റി പ്രിന്റിംഗ് പ്രസ്സ് (നാശിക് & ദേവാസ്)

4. വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ – പ്രധാന സംഖ്യകൾ (31 മാർച്ച് 2023 നിലവിൽ)

5. ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണ മൈൽക്കുറ്റുകൾ

6. വികസന ബാങ്കുകൾ / ഡിഎഫ്ഐകൾ

7. സ്മാൾ ഫിനാൻസ് & പേയ്മെന്റ് ബാങ്കുകൾ

• 10 സ്മാൾ ഫിനാൻസ് ബാങ്കുകൾക്ക് ലൈസൻസ് നൽകി (2015-ൽ തത്വപരമായി): എയു, ഇക്വിറ്റാസ്, ഉജ്ജിവൻ, ജന മുതലായവ.
• 6 പേയ്മെന്റ് ബാങ്കുകൾ പ്രവർത്തനത്തിൽ: ഏർടെൽ, ഇന്ത്യ പോസ്റ്റ്, ഫിനോ, പേട്ടിം, ജിയോ, എൻഎസ്ഡിഎൽ.
• രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾക്കും വായ്പകൾ നൽകാൻ കഴിയില്ല; സ്മാൾ ഫിനാൻസ് ബാങ്കുകൾക്ക് മാത്രമേ വായ്പ നൽകാൻ കഴിയൂ.

8. ഇൻഷുറൻസ് & പെൻഷൻ മേഖലയിലെ വലിയ കമ്പനികൾ

• എൽഐസി: ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ – രൂപീകരിച്ചത് 1 സെപ്റ്റംബർ 1956; 245 ഇൻഷുറർമാരുടെ ദേശസാൽക്കരണം.
• ഐആർഡിഎഐ രൂപീകരിച്ചത്: 1999 (മൽഹോത്ര കമ്മിറ്റി) → ഐആർഡിഎ ആക്റ്റ് 1999; ആസ്ഥാനം: ഹൈദരാബാദ്.
• ഇഎസ്ഐസി: 1952 – എംപ്ലോയീസ് സ്റ്റേറ്റ് ഇൻഷുറൻസ് (ആരോഗ്യം & പെൻഷൻ).
• ഇപിഎഫ്ഒ: 1952 – പ്രൊവിഡന്റ് ഫണ്ട്; ലേബർ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ; 27 കോടി അക്കൗണ്ടുകൾ.
• പിഎഫ്ആർഡിഎ: 2003 – എൻപിഎസ്; താൽക്കാലിക റെഗുലേറ്റർ 2003, ചട്ടപ്രകാരമുള്ളത് 2014.

9. സെക്യൂരിറ്റീസ് മാർക്കറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾ

• സെബി: സ്ഥാപിതം 12 ഏപ്രിൽ 1988 (ചട്ടപ്രകാരമുള്ളത് 1992); ആസ്ഥാനം: മുംബൈ ബാന്ദ്ര കുർല കോംപ്ലക്സ്.
• എൻഎസ്ഇ: സ്ഥാപിതം 1992; ട്രേഡിംഗ് ആരംഭിച്ചത് 1994; ആദ്യ ഇലക്ട്രോണിക് ലിമിറ്റ്-ഓർഡർ ബുക്ക്.
• ബിഎസ്ഇ: ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയത്, സ്ഥാപിതം 9 ജൂലൈ 1875; സെൻസെക്സ് ആരംഭിച്ചത് 1986; 30-ഷെയർ ഇൻഡക്സ്.
• എൻഎസ്ഡിഎൽ & സിഡിഎസ്എൽ: ഡിപോസിറ്ററികൾ (1996 & 1999) – ഡിമാറ്റ് ഷെയറുകൾ.

10. അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ – ഇന്ത്യയുടെ പങ്ക്

11. ദ്രുത-റഫറൻസ് പട്ടികകൾ

പട്ടിക-1: പ്രശസ്ത ബാങ്കുകളുടെ ടാഗ്-ലൈനുകൾ

പട്ടിക-2: ബാങ്ക് & ആസ്ഥാനം – മെമ്മറി കോഡ് “എം-പി-സി-കെ-ബി”

മുംബൈ: എസ്ബിഐ, ബിഒബി, ഐഡിബിഐ, ആർബിഎൽ, ഇൻഡസ്ഇൻഡ്
ന്യൂ ഡൽഹി: പിഎൻബി, ഒബിസി, യുസിഒ, ബിഒഐ, സിൻഡിക്കേറ്റ് (ഇപ്പോൾ ലയിപ്പിച്ചു)
ചെന്നൈ: ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക്, ഐഒബി
കൊൽക്കത്ത: യുബിഐ, ബന്ധൻ, അലഹബാദ് (മുമ്പ്)
ബെംഗളൂരു: കനറ, വിജയ (ഇപ്പോൾ ലയിപ്പിച്ചു)

12. ഒരു വരി റിവിഷൻ ബുള്ളറ്റുകൾ

• ആർബിഐ ₹1 നോട്ട് മാത്രം അച്ചടിക്കുന്നു; ഇന്ത്യാ സർക്കാർ ₹1 നാണയം അച്ചടിക്കുന്നു.
• ഭാരതീയ മഹിലാ ബാങ്ക് എസ്ബിഐയിൽ ലയിപ്പിച്ചു (2017).
• എച്ച്ഡിഎഫ്സി ലിമിറ്റഡ് (ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹൗസിംഗ് ഫിനാൻസ്) എച്ച്ഡിഎഫ്സി ബാങ്കിൽ ലയിപ്പിച്ചു (2023).
• “സശക്ത്” – പിഎസ്ബി റീകാപ്പ് പദ്ധതി 2018.
• പ്രോംപ്റ്റ് കറക്റ്റീവ് ആക്ഷൻ (പിസിഎ) – ദുർബല ബാങ്കുകൾക്കുള്ള ആർബിഐ ചട്ടക്കൂട്.
• ബേസൽ-III മൂലധന ലക്ഷ്യം: 11.5 % 2023 മാർച്ച് ഓടെ.
• ₹2000 നോട്ട് പരിചയപ്പെടുത്തിയത്: 8 നവംബർ 2016 (നോട്ടുമാറ്റം); അച്ചടി നിർത്തിയത് 2018-19.
• എൻഇഎഫ്റ്റി – 24×7 ഡിസംബർ 2019 മുതൽ; ആർടിജിഎസ് – 24×7 ഡിസംബർ 2020 മുതൽ.
• യുപിഐ ആരംഭിച്ചത്: 11 ഏപ്രിൽ 2016; എൻപിസിഐ ഉംബ്രല്ല.
• മുദ്ര വായ്പകൾ – 3 വിഭാഗങ്ങൾ: ശിശു ₹50കെ, കിഷോർ ₹5 ലക്ഷം, തരുണ് ₹10 ലക്ഷം.
• ഇസിജിസി – എക്സ്പോർട്ട് ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരന്റി കോർപ്പറേഷൻ (1964) – എക്സ്പോർട്ടർമാർക്ക് ഇൻഷുറൻസ് നൽകുന്നു.
• ഡിഐസിജിസി – ഡിപോസിറ്റ് ഇൻഷുറൻസ് ₹5 ലക്ഷം ഓരോ നിക്ഷേപകർക്കും (2020-ൽ ₹1 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി).
• ലീഡ് ബാങ്ക് സ്കീം – 1969; ആദ്യ ലീഡ് ബാങ്ക്: നരിമൻ കമ്മിറ്റി.
• യൂണിവേഴ്സൽ ബാങ്കുകൾക്കുള്ള ഓൺ ടാപ്പ് ലൈസൻസ് – ആർബിഐ 2016.
• സ്വിഫ്റ്റ് കോഡ് – 8/11 അക്കങ്ങൾ; ഇന്ത്യൻ ബാങ്ക് ഉദാഹരണം: SBININBBXXX.

13. റെയിൽവേ പരീക്ഷകൾക്കുള്ള പരിശീലന എംസിക്യൂകൾ

അദ്ധ്യായത്തിന്റെ അവസാനം – ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ