സംസ്ഥാന സർക്കാർ

സംസ്ഥാന ഗവർണർ

പങ്കും അധികാരങ്ങളും

• നിയമിക്കുന്നത്: പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതി.
• കാലാവധി: ഗവർണറെ അഞ്ചു വർഷത്തേക്ക് നിയമിക്കുന്നു, അതിനുമുമ്പ് നീക്കം ചെയ്യാവുന്നതുമാണ്.
• പദവിയുടെ സത്യപ്രതിജ്ഞ: ഹൈക്കോടതിയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസോ മുതിർന്ന ജഡ്ജിയോ നടത്തിക്കൊടുക്കുന്നു.
• അധികാരങ്ങൾ:
  • സംസ്ഥാന നിയമസഭയെ ചേർക്കുക, നിർത്തിവയ്ക്കുക, പിരിച്ചുവിടുക.
  • ഓരോ സമ്മേളനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നിയമസഭയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുക.
  • നിയമസഭ പാസാക്കിയ ബില്ലുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുക.
  • പണബില്ലല്ലാത്ത ഒന്ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കാൻ തിരിച്ചയയ്ക്കുക.
  • മുഖ്യമന്ത്രിയെയും മറ്റ് മന്ത്രിമാരെയും നിയമിക്കുക.
  • സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ നാമമാത്ര തലവനായി പ്രവർത്തിക്കുക.

പരീക്ഷകൾക്ക് പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• ഗവർണറുടെ പങ്ക്: ഭരണഘടനാപരമായ തലവൻ, സംസ്ഥാന എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ ഭാഗമല്ല.
• ഗവർണറുടെ സ്വവിവേചനാധികാരം: ബില്ലിന് അംഗീകാരം നിഷേധിക്കാം, പക്ഷേ പണബില്ല് വീണ്ടും പരിഗണിക്കാൻ തിരിച്ചയയ്ക്കാനാവില്ല.
• മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ നിയമനം: ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ നേതാവിനെ ഗവർണർ മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിക്കുന്നു.

വ്യത്യാസങ്ങൾ: ഗവർണർ വി. രാഷ്ട്രപതി

മുഖ്യമന്ത്രി

പദവിയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും

• തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്: ജനങ്ങളാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയെ ആശ്രയിച്ച് ഗവർണർ നിയമിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മുഖ്യമന്ത്രി.
• കാലാവധി: നിയമസഭയുടെ വിശ്വാസം നിലനിൽക്കുന്നതുവരെ.
• പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ:
  • മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിക്കുക.
  • സംസ്ഥാന ഭരണം നിയന്ത്രിക്കുക.
  • നയങ്ങളും വികസന പദ്ധതികളും നടപ്പാക്കുക.
  • മന്ത്രിസഭാ യോഗങ്ങൾക്ക് അധ്യക്ഷത വഹിക്കുക.
  • ദേശീയ വേദികളിൽ സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുക.

അധികാരങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും

• നടപടികളിലെ അധികാരം: യഥാർത്ഥ നടപടികളിലെ അധികാരം വഹിക്കുന്നു.
• നിയമനിർമ്മാണ പങ്കാളിത്തം: നിയമസഭയിൽ ബില്ലുകൾ അവതരിപ്പിക്കാം.
• നീതിന്യായ പങ്കാളിത്തം: ഗവർണറെ നീക്കം ചെയ്യാൻ രാഷ്ട്രപതിയെ ശുപാർശ ചെയ്യാം.
• അടിയന്തര അധികാരങ്ങൾ: സംസ്ഥാന മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള അധികാരമില്ല.

പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• മുഖ്യമന്ത്രിയെ നീക്കം ചെയ്യൽ: നിയമസഭയിൽ അവിശ്വാസ പ്രമേയം വഴി നീക്കം ചെയ്യാം.
• കുറഞ്ഞ പ്രായം: ഭരണഘടനയിൽ പ്രത്യേക പ്രായപരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.
• അധികകാലം: നിശ്ചിതമല്ല; രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരതയും ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സംസ്ഥാന നിയമസഭയും മന്ത്രിസഭയും

സംസ്ഥാന നിയമസഭ

• ഘടന:
  • നിയമസഭ: ജനങ്ങളാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു.
  • നിയമസഭാ കൗൺസിൽ: സംസ്ഥാനത്തെ ആശ്രയിച്ച് നിയമിതരോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവരോ ആകുന്നു.
• ഫലങ്ങൾ:
  • നിയമനിർമ്മാണം.
  • ബജറ്റ് അംഗീകാരം.
  • നടപ്പുഭരണത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം.
  • ജനപ്രതിനിധിത്വം.

മന്ത്രിസഭ

• ഘടന:
  • മുഖ്യമന്ത്രി: മന്ത്രിസഭയുടെ തലവൻ.
  • കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ: പ്രധാന വകുപ്പുകളുടെ തലവൻമാർ.
  • വകുപ്പില്ലാത്ത മന്ത്രിമാർ: വിവിധ തലങ്ങളിൽ സഹായിക്കുന്നു.
• രൂപീകരണം:
  • ഗവർണറുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മുഖ്യമന്ത്രി രൂപീകരിക്കുന്നു.
  • നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ കക്ഷിയെ ആശ്രയിച്ച്.
• ഫലങ്ങൾ:
  • നയരൂപീകരണം.
  • സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കൽ.
  • ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കൽ.

പരീക്ഷകൾക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• മന്ത്രിസഭ: നിയമസഭാംഗങ്ങളുടെ ആകെ എണ്ണത്തിന്റെ 15% കവിയരുത്.
• കാബിനറ്റ് വലിപ്പം: സാധാരണയായി 15 മുതൽ 30 മന്ത്രിമാർ വരെ.
• മന്ത്രിസ്ഥാന കാലാവധി: നിയമസഭയുടെ വിശ്വാസം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

വ്യത്യാസങ്ങൾ: നിയമസഭയും നിയമസഭാ കൗൺസിലും

പ്രധാന തീയതികളും കാലാവധികളും

• ആർട്ടിക്കിൾ 168: സംസ്ഥാന നിയമസഭയുടെ രചനയും അധികാരങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 169: നിയമപരിഷത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയോ നിർമ്മാര്ജനമോ വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 164: മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ പങ്ക് നിർവചിക്കുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 165: ഗവർണറുടെ നിയമനം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 166: ഗവർണറെ നിയമസഭയെ വിളിച്ചുകൂട്ടാനും നിർത്തിവെക്കാനും പിരിച്ചുവിടാനും അധികാരം നൽകുന്നു.

ഉദാഹരണം: ഉത്തർ പ്രദേശ്

• ഗവർണർ: ശ്രീമതി ആനന്ദിബെൻ
• മുഖ്യമന്ത്രി: യോഗി ആദിത്യനാഥ്
• നിയമസഭ: 400 അംഗങ്ങൾ
• നിയമപരിഷത്: നിലവിലില്ല (2023 മുതൽ)

സംക്ഷിപ്ത പട്ടിക: സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഘടന