रसायनशास्त्र

प्रथम तारांकन:

  • 1869 मध्ये, डिमिट्री मेनडेलेएव ने एक रशियन वैज्ञानिक ने ओळखले गेलेल्या सर्व घटकांची एक चार्ट तयार केली. त्याने त्याला प्रथम तारांकन म्हणाले.
  • त्या वेळी, फक्त 59 घटक ओळखले गेले होते. पण मेनडेलेएवने समजावट केली की अजूनही ओळखले नसलेले अधिक घटक असावेत.
  • त्याने त्याच्या चार्टमध्ये ह्या ओळखले नसलेल्या घटकांसाठी 33 रिकामी जागा ठेवल्या.
  • मेनडेलेएवने ह्या ओळखले नसलेल्या घटकांना “एकासिलिकॉन,” “एकाल्युमिनियम,” आणि “एकाबोरॉन” अशी नावे दिली. या नावांमुळे “सिलिकॉनप्रमाणे एक,” “अल्युमिनियमप्रमाणे एक,” आणि “बोरॉनप्रमाणे एक” म्हणता येते.
  • 1939 पर्यंत, मेनडेलेएवच्या सर्व रिकाम्या जागा भरल्या गेल्या. शेवटचा घटक ओळखला गेला होता “एकालिथियम,” ज्याला आता फ्रांसियम म्हणतात.

त्रिभारी घटक:

  • आज, 118 ओळखले गेलेले घटक आहेत.
  • ह्यापैकी 92 घटक प्राकृतिकतः आढळतात.
  • ह्यापैकी 26 घटक मानवीरूपेण तयार केले गेले आहेत.
  • मानवीरूपेण तयार केलेले घटकांला त्रिभारी घटक म्हणतात.
  • नेप्च्यूनियम (घटक 93) हा पहिला त्रिभारी घटक ओळखला गेला. तो 1940 मध्ये ओळखला गेला. लॉरेन्शियम (Lr) 1961 मध्ये ओळखल्यानंतर, वैज्ञानिकांना अधिक नवीन घटक ओळखले. येथे त्यांची काही नावे आहेत:
  1. रफर्थरफायम (Rf) याची प्राथमिक क्रमांक 104.
  2. डार्मस्टाडियम (Ds) याची प्राथमिक क्रमांक 110.
  3. डब्नियम (Db) याची प्राथमिक क्रमांक 105.
  4. रॉएन्टजेनियम (Rg) याची प्राथमिक क्रमांक 111.
  5. सीबोर्जियम (Sg) याची प्राथमिक क्रमांक 106.
  6. कोपर्निशियम (Cn) याची प्राथमिक क्रमांक 112.
  7. बॉह्रियम (Bh) याची प्राथमिक क्रमांक 107.
  8. फ्लेरोवियम (Fl) याची प्राथमिक क्रमांक 114.
  9. हासिमियम (Hs) याची प्राथमिक क्रमांक 108.
  10. लिवर्मॉरियम (Lv) याची प्राथमिक क्रमांक 115.
  11. मेट्नरियम (Mt) याची प्राथमिक क्रमांक 109.

वैज्ञानिकांनी दुवा दिलेले आहेत की त्यांनी चार घटक ओळखले आहेत, पण त्यांना खात्री करण्यासाठी आणखी चाचणी कराव्यात. या घटकांला निहोनियम (घटक 113), मॉस्कोवियम (घटक 115), टेनेसाइन (घटक 117), आणि ओगनेसॉन (घटक 118) म्हणतात.

2003 मध्ये, रशियन वैज्ञानिकांनी सांगितले की त्यांनी घटक 115 ओळखला आहे, पण इतर वैज्ञानिकांना त्यांच्या शब्दांशी अविश्वास होता. त्यांना रशियन वैज्ञानिकांना घटक खरा आहे की नाही हे साबित करण्यासाठी आणखी चाचणी कराव्यात. हेल्महॉल्ट्ज सेंटरने आणखी चाचणी केल्या आणि आता इतर वैज्ञानिकांनी त्यांच्या कामाची समीक्षा केली आहे.

आंतरराष्ट्रीय शुद्ध आणि अनुप्रयोगी रसायनशास्त्र महासंघ (IUPAC) आणि आंतरराष्ट्रीय शुद्ध आणि अनुप्रयोगी भौतिकशास्त्र महासंघ (IUPAP) प्रथम तारांकनमध्ये नवीन घटक जोडण्याचा प्रयत्न करीत आहेत.

  • त्यांनी आधीच घटक 116 (लिवर्मॉरियम), 117 (टेनेसाइन), आणि 118 (ओगनेसॉन) यांची नावे मंजूर केली आहेत, ज्यांचे आता निश्चित नावे आहेत.
  • ओगनेसॉनची अर्धजीवनी कालीनता फक्त 0.89 मिलीसेकंद आहे.

घटकांना दुसऱ्या मुख्य गटांमध्ये विभागले जातात; धातूंच्या आणि गैर-धातूंच्या.

  • धातूंचे घटक जसे की तांबे, सोने आणि निळे आहेत.
  • गैर-धातूंचे घटक जसे की क्लोरिन, ब्रोमिन आणि सल्फर आहेत.
  • काही घटक, जसे की बोरॉन, सिलिकॉन, जर्मेनियम आणि अंटिमनी, धातू आणि गैर-धातू असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकतात. या घटकांला धातुसमता म्हणतात.
  • धातू आणि गैर-धातू असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शकणारे घटक असलेल्या दोन्ही प्रकारच्या वर्तन करू शक�