भारताच्या राज्ये:

• अरुणाचल प्रदेश
• आसाम
• आंध्र प्रदेश
• बिहार
• छत्तीसगढ
• गोवा
• गुजरात
• हरयाणा
• हिमाचल प्रदेश
• झारखंड
• कर्नाटक
• केरळ
• मध्य प्रदेश
• महाराष्ट्र
• मणिपुर
• मेघालय
• मिझोरम
• नागालॅंड
• ओडिशा
• पंजाब
• राजस्थान
• सिक्किम
• तमिळनाडू
• तेलंगाना
• त्रिपुरा
• उत्तराखंड
• उत्तर प्रदेश
• पश्चिम बंगाल

भारताची संघराज्य प्रदेशे:

• अंदमान आणि नीकोबार द्वीपसमूह
• चंदीगढ
• दादरा आणि नगर हवेली आणि दमन आणि दीव
• दिल्ली
• लक्षद्वीप
• पुडुचेरी
• जम्मू आणि काश्मीर
• लद्दाख

भारताची भौगोलिक वैशिष्ट्ये:

• भारत आशियामध्ये आहे आणि हिमालय आणि समुद्राद्वारे आशियाच्या बाकील भागापासून अलगे आहे.
• भारत जगामध्ये तिसरे सर्वात मोठे देश आहे क्षेत्रफळानुसार आणि जगामध्ये दुसऱ्या सर्वात जास्त लोकसंख्याचे देश आहे, 142 कोटी लोकांची आहे.
• भारत भारतीय प्लेटवर आहे आणि भारत-ऑस्ट्रेलियन प्लेटचा भाग आहे.

जगामध्ये क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठे देश:

• रशिया (17,124,442 वर्ग किलोमीटर)
• कॅनडा (9,984,670 वर्ग किलोमीटर)
• चीन (9,706,961 वर्ग किलोमीटर)
• युनायटेड स्टेट्स (9,629,091 वर्ग किलोमीटर)
• ब्राझिल (8,515,767 वर्ग किलोमीटर)
• ऑस्ट्रेलिया (7,692,924 वर्ग किलोमीटर)

भारताचे क्षेत्रफळ:

• भारताचे एकूण क्षेत्रफळ 32,87,263 वर्ग किलोमीटर आहे.
• भूमीचे क्षेत्रफळ: 29,73,193 वर्ग किलोमीटर
• पाणीचे क्षेत्रफळ: 3,14,070 वर्ग किलोमीटर
• भारताचे पाणीचे क्षेत्रफळ एकूण क्षेत्रफळाच्या ओलांडीला ओलांडीला 9.55% आहे.

तुलना:

• भारत युनायटेड किंगडमपेक्षा 12 वेळा मोठे आहे.
• भारत जपानपेक्षा 8 वेळा मोठे आहे.
• भारत युरोपियन संघच्या आकाराच्या 3/4 आहे (संघटित 28 सदस्य राज्ये). - कन्याकुमारी भारताच्या मुख्य भूभागाच्या दक्षिणातील बिंदू आहे. ते तिन्ही समुद्रांच्या भेटण्यासाठी आहे आणि भारतीय महासागरामध्ये सुरुवात होण्यापूर्वी अल्प आहे. भारताचे शेवटचे बिंदू खरोखरीच इंदिरा बिंदू आहे, जो अंदमान आणि नीकोबार द्वीपसमूहातील आहे आणि इंडोनेशियापासून अल्प आहे. तथापि, 2004 च्या भूकंपाने इंदिरा बिंदू अंतर्गत आलेला होता.
• लक्षद्वीप द्वीपसमूह द्वीपसमूहांपेक्षा भारतीय तटाक्षेत्राजवळचे द्वीपसमूह आहे.
• भारताची तटरचना खूप लांब आहे, जी पृथ्वीच्या त्रिज्येपेक्षा लांब आहे.
• भारतात उत्तर-दक्षिण आणि पूर्व-पश्चिम दूरीत डिग्रीमध्ये जवळपास एकसमान आहे (लगभग 30 डिग्री), पण किलोमीटरमध्ये, उत्तर-दक्षिण दूरी (लगभग 3200 किमी) पूर्व-पश्चिम दूरीपेक्षा जास्त आहे (लगभग 3000 किमी).
• भारत जितके पूर्व-पश्चिम भागांमध्ये विस्तृत आहे, तितके पूर्वातील आणि पश्चिमातील बिंदुंमध्ये दोन तासांचा वेळ फरक आहे.
• भारताचा मानक मेरिडियन (82 डिग्री 30 मिनिट पूर्व) कैंसर त्रॉपिकलमध्ये जातो, जो भूखंडाच्या उत्तर 23 डिग्री 30 मिनिट वर एक कल्पनात्मक रेषा आहे, भारत दुसऱ्या बरोबर बाजूला विभागते.
• उत्तराचा भाग पूर्व-पश्चिम भागांपर्यंत विस्तृत असलेला विशाल प्रदेश आहे, ज्यामध्ये प्लेन्स आणि महान हिमालय पर्वत आहेत.
• दक्षिणाचा भाग, कैंसर त्रॉपिकलच्या खाली, त्रिकोणाच्या आकाराने आहे, ज्याची आधाररेषा उत्तरेकडे आहे आणि ती दक्षिणेकडे टोक देते. हा प्रदेश मुख्यतः द्वीपीय पठाराचा आहे, पण पूर्व आणि पश्चिमातील तटाक्षेत्रांचा दुसरा भाग देतो.
• पश्चिमातील गुजरात राज्यापासून पूर्वातील अरुणाचल प्रदेश राज्यापर्यंत वेळाच्या दोन तासांचा फरक आहे. एकसमानता सुनिश्चित करण्यासाठी, भारताच्या मानक मेरिडियन (82 डिग्री 30 मिनिट पूर्व) या वेळेवर एकूण देशासाठी मानक वेळ मानला जातो, जो उत्तर प्रदेश राज्यातील मिर्झापूरमध्ये जातो.
• भारतात दक्षिणेतून उत्तरेपर्यंत जात असताना, दिवस आणि रात्रीची लांबी देशाच्या अक्षांशातील विस्तारामुळे (भूखंडाच्या उत्तर आणि दक्षिणातील स्थानामुळे) बदलते.
• मुख्य भूभागाची तटरचना, अंदमान, नीकोबार आणि लक्षद्वीप द्वीपसमूह वगळता, अंदाजे 5,423 किलोमीटर लांब आहे. - भारतात उत्तर-दक्षिण दूरी अंदाजे 2093.6 किलोमीटर आहे.
• भारताच्या मुख्य भूभागाच्या तटावर विविध प्रकारच्या बीचे आहेत. लगभग 43% बाल आहे, 11% खडकात आणि खडकांचे आहे, आणि 46% जमीन आहे.
• भारताची सर्वोच्च ठिकाणी केऒ आहे, जी 8611 मीटर उंचीची आहे. तथापि, केऒ गिलगित-बाल्तिस्तान प्रदेशात आहे, जो सध्या पाकिस्तानद्वारे आग्रह केलेल्या काश्मीरचा भाग आहे. सिक्किममधील कांचन्जंगा भारताच्या सध्याच्या सीमांची उच्चतम ठिकाणी आहे आणि ती 8598 मीटर उंचीची आहे.
• थार उपनिवेश जगामध्ये नववा सर्वात मोठा उपोष्णिक उपनिवेश आहे. ते 2,00,000 वर्ग किलोमीटरपेक्षा जास्त क्षेत्रफळ घेते.
• थार उपनिवेशातील माती बाल आणि बाल-धानाच्या दाटामध्ये आहे.
• भारत दक्षिणेकडे भारतीय महासागराने, दक्षिणपश्चिमेकडे आरबीयन सागराने आणि दक्षिणपूर्वेकडे बेंगळ कोस्टने आवरुद्ध आहे.
• भारताची आंतरराष्ट्रीय सीमा समुद्रात 12 नॉटिकल माइल (ओलांडीला 22.2 किमी) पर्यंत विस्तारली आहे.
• मालदीव, श्रीलंका आणि इंडोनेशिया भारताच्या दक्षिणेकडे द्वीपराष्ट्रे आहेत.

आकार आणि प्रमाण:

• उत्तर-दक्षिण दूरी: 3214 किलोमीटर
• पूर्व-पश्चिम दूरी: 2933 किलोमीटर
• तटरचनेची लांबी: 7516.6 किलोमीटर
• भूमीची सीमा: 15,200 किलोमीटर
• एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ: 32,87,263 वर्ग किलोमीटर
• पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा भारताने वापरला: 2.4%
• जगातील लोकसंख्येत भारतात राहतात: 17.5%
• भारताची आंतरराष्ट्रीय समुद्री सीमा: 12 नॉटिकल माइल
• भारताची संबंधित क्षेत्र: 24 नॉटिकल माइल
• भारताची अखंड आर्थिक क्षेत्र: 200 नॉटिकल माइल
• भारताचा सर्वात लांब नदी; गङ्गा
• भारताचे सर्वात मोठे झील; चिल्का झील
• भारताची सर्वोच्च ठिकाणी; केऒ (8611 मीटर)
• भारताची हिमालयाची सर्वोच्च ठिकाणी; कांचन्जंगा (8598 मीटर)
• भारताची सर्वात छोटी ठिकाणी; कुत्तानाड (-2.2 मीटर)
• भारताचा सर्वोच्च उत्तरी बिंदू; सिआचेन

कराकोरममधील ग्लेशियर:

• भारताचा सर्व दक्षिणी बिंदू इंदिरा बिंदू आहे, जो अंदमान आणि नीकोबार द्वीपसमूहातील बड्या नीकोबार द्वीपावर आहे.
• भारताचा सर्व पश्चिमी बिंदू गुजरात राज्यातील घूर मोटापासून पश्चिमेकडे आहे.
• भारताचा सर्व पूर्वी बिंदू अरुणाचल प्रदेश राज्यातील किबिठूमध्ये आहे.
• भारताची सर्वोच्च ठिकाणी सिक्किम राज्यातील कांचन्जंगा आहे.
• भारताची सर्वात निचली ठिकाणी केरळ राज्यातील कुत्तानाड आहे.

सीमा:

• उत्तरेकडे, हिमालय पर्वतरांगेतर्फे भारत तिबेटपासून अलगे आहे. भारत चीन (सीमा लांबी: 4057 किमी), भूतान (सीमा लांबी: 699 किमी) आणि नेपाळ (सीमा लांबी: 1751 किमी) सोबत सीमा घेतो.
• भूतान, नेपाळ आणि बांगलादेशच्या सीमांच्या बीचीला सिलिगुरी कोरिडोर भारताच्या मुख्य भूभागाला उत्तरपूर्वी राज्यांशी जोडतो.
• भारत आणि चीनच्या सीमेची रेषा मॅकमहॉन रेषा म्हणून ओळखली जाते.
• भारताची अक्षांश आणि रेखांश विस्तार डिग्रीमध्ये जवळपास एकसमान आहे, दोन्ही लगभग 30 डिग्री आहेत. तथापि, किलोमीटरमध्ये, उत्तर-दक्षिण दूरी (अंदाजे 3200 किमी) पूर्व-पश्चिम दूरीपेक्षा जास्त आहे.
• पूर्वेकडे, भारत चिन पहाळी आणि काचिन पहाळी सोबत सीमा घेतो.

भारताची आंतरराष्ट्रीय सीमा:

उत्तर-पूर्व:

• भारत आणि म्यार्शल द्वीपसमूह दक्षिण-पूर्वेकडे आहेत. सीमा घाटांच्या घन वनातून चिनी आहे.

पूर्व:

• बांगलादेश भारतापासून भारत-गंगा प्लेन, खासी पहाळी आणि मिझो पहाळीच्या पाणीच्या विभागाद्वारे अलग आहे. भारत आणि बांगलादेशची सीमा 4,096 किमी लांब आहे.

पश्चिम:

• पाकिस्तान पंजाब प्लेन आणि थार उपनिवेशावर आहे. भारत आणि पाकिस्तानची सीमा 3,323 किमी लांब आहे.
• आफ्गानिस्तान उत्तर-पश्चिमेकडे आहे. भारत आणि आफ्गानिस्तानची सीमा 106 किमी लांब आहे.
• पाकिस्तान पंजाब प्लेन आणि थार उपनिवेशावर आहे. भारत आणि पाकिस्तानची सीमा 3,323 किमी लांब आहे.
• आफ्गानिस्तान उत्तर-पश्चिमेकडे आहे. भारत आणि आफ्गानिस्तानची सीमा 106 किमी लांब आहे.

दक्षिण:

• भारत दक्षिणेकडे भारतीय महासागराने आवरुद्ध आहे.
• श्रीलंका भारतापासून मानार कोस्ट आणि पाल्क स्ट्रेट्सद्वारे अलग आहे.

आंतरराष्ट्रीय सीमा घेणाऱ्या राज्ये:

• आफ्गानिस्तान: जम्मू आणि काश्मीर (पाकिस्तानद्वारे आग्रह केलेले क्षेत्र)
• बांगलादेश: पश्चिम बंगाल, मिझोरम, मेघालय, त्रिपुरा, आसाम
• भूतान: पश्चिम बंगाल, सिक्किम, अरुणाचल प्रदेश, आसाम
• चीन: जम्मू आणि काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, सिक्किम, अरुणाचल प्रदेश
• नेपाळ: बिहार, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, सिक्किम, पश्चिम बंगाल
• म्यार्शल: अरुणाचल प्रदेश, नागालॅंड
• पाकिस्तान: राजस्थान, गुजरात, जम्मू आणि काश्मीर, पंजाब

भारताचे भौगोलिक वैशिष्ट्ये:

• भारत तीन मुख्य भागांमध्ये विभागला जाऊ शकतो:

1. हिमालय आणि त्यांच्या आसपासचे पर्वत
2. भारत-गंगा प्लेन्स
3. द्वीपीय भारत

• त्याशिवाय चौथा भाग, तटाक्षेत्र, द्वीपाच्या आवरणात आहे.

• हिमालय जगातील सर्वात ताज्या फोल्ड पर्वत आहेत. ते भारताच्या उत्तर, उत्तर-पश्चिम आणि उत्तर-पूर्वेतर्फे आवरुद्ध आहेत.

• हिमालय आणि त्यांच्या आसपासचे पर्वत खूप जुन्या द्विखंडांनी बनलेले आहेत जे समुद्राखाली घडले होते.

• भारत-गंगा प्लेन्स हिमालयाच्या दक्षिणेकडे आहेत. त्यांचा भार नद्यांनी हिमालयातून घेऊन आलेल्या मातीचा आहे.

• द्वीपीय भारत भारताचा सर्व जुना भाग आहे. त्यामध्ये खूप कठीण द्विखंड आहेत.

• तटाक्षेत्र द्वीपीय भारताच्या आवरणात आहे. त्यामध्ये नद्यांनी पर्वतातून घेऊन आलेला बाल आणि मागुती आहे.

हिमालय आणि कराकोरम पर्वतरांगा

हिमालय आणि कराकोरम पर्वतरांगा जगातील सर्वात अद्भुत पर्वतरांगा आहेत. त्यांचा आगमन आशियामध्ये आहे आणि भारताच्या उत्तरी सीमेला अनुसरून जातो.

कराकोरम पर्वतरांगा झास्कर, लद्दाख आणि पिरपंजल सह अनेक पर्वतरांगा आहेत. झेलुम नदी ह्या प्रदेशात जाते.

हिमालयात तीन मुख्य पर्वतरांगा आहेत; हिमाद्री, हिमाचल आणि सिवालिक पर्वतरांगा. त्यांची लांबी अंदाजे 2400 किमी आहे आणि त्यांची लांबी 240 ते 320 किमीपर्यंत फरक पाहू शकते.

मोठे हिमालय, किंवा उत्तरी पर्वतरांगा, हिमालयाचा सर्वोच्च भाग आहे. त्यामध्ये जगातील तिसऱ्या सर्वोच्च पर्वत आहेत; एव्हरेस्ट (8848 मीटर), केऒ किंवा गॉडविन ओस्टिन (8611 मीटर) आणि कांचन्जंगा (8598 मीटर).

या उच्च उंचीमुळे हिमालयात प्रवास करणे कठीण आहे. पर्वतांचा तुरुंग करण्यासाठी केवळ थोडीही पासे आहेत. सुरुवातीला शिप्की ला, जेलेप ला आणि नाथू ला या पासांमध्ये एक महान मान्यता आहे.

हिमालय

हिमालय आशियामध्ये पर्वतरांगा आहे. ते जगातील सर्वोच्च पर्वत आहेत. हिमालय तिन्ही भागांमध्ये विभागले जातात; मोठे हिमालय, लहान हिमालय आणि बाह्य हिमालय.

मोठे हिमालय

मोठे हिमालय हिमालयाचा सर्वोच्च भाग आहे. ते प्रत्येक वर्षभर बर्फाने आवरुद्ध आहेत. मोठ्या हिमालयामध्ये अनेक ग्लेशियर्स आहेत, ज्यांचे पाणी गंगा आणि यमुना ह्या नदींचे स्रोत आहेत. मोठ्या हिमालयाची मुख्य भागी ग्रानीट आहे.

लहान हिमालय

लहान हिमालय मोठ्या हिमालयाच्या दक्षिणेकडे आहेत. ते मोठ्या हिमालयापेक्षा जास्त नाहीत, पण तेही खूप उंच आहेत. लहान हिमालयामध्ये अनेक घाटे आहेत, जसे की प्रसिद्ध काश्मीर घाटा. लहान हिमालयामध्ये अनेक आरोग्य स्थळे आहेत.

बाह्य हिमालय

बाह्य हिमालय हिमालयाचा सर्वात छोटा भाग आहे. ते लहान हिमालय आणि भारत-गंगा प्लेन्सच्या बीचीला आहेत. बाह्य हिमालयाची भागी खूप दबावाने आणि बदललेली द्विखंडे आहेत. पूर्वेकडील लहान हिमालयांची सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला सुरुवातीला स