भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने भारतीय कानून आणि समाजावर मोठ्या प्रमाणात परिणाम करणाऱ्या काही माहितीपूर्ण निर्णय दिले आहेत. यापैकी काही उल्लेखनीय निर्णयांचे एक सारांश खालीलप्रमाणे आहे:

केसवनंद भारती विरूद्ध केरळ राज्य (1973):

केसवनंद भारती, यांचे योगदान आहे, हे केरळमधील एका धार्मिक संस्थेचे प्रमुख होते. यांनी केरळ भूमि सुधारणा कायद्याच्या अटीची अशक्तता दावी केली, ज्यामुळे भूमि मालकीची मर्यादा ठरवली गेली आणि किराणार्यांना आणि भूमिगत लोकांना भूमि पुन्हा वितरीत केली गेली.

सविनय अवदान:

संसदच्या संवादासाठीच्या शक्तीची परिस्थिती.

निर्णय:

भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने 24 एप्रिल, 1973 रोजी बहु मत दिला.

न्यायालयाने निर्णय दिला की जरी संसद संविधान संशोधन करण्याची शक्ती असते, तरीही ते त्याच्या “मूलभूत रचनेचा” आधार बदलू किंवा नष्ट करू शकत नाही. ही मूलभूत रचनेची शक्ती संशोधन करण्याच्या शक्तीवर मर्यादा म्हणून निर्माण केली गेली.

मूलभूत रचनेची शक्ती:

मूलभूत रचना: न्यायालयाने संसदेने संशोधन केलेल्या संविधानाच्या काही मूलभूत गुणधर्म ओळखले आहेत जे बदलू किंवा नष्ट केले जाऊ शकत नाहीत. यामध्ये संविधानाची अधिकृतता, गणराज्य आणि लोकतांत्रिक सरकारची रचना, शक्तींचे विभाजन, धर्मनिरपेक्षता, संघवी आणि मूलभूत हक्क समाविष्ट आहेत.

मेनका गांधी विरूद्ध भारत सरकार (1978):

मेनका गांधी, एक प्रसिद्ध सक्रियता आणि पत्रकार, भारत सरकारच्या यांच्या यांच्या पासपोर्टच्या अपघाताच्या निर्णयाची अशक्तता दावी केली. ही कृती 1967 च्या पासपोर्ट कायद्यामुळे घडली आहे, ज्यामुळे यांच्या पासपोर्टची अपघात घेतली गेली आहे आणि याचा कारण दिले गेला नाही किंवा निर्णयाची अभियोजन करण्याची संधी दिली गेली नाही.

सविनय अवदान:

गांधीच्या पासपोर्टची अपघात घेण्याची अशक्तता दावी केली गेली आहे. याचा मुख्य सविनय अवदान आहे की यांच्या पासपोर्टची अपघात घेणे योग्य प्रक्रियेशिवाय घडली आहे आणि ही यांच्या संविधानाच्या अनुच्छेद 21 अंतर्गत मूलभूत हक्कांना उलटफेर करते, ज्यामुळे जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे हक्क सुनिश्चित केले जातात.

निर्णय:

जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याच्या हक्काचे व्याख्यान विस्तृत केले आहे, जे योग्य, योग्य आणि योग्य असणे आवश्यक असेल असे आव्हान देते.

महत्त्व:

• मेनका गांधी मामल्यामुळे भारतीय संविधानाच्या न्यायाधीशांच्या शिक्षणात मोठा परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे मूलभूत हक्कांची सीमा ठरवली गेली आहे, विशेषत: वैयक्तिक स्वातंत्र्याची सीमा ठरवली गेली आहे, ज्यामुळे प्रक्रियात्मक योग्यतेचा संकल्प करणे आवश्यक असते.

• मूलभूत हक्कांचे व्याख्यान विस्तृत केले आहे आणि अनिष्ट राज्य कृतींविरुद्ध वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे अधिक संरक्षण सुनिश्चित केले आहे.

विनीत नारायण विरूद्ध भारत सरकार (1997):

विनीत नारायण, एक पत्रकार, एक सार्वजनिक चूक मामल्यांच्या प्रभावी अभियोजनासाठी न्यायालयीन हस्तक्षेपाची आवश्यकता असल्याचे एक सार्वजनिक चूक मामला (PIL) नोंदवून घेतला. यांची अनुष्ठित कृती सरकारच्या सार्वजनिक चूक मामल्यांच्या अभियोजनात अपयोगाच्या चिंतेमुळे झाली आहे.

सविनय अवदान:

सरकारची सार्वजनिक चूक मामल्यांच्या अभियोजनात अपयोग करण्याची अशक्तता आहे की नाही याचा मुख्य सविनय अवदान आहे आणि जर असेल तर अभियोजनात जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास जवळपास