अध्याय 02 स्वत: ची समज आणि विचार

A. माझ्या ‘मी’ च्या कारणीभूत गोष्टी

2A. 1 परिचय

आमच्याकडे आपल्या पित्यांना, भावींना, इतर कौटुंबिक सदस्यांना आणि मित्रांना असेल तरी आपण सर्वांना एकाच ठरावी गोष्टी असतात, परंतु आपण सर्वांना एकमेकांपेक्षा वेगळे असलेले व्यक्ती आहोत. आपल्याकडे एकमेकांपेक्षा वेगळे असल्याची भावना आहे. यामुळे आपण आपली भावना असल्याची भावना असतो - आपल्या ‘मी’ ची भावना जी आपल्या ‘तू’, ‘त्यांना’ आणि ‘इतरांना’ पेक्षा वेगळी आहे. आपण या आपल्या ‘मी’ ची भावना कसे विकसित करतो? आपल्या आपल्याबद्दल आपल्या विचारांनी आणि आपल्याबद्दल आपल्या वर्णनाने आपले विचार बदलतात का? आपल्या आपल्याचे घटक काय आहेत? आपल्या आपल्याबद्दल शिकण्याचे काय कारण आहे? आपल्या आपल्यामुळे आपण लोकांशी जुळण्याची पद्धत बदलते का? या युनिटमध्ये आपण आपल्या आपल्याबद्दल आणि इतर चांगल्या गोष्टींबद्दल शिकतो.

आपल्या आपल्याबद्दल दिसणारे दोन अशा अवधारणा - आयडेंटिटी आणि व्यक्तिमत्व आहेत. मनुष्यबृंदांनी या तिन्ही अवधारणांच्या अर्थाने वेगवेगळ्या अवधारणांची भेदभाव केली आहे, परंतु या अवधारणांचा एकमेकांना जोडणारा असला तरी आपण सामान्य वापरात या शब्दांचा एकमेकांना जोडणारा वापर करतो.

2A. 2 आपल्या आपल्याचा अर्थ काय आहे?

वेबस्टर्स थर्ड न्यू इंटरनेशनल डिक्शनरीमध्ये ‘सेल्फ’ च्या सुरूवातीने 500 नोंदी आहेत. आपल्या आपल्याची भावना आपल्याच्या आपल्याच्या भावना आहे आणि आपल्याला इतर सर्वांपेक्षा वेगळे करणारे कारण आहे. किंचित्तत्र आपण ज्या काळात आहात - आपण आता ज्या काळात आहात - आपल्या आपल्याबद्दल अजून जास्त विचारतो. मी कोण आहे? मी इतरांपेक्षा काय फरक देतो? या टप्प्यात आपण आपल्या आपल्याबद्दल आपले ठराव ठरवण्याचा प्रयत्न करतो. आपल्या आपल्याबद्दल या प्रश्नाबद्दल आपले अनेक विचार करण्याची शक्यता असलेल्या काही लोकांकडे असेल, तरी इतर लोकांकडे असेल तरी आपण आपल्या आपल्याबद्दल या घटकांबद्दल विचार करत असतात की नाही ते ओळखत नाहीत.

गतिविधी 1

खालील वाक्यांची पूर्णता करा ज्यात ‘मी आहे’ ची सुरुवात होते.
1. मी ……………………………………………
2. मी ……………………………………………
3. मी ……………………………………………
4. मी ……………………………………………
5. मी ……………………………………………
6. मी ……………………………………………
7. मी ……………………………………………
8. मी ……………………………………………
9. मी ……………………………………………
10. मी ……………………………………………

आपल्या आपल्याबद्दल आपल्या वर्णनांची पुनरावलोकन करा, काही आपल्या वर्णनांमध्ये आपल्या शारीरिक घटकांचे वर्णन केले आहे, आपण आपले शारीरिक आपले वर्णन केले आहे; काही आपल्या भावना आणि भावनांचे वर्णन केले आहे; काही आपल्या मानसिक क्षमतांचे वर्णन केले आहे; काही आपल्या इतरांशी संबंधाने आहेत, आपल्या भूमिका आणि आपल्या दैनंदिन जुळणींबद्दल आहेत जसे की मुलगी/मुलजो, जवळचे/भावजो, विद्यार्थी, म्हणजे आपण आपल्या कौटुंबिक आणि समुदायातील संबंधांच्या आधारे आपले वर्णन केले आहे. काही लोकांकडे असेल तरी आपल्या आपल्याबद्दल आपल्या क्षमता किंवा क्षमता चे वर्णन केले आहे, तरी इतर लोकांकडे असेल तरी आपल्या आपल्याबद्दल आपल्या आध्यात्मिक आधारे वर्णन केले आहे. काही आपल्या आपल्याबद्दल आपले वर्णन केले आहे जे काम करतात, ज्या व्यक्ती कार्य करतात, ज्या एजंट आहेत, तरी इतर लोकांकडे असेल तरी आपल्या आपल्याबद्दल आपले वर्णन केले आहे जे विचार करतात. आपण असे दिसते की आपल्या आपल्याचे अनेक आयाम आहेत. खूप सारांशाने आपण आपल्या आपल्याचे या वेगवेगळ्या आयाम व्यक्तिगत आणि सामाजिक म्हणून विचारू शकतो. व्यक्तिगत आपले आपल्या एकमेकांना फक्त आपल्याशी संबंधित असलेले आहेत जे व्यक्तिगत आपले आहेत जे इतरांशी जुळतात, आणि सहभाग, सहकार्य, सहाय्य आणि एकत्वाचे आयाम समाविष्ट आहेत.

आपल्या आपल्याबद्दल आपल्या अनुभवांचे आपले आपले विचार, विचार आणि भावनांचे आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आपले आप