प्रतिध्वनी (रिव्हर्बरेशन)
प्रतिध्वनी (रिव्हर्बरेशन)
प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर एखाद्या जागेत ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया. ही त्या जागेतील पृष्ठभागांवरून ध्वनी लहरी परावर्तित होण्यामुळे निर्माण होते. एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीचे प्रमाण त्या जागेच्या आकारमानाने, त्या जागेत वापरलेल्या सामग्रीने आणि त्या जागेतील ध्वनी शोषणाच्या प्रमाणाने ठरते.
प्रतिध्वनीची कारणे
प्रतिध्वनी एखाद्या जागेतील पृष्ठभागांवरून ध्वनी लहरी परावर्तित होण्यामुळे निर्माण होतो. जेव्हा ध्वनी लहरी एखाद्या पृष्ठभागाला आदळते, तेव्हा काही ध्वनी ऊर्जा त्या पृष्ठभागाद्वारे शोषली जाते आणि काही ध्वनी ऊर्जा परत जागेत परावर्तित होते. किती ध्वनी ऊर्जा शोषली जाईल किंवा परावर्तित होईल हे त्या पृष्ठभागाच्या सामग्रीवर अवलंबून असते.
प्रतिध्वनीचे परिणाम
एखाद्या जागेतील ध्वनीच्या गुणवत्तेवर प्रतिध्वनीचा महत्त्वपूर्ण परिणाम होऊ शकतो. खूप जास्त प्रतिध्वनीमुळे भाषणे आणि संगीत समजणे कठीण होऊ शकते. खूप कमी प्रतिध्वनीमुळे जागा निर्जीव आणि निस्तेज वाटू शकते.
प्रतिध्वनीवर नियंत्रण
एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत. यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
- ध्वनीशोषक सामग्रीचा वापर: कार्पेटिंग, पडदे आणि ध्वनिक पॅनेल्स सारख्या ध्वनीशोषक सामग्रीमुळे जागेतील प्रतिध्वनीचे प्रमाण कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
- जागा मोठी करणे: लहान जागेपेक्षा मोठ्या जागेत कमी प्रतिध्वनी असेल.
- विसरण (डिफ्यूजन) वाढवणे: विसरण म्हणजे एखाद्या जागेत ध्वनी लहरींचे विखुरणे. हे ध्वनी लहरींना तुकडे करून आणि त्या जागेतील पृष्ठभागांवरून परावर्तित होण्यापासून रोखून प्रतिध्वनीचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करू शकते.
प्रतिध्वनीचे उदाहरण
प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर एखाद्या जागेत ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया. ही त्या जागेतील पृष्ठभागांवरून ध्वनी लहरी परावर्तित होण्यामुळे निर्माण होते. एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीचे प्रमाण त्या जागेच्या आकारमानाने, त्या जागेत वापरलेल्या सामग्रीने आणि त्या जागेतील फर्निचर व इतर वस्तूंच्या प्रमाणाने ठरते.
प्रतिध्वनीचे उदाहरण
प्रतिध्वनीचे एक सामान्य उदाहरण म्हणजे मोठ्या, रिकाम्या खोलीत ऐकू येणारा प्रतिध्वनी. जेव्हा तुम्ही मोठ्या, रिकाम्या खोलीत तुमच्या हातांनी टाळ्या वाजवता, तेव्हा तुमच्या हातांमधून निघालेल्या ध्वनी लहरी खोलीच्या भिंतींवर आदळून परत तुमच्या कानांपर्यंत येतात. हेच प्रतिध्वनी निर्माण करते.
एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीच्या प्रमाणाचा त्या जागेतील ध्वनीच्या गुणवत्तेवर महत्त्वपूर्ण परिणाम होऊ शकतो. खूप जास्त प्रतिध्वनीमुळे भाषणे आणि संगीत समजणे कठीण होऊ शकते. खूप कमी प्रतिध्वनीमुळे जागा निर्जीव आणि निस्तेज वाटू शकते.
प्रतिध्वनीवर नियंत्रण
एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत. काही सामान्य पद्धती यामध्ये समाविष्ट आहेत:
- ध्वनीशोषक सामग्रीचा वापर: कार्पेटिंग, पडदे आणि ध्वनिक पॅनेल्स सारख्या ध्वनीशोषक सामग्रीमुळे ध्वनी लहरी शोषून घेण्यास आणि प्रतिध्वनी कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
- ध्वनी-विसरण सामग्रीचा वापर: लाकडी पॅनेलिंग आणि बनावटीची छत यांसारख्या ध्वनी-विसरण सामग्रीमुळे ध्वनी लहरींचे विखुरणे होऊन प्रतिध्वनी कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
- ध्वनी-अवरोधक सामग्रीचा वापर: काँक्रीट आणि विटा यांसारख्या ध्वनी-अवरोधक सामग्रीमुळे ध्वनी लहरींना जागेत प्रवेश करण्यापासून किंवा बाहेर जाण्यापासून रोखण्यास मदत होऊ शकते.
एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनीवर नियंत्रण ठेवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग त्या जागेच्या विशिष्ट गरजांवर अवलंबून असेल.
प्रतिध्वनी हा एखाद्या जागेतील ध्वनीच्या गुणवत्तेचा एक महत्त्वाचा घटक आहे. प्रतिध्वनीची कारणे आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्याच्या पद्धती समजून घेतल्यास, तुम्ही उत्तम ध्वनी असलेली जागा निर्माण करू शकता.
प्रतिध्वनी काल (रिव्हर्बरेशन टाइम) म्हणजे काय?
प्रतिध्वनी काल (आरटी) म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर खोलीतील ध्वनी किती वेळात क्षीण होतो याचे मापन. हा खोलीच्या ध्वनिकीचा (अॅकॉस्टिक्स) निर्धार करणारा एक महत्त्वाचा घटक आहे आणि भाषण व संगीत किती चांगले ऐकू येते यावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
प्रतिध्वनी काल कसा मोजला जातो?
प्रतिध्वनी काल सेकंदात मोजला जातो आणि सामान्यतः 500 हर्ट्झ वारंवारतेवर मोजला जातो. हे मापन एक ध्वनी उत्सर्जित करून आणि नंतर तो ध्वनी 60 डेसिबल (डीबी) ने क्षीण होण्यासाठी किती वेळ लागतो तो मोजून घेतले जाते.
प्रतिध्वनी कालावर कशाचा परिणाम होतो?
खोलीच्या प्रतिध्वनी कालावर अनेक घटकांचा परिणाम होतो, त्यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
- खोलीचा आकार: लहान खोल्यांपेक्षा मोठ्या खोल्यांमध्ये प्रतिध्वनी काल जास्त असतो.
- खोलीचा आकार: कठीण, परावर्तक पृष्ठभाग असलेल्या खोल्यांमध्ये मऊ, शोषक पृष्ठभाग असलेल्या खोल्यांपेक्षा प्रतिध्वनी काल जास्त असतो.
- खोलीतील फर्निचर: फर्निचर आणि इतर वस्तू ध्वनी शोषू शकतात आणि प्रतिध्वनी काल कमी करू शकतात.
- खोलीचे तापमान आणि आर्द्रता: उच्च तापमान आणि आर्द्रता प्रतिध्वनी काल वाढवू शकते.
प्रतिध्वनी काल का महत्त्वाचा आहे?
प्रतिध्वनी काल महत्त्वाचा आहे कारण त्यामुळे खोलीत भाषण आणि संगीत किती चांगले ऐकू येते यावर परिणाम होऊ शकतो. जास्त प्रतिध्वनी काल असलेल्या खोलीत भाषण समजणे कठीण होऊ शकते, विशेषतः मोठ्या खोल्यांमध्ये किंवा कठीण, परावर्तक पृष्ठभाग असलेल्या खोल्यांमध्ये. कमी प्रतिध्वनी काल असलेली खोली संगीताला कर्कश आणि अप्राकृतिक वाटवू शकते.
आदर्श प्रतिध्वनी काल
खोलीसाठी आदर्श प्रतिध्वनी काल त्या खोलीच्या वापराच्या हेतूवर अवलंबून असतो. उदाहरणार्थ, भाषणासाठी वापरल्या जाणाऱ्या खोलीसाठी प्रतिध्वनी काल सुमारे 0.5 सेकंद असावा, तर संगीतासाठी वापरल्या जाणाऱ्या खोलीसाठी प्रतिध्वनी काल सुमारे 1.5 सेकंद असावा.
प्रतिध्वनी कालावर नियंत्रण
खोलीतील प्रतिध्वनी कालावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत, त्यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
- ध्वनीशोषक सामग्रीचा वापर: कार्पेटिंग, पडदे आणि ध्वनिक पॅनेल्स सारख्या ध्वनीशोषक सामग्रीमुळे प्रतिध्वनी काल कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
- विसरण (डिफ्यूजन) वाढवणे: विसरण म्हणजे ध्वनी लहरींचे विखुरणे. विसरक (डिफ्यूझर) खोलीत ध्वनी अधिक समान रीतीने वितरित करण्यास आणि प्रतिध्वनी काल कमी करण्यास मदत करू शकतात.
- खोलीचा आकार बदलणे: खोलीचा आकार बदलल्याने प्रतिध्वनी काल कमी करण्यास मदत होऊ शकते. उदाहरणार्थ, वक्र छत घालणे किंवा मोठी खोली लहान लहान भागांमध्ये विभागणे यामुळे प्रतिध्वनी काल कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
प्रतिध्वनी काल हा खोलीच्या ध्वनिकीचा निर्धार करणारा एक महत्त्वाचा घटक आहे. प्रतिध्वनी काल कसा मोजला जातो आणि त्यावर कशाचा परिणाम होतो हे समजून घेतल्यास, तुम्ही प्रतिध्वनी कालावर नियंत्रण ठेवू शकता आणि अधिक आरामदायक आणि आनंददायी ऐकण्याचे वातावरण निर्माण करू शकता.
प्रतिध्वनी कालाचे सूत्र
प्रतिध्वनी काल (आरटी) म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर खोलीतील ध्वनी किती वेळात क्षीण होतो याचे मापन. हा खोलीच्या ध्वनिकीचा निर्धार करणारा एक महत्त्वाचा घटक आहे आणि भाषण व संगीत किती चांगले ऐकू येते यावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
सूत्र
खोलीचा प्रतिध्वनी काल खालील सूत्र वापरून काढता येतो:
$$ RT = 0.05 * V / A $$
जेथे:
- आरटी म्हणजे सेकंदात प्रतिध्वनी काल
- व्ही म्हणजे घनमीटरमध्ये खोलीचे आकारमान
- ए म्हणजे चौरस मीटरमध्ये खोलीतील एकूण ध्वनी शोषण
उदाहरण
उदाहरणार्थ, 100 घनमीटर आकारमान आणि 20 चौरस मीटर एकूण ध्वनी शोषण असलेल्या खोलीचा प्रतिध्वनी काल 0.25 सेकंद असेल.
प्रतिध्वनी कालावर परिणाम करणारे घटक
खोलीच्या प्रतिध्वनी कालावर अनेक घटकांचा परिणाम होतो, त्यामध्ये हे समाविष्ट आहे:
- खोलीचा आकार
- खोलीचा आकार
- खोलीत वापरलेली सामग्री
- खोलीतील फर्निचर
प्रतिध्वनी काल हा खोलीच्या ध्वनिकीचा निर्धार करणारा एक महत्त्वाचा घटक आहे. प्रतिध्वनी कालावर परिणाम करणारे घटक समजून घेतल्यास, तुम्ही उत्तम ध्वनी असलेल्या खोल्या डिझाइन करू शकता.
प्रतिध्वनी आणि प्रतिध्वनी यातील फरक
प्रतिध्वनी (रिव्हर्बरेशन)
- व्याख्या: प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर एखाद्या जागेत ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया. ही त्या जागेतील पृष्ठभागांवरून ध्वनी लहरी परावर्तित होण्यामुळे निर्माण होते.
- वैशिष्ट्ये:
- क्षय काल: ध्वनी 60 डेसिबल (डीबी) ने क्षीण होण्यासाठी लागणारा वेळ.
- प्रारंभिक परावर्तने: श्रोत्याच्या कानापर्यंत पोहोचणारी ध्वनीची पहिली काही परावर्तने.
- उशीरा परावर्तने: प्रारंभिक परावर्तनांनंतर पोहोचणारी परावर्तने.
- ध्वनीवरील परिणाम:
- स्पष्टता: प्रतिध्वनीमुळे ध्वनीच्या तपशिलांवर पडदा पडून ध्वनी कमी स्पष्ट होऊ शकतो.
- मोठेपणा: प्रतिध्वनीमुळे ध्वनी लहरी परत जागेत परावर्तित होऊन ध्वनी जोरात होऊ शकतो.
- विशालता: प्रतिध्वनीमुळे मोठ्या जागेची भास निर्माण करून जागा अधिक विशाल वाटू शकते.
प्रतिध्वनी (इको)
- व्याख्या: प्रतिध्वनी म्हणजे थेट ध्वनीनंतर श्रोत्याच्या कानापर्यंत पोहोचणारे ध्वनीचे एकल परावर्तन.
- वैशिष्ट्ये:
- विलंब काल: थेट ध्वनीनंतर प्रतिध्वनी श्रोत्याच्या कानापर्यंत पोहोचण्यासाठी लागणारा वेळ.
- मोठेपणा: थेट ध्वनीच्या तुलनेत प्रतिध्वनीचे मोठेपणा.
- ध्वनीवरील परिणाम:
- स्पष्टता: प्रतिध्वनीमुळे ध्वनीच्या तपशिलांवर पडदा पडून ध्वनी कमी स्पष्ट होऊ शकतो.
- मोठेपणा: प्रतिध्वनीमुळे ध्वनी लहरी परत जागेत परावर्तित होऊन ध्वनी जोरात होऊ शकतो.
- विशालता: प्रतिध्वनीमुळे मोठ्या जागेची भास निर्माण करून जागा अधिक विशाल वाटू शकते.
प्रतिध्वनी आणि प्रतिध्वनी यांची तुलना
| वैशिष्ट्य | प्रतिध्वनी (रिव्हर्बरेशन) | प्रतिध्वनी (इको) |
|---|---|---|
| व्याख्या | ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया | ध्वनीचे एकल परावर्तन |
| वैशिष्ट्ये | क्षय काल, प्रारंभिक परावर्तने, उशीरा परावर्तने | विलंब काल, मोठेपणा |
| ध्वनीवरील परिणाम | स्पष्टता, मोठेपणा, विशालता | स्पष्टता, मोठेपणा, विशालता |
निष्कर्ष
प्रतिध्वनी आणि प्रतिध्वनी हे दोन्ही ध्वनिकीचे घटक आहेत जे एखाद्या जागेतील ध्वनीवर परिणाम करू शकतात. प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया, तर प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनीचे एकल परावर्तन. प्रतिध्वनी आणि प्रतिध्वनी दोन्ही ध्वनीच्या स्पष्टतेवर, मोठेपणावर आणि विशालतेवर परिणाम करू शकतात.
फायदे आणि तोटे
फायदे
1. कार्यक्षमतेत वाढ
- स्वयंचलनामुळे प्रक्रिया सुव्यवस्थित होऊ शकतात, हाताळणीचे काम कमी होऊ शकते आणि एकूण कार्यक्षमता सुधारू शकते.
2. खर्चात बचत
- स्वयंचलनामुळे कामगार खर्च कमी होऊ शकतो, चुका कमी होऊ शकतात आणि संसाधनांचे वाटप अधिक चांगले होऊ शकते.
3. अचूकतेत सुधारणा
- स्वयंचलित प्रणाली मानवी चुकांपासून कमी प्रभावित असतात, यामुळे अचूकता आणि सातत्य वाढते.
4. उत्पादकतेत वाढ
- स्वयंचलनामुळे मानवी कामगारांना उच्च मूल्याच्या कामांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी मोकळे केले जाऊ शकते, ज्यामुळे उत्पादकता वाढते.
5. प्रमाणबद्धता
- स्वयंचलित प्रणाली बदलत्या मागणीला पूर्ण करण्यासाठी सहजतेने मोठ्या किंवा लहान प्रमाणात बदलू शकतात.
6. डेटा विश्लेषण आणि अंतर्दृष्टी
- स्वयंचलनामुळे मोठ्या प्रमाणात डेटा गोळा करता येतो आणि त्याचे विश्लेषण करता येते, ज्यामुळे निर्णय घेण्यासाठी मौल्यवान अंतर्दृष्टी मिळू शकते.
7. सुरक्षिततेत सुधारणा
- धोकादायक वातावरणात अपघात आणि इजांचा धोका स्वयंचलनामुळे कमी होऊ शकतो.
8. 24/7 उपलब्धता
- स्वयंचलित प्रणाली सतत चालू राहू शकतात, ज्यामुळे अखंड सेवा सुनिश्चित होते.
तोटे
1. प्रारंभिक गुंतवणुकीचा जास्त खर्च
- स्वयंचलन प्रणाली लागू करण्यासाठी तंत्रज्ञान आणि पायाभूत सुविधांमध्ये लक्षणीय प्रारंभिक गुंतवणूक आवश्यक असू शकते.
2. नोकऱ्यांचे विस्थापन
- काही कामे स्वयंचलित झाल्यामुळे स्वयंचलनामुळे नोकऱ्यांचे विस्थापन होऊ शकते.
3. गुंतागुंत आणि देखभाल
- स्वयंचलित प्रणाली स्थापित करणे आणि देखभाल करणे गुंतागुंतीचे असू शकते, यासाठी विशेष तज्ज्ञता आवश्यक असते.
4. लवचिकतेचा अभाव
- स्वयंचलित प्रणालींमध्ये अनपेक्षित बदल किंवा अपवादांना अनुकूल होण्याची लवचिकता नसू शकते.
5. सायबर सुरक्षेचे धोके
- स्वयंचलन प्रणाली सायबर धोक्यांसाठी असुरक्षित असू शकतात, यासाठी मजबूत सुरक्षा उपाय आवश्यक असतात.
6. नैतिक विचार
- स्वयंचलनामुळे नोकरी गमावणे, गोपनीयता आणि तंत्रज्ञानाच्या संभाव्य गैरवापराबद्दल नैतिक प्रश्न निर्माण होतात.
7. मर्यादित सर्जनशीलता आणि समस्या सोडवणे
- सर्जनशीलता, गंभीर विचार किंवा समस्या सोडवणे आवश्यक असलेल्या कामांसाठी स्वयंचलन योग्य नसू शकते.
8. तंत्रज्ञानावर अवलंबित्व
- स्वयंचलनावर अतिरिक्त अवलंबित्वामुळे संस्था तांत्रिक अयशस्वीता किंवा व्यत्ययांसाठी असुरक्षित बनू शकतात.
9. बदलाला प्रतिकार
- काही कर्मचारी नोकरी गमावण्याच्या भीतीने किंवा नवीन कौशल्ये शिकण्याच्या गरजेमुळे स्वयंचलनाचा स्वीकार करण्यास नकार देऊ शकतात.
10. पर्यावरणीय परिणाम
- स्वयंचलनामुळे ऊर्जेचा वापर आणि इ-कचऱ्यात वाढ होऊ शकते, ज्यामुळे पर्यावरणीय चिंता निर्माण होऊ शकतात.
स्वयंचलनामुळे कार्यक्षमता, खर्चात बचत आणि अचूकता या बाबतीत अनेक फायदे मिळतात. तथापि, त्यामुळे नोकऱ्यांचे विस्थापन, नैतिक विचार आणि तांत्रिक गुंतागुंत यांच्याशी संबंधित आव्हानेही निर्माण होतात. स्वयंचलनाचा विचार करणाऱ्या संस्थांनी त्यांच्या सामरिक उद्दिष्टे आणि मूल्यांशी जुळणारी यशस्वी अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी फायदे आणि तोटे काळजीपूर्वक तोलून पाहिले पाहिजेत.
प्रतिध्वनी कसे कमी करावे?
प्रतिध्वनी म्हणजे ध्वनी स्रोत बंद झाल्यानंतर एखाद्या जागेत ध्वनीची टिकून राहण्याची क्रिया. ही त्या जागेतील पृष्ठभागांवरून ध्वनी लहरी परावर्तित होण्यामुळे निर्माण होते. प्रतिध्वनीमुळे भाषणे ऐकणे आणि समजणे कठीण होऊ शकते आणि त्यामुळे थकवाही येऊ शकतो.
एखाद्या जागेतील प्रतिध्वनी कमी करण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत. काही सर्वात प्रभावी पद्धती यामध्ये समाविष्ट आहेत:
1. शोषण वाढवणे:
- ध्वनिक पॅनेल्स: ध्वनिक पॅनेल्स ध्वनी लहरी शोषून घेणाऱ्या सामग्रीपासून बनवलेले असतात. प्रतिध्वनी कमी करण्यासाठी ते भिंती, छत आणि भोकळ्यांवर ठेवता येतात.
- पडदे आणि ड्रेपरीज: पडदे आणि ड्रेपरीज देखील ध्वनी लहरी शोषण्यास मदत करू शकतात. ते विशेषतः प्रभावी असतात जेव्हा ते जड, दाट सामग्रीपासून बनवलेले असतात.
- फर्निचर आणि गालिचे: फर्निचर आणि गालिचे देखील ध्वनी लहरी शोषण्यास मदत करू शकतात. ते विशेषतः प्रभावी असतात जेव्हा ते कठीण पृष्ठभागावर, जसे की लाकडी किंवा टाइलच्या भोकळ्यांवर ठेवले जातात.
2. विसरण (डिफ्यूजन):
- विसरक (डिफ्यूझर): विसरक ही अशी उपकरणे आहेत जी ध्वनी लहरी वेगवेगळ्या दिशांमध्ये विखुरतात. यामुळे जागेत ध्वनी लहरींचा साठा कमी करण्यास आणि ध्वनी अधिक नैसर्गिक वाटविण्यास मदत होऊ शकते.
- पुस्तकांची आराघाटी आणि इतर वस्तू: पुस्तकांची आराघाटी आणि इतर वस्तू देखील ध्वनी लहरींचे विसरण करण्यास मदत करू शकतात. ते विशेषतः प्रभावी असतात जेव्हा ते कठीण पृष्ठभागावर, जसे की लाकडी किंवा टाइलच्या भोकळ्यांवर ठेवले जातात.
3. वेगळेपण (आयसोलेशन):
- ध्वनीरोधन: ध्वनीरोधनामुळे जागेत प्रवेश करणाऱ्या किंवा बाहेर पडणाऱ्या ध्वनीचे प्रमाण कमी करण्यास मदत होऊ शकते. भिंती, छत आणि भोकळ्यांमध्ये ध्वनीरोधक सामग्री बसवून हे केले जाऊ शकते.
- क्रॅक आणि अंतर बंद करणे: दारे आणि खिडक्यांभोवतीचे क्रॅक आणि अंतर बंद केल्याने देखील ध्वनी प्रसारण कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
4. इतर पद्धती:
- खोलीचा आकार बदलणे: ख