भारतातील लोकनृत्ये

१. सिंहावलोकन

• लोकनृत्य हे एखाद्या प्रदेशाच्या सामाजिक, आर्थिक आणि ऋतुमान जीवनाची अभिव्यक्ती आहे; ते अशास्त्रीय, मौखिक परंपरेने प्रसारित आणि समुदायाधारित असते.
• पहिला लोकनृत्य सर्वेक्षण: १९४६-५५ दरम्यान संगीत नाटक अकादमी द्वारे – १,८००+ प्रकार नोंदवले.
• युनेस्को अमूर्त वारसा (भारत): २ लोकनृत्य प्रकार नोंदवले –
  १. गुजरातची गरबा (२०२३ मध्ये नोंद)
  २. ओडिशा-झारखंड-बंगालची छाऊ (२०१० मध्ये नोंद).

२. राज्यानुसार प्रमुख लोकनृत्ये (तथ्य आणि आकडेवारीसह)

३. द्रुत संदर्भ सारणी – युद्धकला आणि ऋतुमान नृत्ये

४. एकओळी पुनरावलोकन बुलेट्स

• गरबा – २०२३ युनेस्को; ५५,३५१ नर्तक गिनीज वडोदरा.
• नाटी – ८-मिनिट, १,७६४ नर्तक, कुल्लू २०१५ जागतिक विक्रम.
• भांगडा – ३,५०० नर्तक लंडन २०२०; कापणी नृत्य म्हणून सुरुवात.
• कालबेलिया – राजस्थानची सापपकड्यांची समाज; युनेस्को २०१०.
• छाऊ – तीन शैली: पुरुलिया (बंगाल), सेराइकेला (झारखंड), मयूरभंज (ओडिशा).
• यक्षगान – कर्नाटकाचे “जिवंत रंगभूमी”; हंगाम १५ डिसेंबर नंतर सुरू.
• तेय्यम – ४००+ देवता; कलाकार अनुसूचित जातीचे असतात.
• चेराव – मिझोरामचे बांबू नृत्य; १०,७३६ नर्तक आइजॉल विक्रम.
• लावणी – महाराष्ट्र; पेशवे संरक्षणामुळे प्रसिद्धी.
• रासलीला – कृष्णाचे जीवन चित्रित; संगीत नाटक अकादमी १९६३ मान्यता.

५. रेल्वे परीक्षांसाठी १५+ बहुपर्यायी प्रश्न

शेवटचे अद्यतन: जून २०२४