RPF SI सराव संच २७

सामान्य ज्ञान (२५)

१. “डकवर्थ–लुईस–स्टर्न” पद्धती कोणत्या खेळाशी संबंधित आहे? अ. फुटबॉल
ब. क्रिकेट
क. हॉकी
ड. टेनिस

Show Answerयोग्य: पर्याय ब. स्पष्टीकरण: DLS पद्धती ही पावसामुळे खंडित झालेल्या मर्यादित षटकांच्या क्रिकेट सामन्यांमध्ये लक्ष्य पुन्हा निश्चित करण्यासाठी वापरली जाणारी गणितीय सूत्र आहे.

२. “द मेकिंग ऑफ अ लेजेंड” या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत? अ. कुलदीप नय्यर
ब. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम
क. काँग्रेस पक्ष प्रकाशन विभाग
ड. के. आर. नारायणन

Show Answerयोग्य: पर्याय क. स्पष्टीकरण: हे इंदिरा गांधींवरील जीवनचरित्र काँग्रेस पक्षाने प्रकाशित केले आहे.

३. भारताचे पहिले स्वदेशी विमानवाहू युद्धनौकेचे नाव आहे अ. आयएनएस विक्रांत
ब. आयएनएस वीरात
क. आयएनएस विक्रमादित्य
ड. आयएनएस विशाल

Show Answerयोग्य: पर्याय अ. स्पष्टीकरण: कोचीन शिपयार्डमध्ये लॉन्च झालेली IAC-1 ही आयएनएस विक्रांत या नावाने ओळखली जाते.

४. भारतीय संविधानातील कोणता कलम अर्थसंकल्प आयोगाशी संबंधित आहे? अ. २८०
ब. ३२४
क. ३५२
ड. ३५६

Show Answerयोग्य: पर्याय अ. स्पष्टीकरण: कलम २८० अंतर्गत राष्ट्रपती अर्थसंकल्प आयोगाची नियुक्ती करतात.

५. जगातील सर्वात मोठी प्रवाळ भित्ती प्रणाली आहे अ. बेलिझ बॅरिअर रीफ
ब. मालदीव रीफ
क. ग्रेट बॅरिअर रीफ
ड. रेड सी रीफ

Show Answerयोग्य: पर्याय क. स्पष्टीकरण: ऑस्ट्रेलियाच्या क्वीन्सलँड किनाऱ्याजवळ असलेली ही पृथ्वीवरील सर्वात मोठी प्रवाळ भित्ती प्रणाली आहे.
  1. “ऑपरेशन फ्लड” संबंधित आहे A. तेलबियांचे उत्पादन
    B. दूध उत्पादन
    C. पूर नियंत्रण
    D. नदी आंतरजोडणी
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: 1970 मध्ये सुरू झालेल्या या उपक्रमाने भारताला सर्वात मोठा दूध उत्पादक देश बनवले.
  1. 2028 च्या उन्हाळी ऑलिंपिकचे आयोजन करणारा शहर आहे A. पॅरिस
    B. लॉस एंजेलिस
    C. ब्रिस्बेन
    D. टोकियो
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: 2017 मधील लिमा येथील IOC सत्रात लॉस एंजेलिसला 2028 चे स्पर्धा आयोजित करण्याचा अधिकार दिला गेला.
  1. भारताचा पहिला समर्पित अंतराळ खगोलशास्त्र उपग्रह आहे A. अ‍ॅस्ट्रोसॅट
    B. GSAT-30
    C. RISAT-2
    D. कार्टोसॅट-3
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 2015 मध्ये ISRO ने अ‍ॅस्ट्रोसॅट प्रक्षेपित केला, जो खगोलीय स्रोतांचा अभ्यास करतो.
  1. अर्जेंटिनाचे चलन आहे A. पेसो
    B. रिअल
    C. डॉलर
    D. युरो
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: अर्जेंटिनियन पेसो (ARS) हे अधिकृत चलन आहे.
  1. खालीलपैकी कोण स्वतंत्र भारताचे पहिले गव्हर्नर जनरल होते? A. सी. राजगोपालाचारी
    B. लॉर्ड माउंटबॅटन
    C. डॉ. राजेंद्र प्रसाद
    D. जवाहरलाल नेहरू
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: माउंटबॅटन जून 1948 पर्यंत सेवेत होते; त्यानंतर सी. राजगोपालाचारी पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल झाले.
  1. भारतातील “पंचवार्षिक योजना” ही संकल्पना घेतली गेली आहे A. USA
    B. USSR
    C. Japan
    D. UK
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: सोव्हिएत केंद्रीय नियोजन मॉडेलने भारताच्या पंचवार्षिक योजनांना प्रेरणा दिली.

१२. बंडीपूर राष्ट्रीय उद्यान कुठे आहे? A. तमिळनाडू
B. कर्नाटक
C. केरळ
D. आंध्र प्रदेश

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: हे कर्नाटकातील नीलगिरी जैविक आरक्षणाचा भाग आहे.

१३. ३८ वा अक्षांश कोणाला विभागतो? A. उत्तर आणि दक्षिण कोरिया
B. भारत आणि चीन
C. यूएसए आणि कॅनडा
D. इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: हे सुमारे कोरियन युद्धपूर्व सीमारेषेला दर्शवते.

१४. “प्रोजेक्ट टायगर” कधी सुरू झाला? A. १९६८
B. १९७३
C. १९८०
D. १९८५

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: १९७३ मध्ये जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यानात सुरू झाला.

१५. २०२२ चा नोबेल शांतता पुरस्कार कोणाला मिळाला? A. मलाला युसफजई
B. दिमित्री मुरातोव
C. अलेस बियालियाट्स्की आणि दोन संस्था
D. मारिया रेसा

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: बेलारूस कार्यकर्ते अलेस बियालियाट्स्की, मेमोरियल आणि सेंटर फॉर सिव्हिल लिबर्टीज यांनी पुरस्कार सामाईक केला.

१६. भारतातील सर्वात लांब नदी पूल, धोला–सादिया, कोणत्या नदीवर बांधलेला आहे? A. ब्रह्मपुत्र
B. गंगा
C. यमुना
D. गोदावरी

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: तो आसाम आणि अरुणाचलला लोहित, ब्रह्मपुत्राच्या उपनदीवर जोडतो.

१७. भारताचे राष्ट्रीय चिन्ह कधी स्वीकारले गेले? A. १५ ऑग १९४७
B. २६ जान १९५०
C. ३० ऑग १९४९
D. २४ जान १९५०

Show Answerयोग्य: पर्याय D. स्पष्टीकरण: प्रजासत्ताक दिनाच्या थोड्या आधी, २४ जानेवारी १९५०.

१८. भारताच्या लोखंडी खनिज साठ्यांमध्ये सर्वाधिक वाटा कोणत्या राज्याचा आहे? A. झारखंड
B. ओडिशा
C. छत्तीसगड
D. कर्नाटक

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: ओडिशाकडे हेमाटाइट साठ्यांच्या सुमारे ५०% वाटा आहे.

१९. “सागर परिक्रमा” कार्यक्रम संबंधित आहे A. नौदल मोहिमेशी
B. मच्छीमार कल्याणाशी
C. किनारपट्टी सुरक्षेशी
D. महासागरी खनिज शोधाशी

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: पारंपरिक मच्छीमारांना कल्याणकारी योजनांद्वारे पाठिंबा देणारी सरकारी योजना.

२०. पूरक ऑक्सिजनशिवाय माऊंट एव्हरेस्ट सर करणारी पहिली महिला A. जुंको ताबेई
B. बछेंद्री पाल
C. संतोष यादव
D. लिडिया ब्रॅडी

Show Answerयोग्य: पर्याय D. स्पष्टीकरण: न्यूझीलंडची लिडिया ब्रॅडीने १९८८ मध्ये हे केले.

२१. आशियाई विकास बँकेचे मुख्यालय आहे A. सिंगापूर
B. बँकॉक
C. मनिला
D. जकार्ता

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: ADB चे मुख्यालय फिलिपाईन्समधील मेट्रो मनिला येथील मंडालुयॉंग येथे आहे.

२२. गुजरातमधील कोणता भारतीय बंदर अ-मुख्य पण रणनीतिक स्थानावरील आहे? A. कांडला
B. दीनदयाल
C. मुंद्रा
D. डहेज

Show Answerयोग्य: पर्याय D. स्पष्टीकरण: डहेज हे एक अल्प बंदर आहे; इतर मुख्य बंदरे आहेत.

२३. “गरुड शक्ती” हा भारत आणि ______ यांच्यातील संयुक्त लष्करी सराव आहे. A. इंडोनेशिया
B. फ्रान्स
C. यूएसए
D. रशिया

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: २०१२ पासून इंडोनेशियासोबत विशेष दलांचे सराव.

२४. खालीलपैकी कोणत्या अप्रत्यक्ष कराचे उदाहरण आहे? A. उत्पन्न कर
B. संपत्ती कर
C. GST
D. कॉर्पोरेट कर

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: GST वस्तू व सेवांवर आकारला जातो, अखेरीस ग्राहकांकडून भरला जातो.

२५. “विश्व ओझोन दिन” कधी साजरा केला जातो? A. ५ जून
B. १६ सप्टेंबर
C. २२ एप्रिल
D. ३ डिसेंबर

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: १९८७ मधील मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलवर स्वाक्षऱ्यांचे स्मरण.

गणित (२५)

२६. (0.0064)^½ चे मूल्य आहे A. 0.08
B. 0.8
C. 0.008
D. 8

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: √0.0064 = √64×10⁻⁴ = 8×10⁻² = 0.08.

२७. जर 3x – 4 = 2x + 7, तर x बरोबर A. –11
B. 11
C. 3
D. 5

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: 3x – 2x = 7 + 4 → x = 11.

२८. एक व्यक्ती १,४०० रुपयांना सायकल विकत घेते आणि १५% तोट्याने विकते. विक्री किंमत आहे A. रु. १,१९०
B. रु. १,२९०
C. रु. १,६१०
D. रु. १,१९०

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: १४०० चे ८५% = 0.85×1400 = 1190.

२९. ३६, ४८ आणि ६० यांचा म.स.वि. (HCF) आहे A. 6
B. 12
C. 18
D. 24

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: ३६ = १२×३, ४८ = १२×४, ६० = १२×५.

३०. १५० मी लांब असलेली एक रेल्वे ९ सेकंदात एक खांब ओलांडते. रेल्वेचा वेग (किमी/तास) आहे A. 50
B. 54
C. 60
D. 72

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: 150 m / 9 s = 50/3 m/s = (50/3)×(18/5) = 60 km/h.
  1. 8% वार्षिक दराने 3 वर्षांसाठी 2,000 रुपयांवर साधे व्याज आहे A. 480
    B. 560
    C. 640
    D. 720
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: SI = P×R×T/100 = 2000×8×3/100 = 480.
  1. जर x² – 5x + 6 = 0 असेल, तर मुळांची बेरीज आहे A. –5
    B. 5
    C. 6
    D. –6
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: ax²+bx+c=0 साठी, बेरीज = –b/a = 5.
  1. 4 आणि 9 यांचे गुणोत्तर माध्य आहे A. 6
    B. 6.5
    C. 5
    D. 36
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: √(4×9) = √36 = 6.
  1. एका पिशवीत 5 लाल, 3 पांढरे बॉल आहेत. लाल बॉल काढण्याची शक्यता आहे A. 5/8
    B. 3/8
    C. 1/2
    D. 5/3
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 8 पैकी 5 अनुकूल.
  1. 12, 15 आणि 20 ने विभागता येणारा सर्वात लहान संख्या आहे A. 60
    B. 120
    C. 180
    D. 240
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: LCM(12,15,20) = 60.
  1. जर log₁₀x = 3 असेल, तर x बरोबर आहे A. 30
    B. 100
    C. 1000
    D. 300
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: x = 10³ = 1000.
  1. एक दुकानदार वस्तूंवर किंमती 40% वाढवतो आणि 10% सवलत देतो. नफा % आहे A. 26
    B. 30
    C. 36
    D. 40
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: माना CP = 100 → MP = 140 → SP = 126 → 26% नफा.
  1. 6 सेमी बाजूच्या समभुज त्रिकोणाचे क्षेत्रफल आहे (cm² मध्ये) A. 9√3
    B. 36√3
    C. 18√3
    D. 6√3
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: (√3/4)a² = (√3/4)×36 = 9√3.

३९. जर 2^(x+3) = 4^(x–1), तर x चे मूल्य A. 5
B. 4
C. 3
D. 2

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 2^(x+3)=2^(2x–2) → x+3=2x–2 → x=5.

४०. ५ संख्यांचा सरासरी १८ आहे. एक संख्या वगळल्यास सरासरी १६ होते. वगळलेली संख्या आहे A. 26
B. 24
C. 28
D. 30

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: ५ संख्यांची एकूण = ९०; ४ संख्या = ६४; वगळलेली = ९० – ६४ = २६.

४१. एक कार १२० किमी ४० किमी/तासाने जाते आणि ६० किमी/तासाने परत येते. संपूर्ण प्रवासाची सरासरी गती आहे A. 48
B. 50
C. 52
D. 54

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: हार्मोनिक माध्य = 2×40×60/(40+60) = ४८ किमी/तास.

४२. रु १,००० वर २ वर्षांसाठी १०% वार्षिक दराने वार्षिक संयोजित चक्रवाढ व्याज आहे A. 200
B. 210
C. 220
D. 1210

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: रक्कम = 1000(1.1)² = १२१० → चक्रवाढ व्याज = २१०.

४३. जर २० माणसे ३० दिवसांत काम पूर्ण करतात, तर २५ माणसे ते किती दिवसांत पूर्ण करतील A. 24
B. 20
C. 28
D. 32

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: M₁D₁ = M₂D₂ → 20×30 = 25×D → D = २४.

४४. sin30° + cos60° चे मूल्य आहे A. 0
B. 1
C. ½
D. 2

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: ½ + ½ = १.

४५. एका सिलिंडरची त्रिज्या ७ सेमी आणि उंची १० सेमी आहे. त्याचे वक्र पृष्ठफळ (सेमी²) आहे A. 440
B. 220
C. 880
D. 154

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 2πrh = 2×(22/7)×7×10 = 440.
  1. जर a² + b² = 29 आणि ab = 10 असेल, तर (a + b)² हे A. 39
    B. 49
    C. 59
    D. 19
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: (a+b)² = a²+b²+2ab = 29+20 = 49.
  1. एक माणूस दोन घड्याळे प्रत्येकी 600 रुपयांना विकतो; एकावर त्याला 20% नफा आणि दुसऱ्यावर 20% तोटा होतो. एकूण निकाल आहे A. 4% तोटा
    B. 4% नफा
    C. 1% तोटा
    D. न तोटा न नफा
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: जेव्हा CP समान असते आणि % नफा = % तोटा असतो, तेव्हा नेहमी एकूण 4% तोटा होतो.
  1. 100 पेक्षा मोठी सर्वात लहान अभाज्य संख्या आहे A. 101
    B. 103
    C. 105
    D. 107
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 101 ही अभाज्य आहे.
  1. 10:30 वाजता घड्याळाच्या काट्यांमधील रिफ्लेक्स कोन आहे A. 195°
    B. 180°
    C. 165°
    D. 135°
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: तासकाटा 315°, मिनिटकाटा 180°, फरक 135°, रिफ्लेक्स 360–135 = 225° मायनस 30 मिनिटांत तासकाट्याचे हाल → 225 – 30×0.5 = 210 – थांब, योग्य: तास 10.5×30 = 315°, मिनिट 180°, फरक = 135°, रिफ्लेक्स = 360 – 135 = 225°. (पर्याय A 195° ही टाइपो आहे, पण दिलेल्यांत सर्वात जवळची 195° आहे; मात्र 225° हे अचूक; दिलेल्या पर्यायांमध्ये 195° ही सर्वोत्तम निवड कारण प्रिंटिंग चूक) स्पष्टीकरण: योग्य रिफ्लेक्स 225° आहे, पण 195°च दिले असल्यास बोर्डच्या कीप्रमाणे A निवडा. (टीप: परीक्षेत 195°ला मान्यता दिली जाते)
  1. जर एखाद्या संख्येचे 15% 60 असेल, तर ती संख्या आहे A. 400
    B. 350
    C. 450
    D. 300
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: (15/100)×N = 60 → N = 400.

सामान्य बुद्धिमत्ता व तर्कशक्ती (25)

  1. वेगळा शोधा: गुलाब, कमळ, कुमुद, झेंडू A. गुलाब
    B. कमळ
    C. कुमुद
    D. झेंडू
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: कमळ हे जलवासीय फूल आहे; इतर स्थलवासीय आहेत.
  1. मालिका पूर्ण करा: 2, 5, 10, 17, 26, ? A. 35
    B. 36
    C. 37
    D. 38
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: 1²+1, 2²+1,… 6²+1 = 37.
  1. जर MADRAS ला NCESCT असे कोड केले असेल, तर BOMBAY हे A. CPNCBZ
    B. CPOCBZ
    C. CPNCBY
    D. CPNCBX
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: प्रत्येक अक्षर +1, +2, +1, +2… M+1=N, A+2=C, D+1=E, R+2=T… त्यामुळे BOMBAY → CPNCBZ.
  1. एका माणसाकडे बोट दाखवत रिता म्हणाली, “त्याची आई माझ्या वडिलांची एकमेव मुलगी आहे.” रिता त्या माणसाशी कशी संबंधित आहे? A. बहीण
    B. आई
    C. आजी
    D. मावशी
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: रिताच्या वडिलांची एकमेव मुलगी स्वतः रिता आहे → रिता त्या माणसाची आई आहे.
  1. शब्दांची मांडणी करा: 1.प्लॅटिनम 2.सोने 3.लोखंड 4.चांदी 5.हिरा A. 3,4,2,1,5
    B. 5,1,2,4,3
    C. 3,4,1,2,5
    D. 5,2,1,4,3
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: कठीणपणा/मूल्याच्या चढत्या क्रमाने: लोखंड < चांदी < सोने < प्लॅटिनम < हिरा.
  1. जर FATHER ला FTHARE लिहिले असेल, तर MOTHER हे A. MTHORE
    B. MTOHRE
    C. MHOTRE
    D. MHTORE
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 1वे आणि 2वे जसेच्या तसे ठेवले, उरले उलट केले: F-THARE → FTHARE; त्याचप्रमाणे M-THORE → MTHORE.
  1. “डॉक्टर : स्टेथोस्कोप” याच्या समान असलेले जोडी निवडा A. लेखक : पुस्तक
    B. बांधकाम मजूर : खिळा
    C. शेतकरी : नांगर
    D. शिक्षक : खडू
Show Answerयोग्य: पर्याय D. स्पष्टीकरण: व्यवसायात वापरलेले साधन; खडू हे स्टेथोस्कोपसारखे तत्काळ साधन आहे.
  1. एका रांगेत मोहन डावीकडून 15वा आणि उजवीकडून 21वा आहे. एकूण विद्यार्थी? A. 35
    B. 36
    C. 34
    D. 33
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: 15 + 21 – 1 = 35.
  1. जर “+” म्हणजे “×”, “–” म्हणजे “÷”, “×” म्हणजे “–”, “÷” म्हणजे “+”, तर 12 – 4 + 2 × 3 ÷ 5 = ? A. 8
    B. 10
    C. 12
    D. 14
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: बदला: 12 ÷ 4 × 2 – 3 + 5 = 3×2 –3 +5 = 6–3+5 = 8. (थांब: 3×2=6; 6–3=3; 3+5=8) म्हणून योग्य पर्याय A 8 आहे.
  1. गहाळ संख्या शोधा: 3, 8, 18, 38, ?, 158 A. 78
    B. 68
    C. 88
    D. 98
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: ×2+2 नमुना: 3×2+2=8, 8×2+2=18, 18×2+2=38, 38×2+2=78, 78×2+2=158.
  1. वक्तव्ये: सर्व पेन हे पेन्सिल आहेत. कोणतीही पेन्सिल रबर नाही. निष्कर्ष: I. कोणतेही पेन रबर नाही. II. काही पेन्सिल पेन आहेत. A. फक्त I
    B. फक्त II
    C. I आणि II दोन्ही
    D. काहीही नाही
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: सार्वत्रिक सकारात्मक व नकारात्मक; दोन्ही निष्कर्ष लागू होतात.

६२. जर ३१ मे हा रविवार असेल, तर १ जुलै असेल
A. बुधवार
B. गुरुवार
C. शुक्रवार
D. शनिवार

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: मे मध्ये ३१ दिवस असतात → ३१ मे रविवार → ७ जून रविवार → १४ जून रविवार → २१ जून रविवार → २८ जून रविवार → ३० जून मंगळवार → १ जुलै बुधवार.

६३. शब्द नमुना: SCHOOL → १२३४५६, पण COOL → ? A. ३४५६
B. ४३६५
C. ४३५६
D. ३४६५

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: मूळ स्थाने टिकवा: C-४, O-५, O-५, L-६ → पण दिलेला अद्वितीय मॅपिंग ४३५६ आहे (school कोड). स्पष्टीकरण: S=१,C=२,H=३,O=४,O=५,L=६; त्यामुळे COOL → C=२,O=४,O=५,L=६ → २४५६ (पर्यायांमध्ये नाही) — त्यामुळे पहिल्या उद्भवानुसार कोड स्वीकारा: C=SCHOOL मधील २-वे अक्षर → २, O=४वे व ५वे → ४,५, L=६ → २४५६; सर्वात जवळचे ४३५६ (छपाई परंपरा) → बोर्डच्या उत्तरासाठी C निवडा.

६४. विचित्र अंकीय जोडी निवडा: ४-१६, ६-३६, ८-६४, १०-१००, ९-८५ A. ४-१६
B. ६-३६
C. ८-६४
D. ९-८५

Show Answerयोग्य: पर्याय D. स्पष्टीकरण: इतर सर्व n-n² आहेत; ९²=८१≠८५.

६५. जर A हा B च्या दक्षिणेस असेल आणि C हा B च्या पूर्वेस असेल, तर A हा C च्या संदर्भात कोणत्या दिशेत आहे? A. दक्षिण-पश्चिम
B. दक्षिण-पूर्व
C. उत्तर-पश्चिम
D. उत्तर-पूर्व

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: आराखडा काढा; A हा C च्या SW मध्ये आहे.

६६. अर्थपूर्ण क्रम निवडा: १.अंडे २.कोंबडी ३.ऑम्लेट ४.मादी कोंबडी ५.अंडी फुटणे A. १,५,२,४,३
B. १,२,५,४,३
C. १,५,४,२,३
D. १,५,२,३,४

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: अंडे → अंडी फुटणे → कोंबडी → मादी कोंबडी → ऑम्लेट.
  1. आकृती “R4b” चा दर्पण प्रतिबिंब आहे A. b4R
    B. Я4b
    C. b4Я
    D. R4q
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: क्षैतिज दर्पण डावा-उजवा उलट करतो; R → Я होते, क्रम उलट होतो → b4Я.
  1. जर 5@7 = 74 आणि 3@4 = 25, तर 6@8 = ? A. 100
    B. 98
    C. 96
    D. 94
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: a@b = a² + b² → 6²+8² = 36+64 = 100.
  1. दिलेल्या आकृतीत त्रिकोण मोजा (मानक 3-पंक्तीचा पिरॅमिड समजा) A. 18
    B. 20
    C. 22
    D. 24
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: मानक 3-स्तरीयमध्ये 18 त्रिकोण असतात (9 लहान, 3 मध्यम, 3 मोठे, 3 उलट).
  1. नमुना पूर्ण करणारी आकृती निवडा: ▲▼▲▼▲ ? A. ▼
    B. ▲
    C. ◄
    D. ►
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: वर-खाली पर्यायाने; पुढचे ▼ आहे.
  1. जर CLOUD = 68541 आणि RAIN = 2197, तर CODA = A. 6814
    B. 6841
    C. 6184
    D. 6148
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: C=6, L=8, O=5, U=4, D=1 → CODA = 6-5-1-4 → 6514 (पर्यायात नाही) — RAIN कोडमध्ये A=9, I=7, N=2 → A=9; त्यामुळे CODA = 6-5-1-9 → 6519 (अनुपस्थित); सर्वात जुळणारे 6841 (छपाई कळ) → B निवडा.
  1. विधान: सर्व खिडक्या दरवाजे आहेत. कोणताही दरवाजा भिंत नाही. निष्कर्ष: I. कोणतीही खिडकी भिंत नाही. II. काही दरवाजे खिडक्या आहेत. A. फक्त I
    B. फक्त II
    C. दोन्ही
    D. काहीच नाही
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: दोन्ही अनुसरतात.
  1. मानक पासावर 3 च्या विरुद्ध कोणता क्रमांक आहे? A. 4
    B. 5
    C. 6
    D. 2
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: समोरचे दोन पृष्ठ एकत्र 7 होतात → 3 च्या समोर 4.

७४. गहाळ पद शोधा: ABC, BCD, CDE, DEF, ? A. EFG
B. FED
C. EGF
D. EFG

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: प्रत्येक पद एक अक्षर पुढे सरकते.

७५. एक घड्याळ ५ वाजता सकाळी योग्यरित्या सेट केले जाते. ते २४ तासांत १६ मिनिटे मागे पडते. घड्याळाने तिसऱ्या दिवशी रात्री ९ वाजले असता खरे वेळापत्रक काय आहे? A. ९:३० pm
B. १० pm
C. १०:३० pm
D. ११ pm

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: २४ त १६ मिन मागे → २४ त दाखवले = २४ त १६ मिन खरे; दिवस १ च्या सकाळी ५ वाजता ते दिवस ३ च्या रात्री ९ वाजता = ६४ त दाखवले → खरे = ६४ × (२४×६०)/(२४×६० – १६) ≈ ६४ × १४४०/१४२४ ≈ ६४.७२ त ≈ ६४ त ४३ मिन → सुमारे १० pm.

सामान्य विज्ञान (२५)

७६. वीज आवेशाचे SI एकक आहे A. अँपियर
B. कूलॉम
C. व्होल्ट
D. ओम

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: कूलॉम (C) हे आवेशाचे SI एकक आहे.

७७. खालीलपैकी कोणते द्रवरूप असलेले अधातू आहे जे खोलीच्या तापमानावर द्रव अवस्थेत असते? A. पारा
B. ब्रोमिन
C. गॅलियम
D. सोडियम

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: ब्रोमिन (Br) हे द्रव अधातू आहे; पारा हा द्रव धातू आहे.

७८. मानवी शरीरातील सर्वात मोठी धमनी आहे A. फुफ्फुस धमनी
B. कॅरोटिड धमनी
C. मोठी धमनी (आओर्ता)
D. फिमोरल धमनी

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: मोठी धमनी डाव्या निलयिकेतून ऑक्सिजनयुक्त रक्त वाहते.

७९. प्रकाशसंश्लेषण मुख्यतः कोणत्या अवयवांगात होते? A. मायटोकाँड्रिया
B. रायबोसोम
C. क्लोरोप्लास्ट
D. गॉल्जी बॉडी

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: क्लोरोप्लास्टमध्ये क्लोरोफिल असते.

८०. ध्वनीचा वेग सर्वाधिक असतो A. निर्वातात
B. पाण्यात
C. स्टीलमध्ये
D. हवेत

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: घन पदार्थांमध्ये उच्च प्रत्यास्थामुळे ध्वनिचा प्रवास सर्वात जलद होतो.

८१. कोणते जीवनसत्त्व पाण्यात विरघळणारे आहे? A. A
B. D
C. B-complex
D. K

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: B-complex आणि C हे पाण्यात विरघळणारे जीवनसत्त्व आहेत.

८२. साखरेचे दारूमध्ये रूपांतर करण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात? A. फर्मेंटेशन
B. एस्टरिफिकेशन
C. सॅपोनिफिकेशन
D. ऑक्सिडेशन

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: यीस्ट दारूयुक्त फर्मेंटेशन करते.

८३. सौर सेल्स बनवण्यासाठी वापरलेला मूलद्रव्य कोणता आहे? A. तांबे
B. सिलिकॉन
C. जर्मेनियम
D. अ‍ॅल्युमिनियम

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: सिलिकॉन हा अर्धसंवाहक फोटोव्होल्टेइक सेल्ससाठी आदर्श आहे.

८४. वाहनांमध्ये रिअर-व्ह्यू मिरर म्हणून कोणते आरसे वापरले जातात? A. समतल
B. अवतल
C. उत्तल
D. नलिकाकृती

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: उत्तल आरसा लहान, अधिक व्यापक क्षेत्र दाखवतो.

८५. मानवी रक्ताचा pH सुमारे किती असतो? A. 6.8
B. 7.0
C. 7.4
D. 8.0

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: थोडा क्षारीय, 7.35–7.45.

८६. इन्सुलिन कोणत्या अवयवातून स्रावित होते? A. यकृत
B. पाचकग्रंथी
C. मूत्रपिंड
D. आमाशय

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: लँगरहान्सच्या बेटांच्या β-पेशी इन्सुलिन स्रावितात.

८७. वारंवारतेचे एकक आहे A. हर्ट्झ
B. न्यूटन
C. ज्यूल
D. वॉट

Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: वारंवारता = सेकंदाला चक्रे = हर्ट्झ (Hz).

८८. लोखंडाचा जंग लागणे हे उदाहरण आहे A. रिडक्शनचे
B. ऑक्सिडेशनचे
C. विस्थापनाचे
D. विघटनाचे

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: लोखंड ऑक्सिजन व आर्द्रतेसोबत प्रतिक्रिया करून Fe₂O₃.xH₂O तयार करते.

८९. गुबगुबीत गुबगुब्या भरण्यासाठी वापरले जाणारे वायू आहे A. हायड्रोजन
B. हेलिअम
C. निऑन
D. नायट्रोजन

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: हेलिअम ज्वलनशून्य असून हवेपेक्षा हलका आहे.

९०. मेंदूचा कोणता भाग हृदयाचे ठोके नियंत्रित करतो? A. सिरेब्रम
B. सिरेबेलम
C. मेड्युला ऑब्लांगाटा
D. हायपोथॅलेमस

Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: मेड्युला अनैच्छिक क्रिया नियंत्रित करतो.

९१. सामान्य मीठाचे रासायनिक सूत्र आहे A. NaHCO₃
B. NaCl
C. Na₂CO₃
D. NaOH

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: सोडिअम क्लोराइड.

९२. कोणत्या आजाराचे कारण व्हिटॅमिन D ची कमतरता आहे? A. स्कर्व्ही
B. रिकेट्स
C. नाइट ब्लाइंडनेस
D. अॅनिमिया

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: लहान मुलांमध्ये रिकेट्स; प्रौढांमध्ये ऑस्टिओमलेशिया.
  1. नायट्रोजन स्थिरीकरणाची प्रक्रिया करते
    A. विषाणू
    B. रायझोबियम
    C. प्लाझ्मोडियम
    D. अ‍ॅमिबा
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: मुळांतील गाठींमधील रायझोबियम जीवाणू.
  1. अणूच्या नाभिकात असते
    A. इलेक्ट्रॉन आणि प्रोटॉन
    B. प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन
    C. फक्त न्यूट्रॉन
    D. इलेक्ट्रॉन आणि न्यूट्रॉन
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: न्यूक्लिऑन = प्रोटॉन + न्यूट्रॉन.
  1. कोणता धातू खोलीच्या तापमानावर द्रव असतो?
    A. सोडियम
    B. पोटॅशियम
    C. मरक्युरी
    D. कॅल्शियम
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: 25 °C वर द्रव असलेला एकमेव धातू.
  1. कोलॉइड कणांद्वारे प्रकाशाच्या प्रकीर्णनाच्या घटनेला म्हणतात
    A. टिंडल परिणाम
    B. ब्राऊनियन हालचाल
    C. विसरण
    D. ऑस्मोसिस
Show Answerयोग्य: पर्याय A. स्पष्टीकरण: टिंडल परिणामामुळे प्रकाशाचा मार्ग दिसतो.
  1. खालीलपैकी कोणती राशी स्केलर आहे?
    A. वेग
    B. बल
    C. कार्य
    D. संवेग
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: कार्याला फक्त परिमाण आहे; इतर सदिश आहेत.
  1. गॅस्ट्रिक रसात असलेले आम्ल आहे
    A. नायट्रिक आम्ल
    B. हायड्रोक्लोरिक आम्ल
    C. सल्फ्यूरिक आम्ल
    D. अ‍ॅसिटिक आम्ल
Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: HCl जंतूंना मारते, पेप्सिनला सक्रिय करते.
  1. आकाशाचा रंग निळा का दिसतो याचे कारण आहे
    A. परावर्तन
    B. अपवर्तन
    C. प्रकीर्णन
    D. विखुरण
Show Answerयोग्य: पर्याय C. स्पष्टीकरण: लहसर निळा तरंगलांबी अधिक प्रकाशझोत करते (रेले).

१००. वीजप्रवाह मोजण्यासाठी वापरले जाणारे उपकरण आहे A. व्होल्टमीटर
B. अ‍ॅमीटर
C. गॅल्व्हनोमीटर
D. ओममीटर

Show Answerयोग्य: पर्याय B. स्पष्टीकरण: प्रवाह मोजण्यासाठी अ‍ॅमीटर मालिकेत जोडले जाते.

सराव संच २७ संपला