ଚାପ୍ଟର 11 ବୈଶ୍ବିକ ଜଳବାଯୁ ଏବଂ ଜଳବାଯୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ବୈଶ୍ବିକ ଜଳବାଯୁ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜଳବାଯୁ ସୂଚନା ଏବଂ ତଥ୍ୟକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଏକତ୍ର କରି ସହଜ ବୋଧ, ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଛୋଟ ଏକକରେ ସଂହରଣ କରାଯାଇପାରେ । ଜଳବାଯୁ ସଂକ୍ରମଣ ପାଇଁ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ପଦ୍ଧତି ଅଟେ । ସେମାନେ ଅନୁଭୂତିକ ସଂକ୍ରମଣ, ଜନନୀକ ସଂକ୍ରମଣ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ସଂକ୍ରମଣ । ଅନୁଭୂତିକ ସଂକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟମାନଙ୍କର ପରିଦୃଶ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରି ତାଲିମବଦ୍ଧ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରବାହ ସୂଚନା ଆଧାରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଏ । ଜନନୀକ ସଂକ୍ରମଣ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରବାହର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଜଳବାଯୁକୁ ସଂକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ । ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ସଂକ୍ରମଣ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ ।

କୋପପ୍ପେନ୍ର ଜଳବାଯୁ ସଂକ୍ରମଣ ପଦ୍ଧତି

ଜଳବାଯୁର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହୃତ ସଂକ୍ରମଣ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ଭି. କୋପପ୍ପେନ୍ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବିତ ଅନୁଭୂତିକ ଜଳବାଯୁ ସଂକ୍ରମଣ ପଦ୍ଧତି । କୋପପ୍ପେନ୍ ଜାଣିଥିଲେ ବନାନର ବିତରଣ ଏବଂ ଜଳବାଯୁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଘୋଷିତ ସମ୍ପୃକ୍ତି ଅଛି । ସେ କେତେକ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରବାହ ମୂଲ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ରାମ କରି ବନାନର ବିତରଣ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଜଳବାଯୁ ସଂକ୍ରମଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ କରିଥିଲେ । ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଅନୁଭୂତିକ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ମଧ୍ୟମାନଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ଏବଂ ମାସିକ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରବାହ ତଥ୍ୟର ଆଧାରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଏ । ସେ ଜଳବାଯୁ ଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବଡ ଏବଂ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଯେହେତୁ 1918 ରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା ଏବଂ ସମୟର ଅତିରିକ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା, କୋପପ୍ପେନ୍ର ପଦ୍ଧତି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶେଷ ଏବଂ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

କୋପପ୍ପେନ୍ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରମୁଖ ଜଳବାଯୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ବୀକୃତ କରାଯାଇଥିଲା, ଚାରୋଟି ତାପମାତ୍ରା ଆଧାରରେ ଏବଂ ଏକଟି ପ୍ରବାହ ଆଧାରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଟାବଲ 11.1 କୋପପ୍ପେନ ଅନୁସାର ଜଳବାଯୁ ଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଛି । ବଡ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ; A, C, D ଏବଂ E ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା ହାଇୟୁମ ଜଳବାଯୁକୁ ଏବଂ B ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳବାଯୁକୁ ସୂଚାଇଥିଲା ।

ଜଳବାଯୁ ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରବାହ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାର ବିଶେଷତ୍ତ୍ୱର ଆଧାରରେ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ଶୂନ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାଯଗୁଡ଼ିକର ମାସଗୁଡ଼ିକୁ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସୂଚାଇଥିଲା; f, m, w ଏବଂ s, ଯେଉଁଠାରେ $\mathrm{f}$ ଶୂନ୍ୟ ମାସ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲା ।

ଟାବଲ 11.1; କୋପପ୍ପେନ ଅନୁସାର ଜଳବାଯୁ ଗୁଡ଼ିକ

ଗ୍ରୁପ୍ ବିଶେଷତ୍ତ୍ୱ
A - ଟ୍ରପିକାଲ୍ ସବୁଠାରୁ ଠିକଣା ମାସର ସରାନ୍ତୁ ତାପମାତ୍ରା $18 \mathrm{C}$ କୁ ବଢ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
B - ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳବାଯୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପଡ଼ିଶନ ପ୍ରବାହ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ
C - ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ସବୁଠାରୁ ଠିକଣା ମାସର ତରଙ୍ଗର ସରାନ୍ତୁ ତାପମାତ୍ରା ମାଇନସ 3 C ରୁ ବଢ଼ି ଏବଂ 18 C ରୁ କମ୍
D - ଠିକଣା ବରଫର ବନ ଜଳବାଯୁ ସବୁଠାରୁ ଠିକଣା ମାସର ତରଙ୍ଗର ସରାନ୍ତୁ ମାଇନସ 3 C କୁ କମ୍
E - ଠିକଣା ଜଳବାଯୁ ସମସ୍ତ ମାସଗୁଡ଼ିକର ତରଙ୍ଗର ସରାନ୍ତୁ 10 C ରୁ କମ୍
H - ଉଚ୍ଚପର୍ବତ ଉଚ୍ଚତା ଦ୍ୱାରା ଠିକଣା

$\mathrm{m}$ - ମଙ୍ଗୋଲିଆନ ଜଳବାଯୁ, $\mathrm{w}$ - ଶୀତର ଶୂନ୍ୟ ମାସ ଏବଂ $\mathrm{s}$ - ଗର୍ମିଆନ ଶୂନ୍ୟ ମାସ । ତାପମାତ୍ରାର ଗମନତାର ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ a, b, c ଏବଂ d ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳବାଯୁ B-Dry Climates ବଡ ଅକ୍ଷର $S$ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଟେପ୍ କିମ୍ବା ଅରାଜିକ ଏବଂ $\mathrm{W}$ ଦ୍ୱାରା ମରୁଭୂମି ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ ସହିତ