ବନ୍ୟଜୀବ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର

ବନ୍ୟଜୀବ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର: ରେଳବାଇ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ କ୍ୟାପ୍ସୁଲ

1. ପରିଚୟ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ
  • ଭାରତ ହେଉଛି 17ଟି ମେଗା-ବାୟୋଡାଇଭର୍ସିଟି ଦେଶ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯାହାର 4ଟି ଗ୍ଲୋବାଲ ବାୟୋଡାଇଭର୍ସିଟି ହଟସ୍ପଟ୍ ଅଛି।
  • ସୁରକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ର ଜାଲ: 1,031 (ଜାନୁଆରୀ 2024)
    • ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (NP): 106
    • ବନ୍ୟଜୀବ ଅଭୟାରଣ୍ୟ (WLS): 573
    • ସଂରକ୍ଷଣ ରିଜର୍ଭ (CR): 220
    • ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରିଜର୍ଭ (CmR): 132
  • ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସୁରକ୍ଷା ଅଧୀନରେ ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ≈ ଭାରତର ଭୂଭାଗର 5.03 %
2. ବନ୍ୟଜୀବ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ
ଶ୍ରେଣୀଆଇନଗତ ଆଧାରଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପରିଚାଳନାଉଦାହରଣ
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନWPA 1972 ଧାରା-35ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାସ ସୁରକ୍ଷା, ମାନବ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନାହିଁମୁଖ୍ୟ ବନ୍ୟଜୀବ ବାର୍ଡନ୍କର୍ବେଟ୍ NP
ବନ୍ୟଜୀବ ଅଭୟାରଣ୍ୟWPA 1972 ଧାରା-18-26ପ୍ରଜାତି ସୁରକ୍ଷା, ସୀମିତ ମାନବ ବ୍ୟବହାରDFO → ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ୟଜୀବ ବାର୍ଡନ୍ଭରତପୁର WLS
ସଂରକ୍ଷଣ ରିଜର୍ଭWPA 1972 ଧାରା-36Aବଫର/ଲିଙ୍କ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍କେପ୍, ସରକାରୀ ଜମି କିନ୍ତୁ NP/ଅଭୟାରଣ୍ୟ ନୁହେଁରାଜ୍ୟ → ସ୍ଥାନୀୟ କମିଟିଗୋଗାବୀଲ CR (ବିହାର)
ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରିଜର୍ଭWPA 1972 ଧାରା-36Cବ୍ୟକ୍ତିଗତ/ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଜମିରେ ବନ୍ୟଜୀବ ପରିବାସନିର୍ବାଚିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସଂସ୍ଥାକୋକ୍ରେବେଲୁର CmR (କର୍ଣ୍ଣାଟକ)
3. ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାବଳୀର ସମୟରେଖା
ବର୍ଷଘଟଣା
1936ହେଲି NP (ବର୍ତ୍ତମାନ କର୍ବେଟ୍) – ଭାରତର ପ୍ରଥମ NP
1972ବନ୍ୟଜୀବ (ସୁରକ୍ଷା) ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ
1973ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଆରମ୍ଭ (9ଟି ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର)
1982ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ହାତୀ ଆରମ୍ଭ
1992ପ୍ରଥମ ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ – ନୀଳଗିରି BR
2008ଜାତୀୟ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରାଧିକରଣ (NTCA) ଗଠିତ
2010ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ ବାଘ ସମ୍ମିଳନୀ – ଗ୍ଲୋବାଲ ଟାଇଗର ରିକଭେରୀ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍
202250ତମ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର – କୈମୁର TR (UP) ଘୋଷିତ
2023ଭାରତର ବାଘ ଆକଳନ: 3,167 (ସର୍ବୋଚ୍ଚ)
4. ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର – ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି (ଜାନୁଆରୀ 2024)
ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରାଜ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରଫଳ (କି.ମି.²)2022 ରେ ଆକଳିତ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା
ନାଗାର୍ଜୁନସାଗର-ଶ୍ରୀଶୈଳମଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ3,29674
ବାନ୍ଦୀପୁରକର୍ଣ୍ଣାଟକ1,456174
ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ1,288260
କାଜିରଙ୍ଗାଆସାମ859121
ସୁନ୍ଦରବନପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ2,584100
ତାଡୋବା-ଆଣ୍ଡାରୀମହାରାଷ୍ଟ୍ର1,727165
ପେରିୟାରକେରଳ92530
  • ମୋଟ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର: 53 (2024)
  • ବାଘ ବିସ୍ତାର ରାଜ୍ୟ: 20
5. ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ହାତୀ – ଶୀଘ୍ର ତଥ୍ୟ
  • ଆରମ୍ଭ: 1992
  • ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର: 33 (2023 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)
  • 2017 ରେ ବନ୍ୟ ହାତୀ ଜନସଂଖ୍ୟା: 27,312 (ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ସର୍ବାଧିକ)
  • ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜନସଂଖ୍ୟା: କର୍ଣ୍ଣାଟକ (6,049)
ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରାଜ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରଫଳ (କି.ମି.²)
ସିଂହଭୂମିଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ13,000
ମୟୁରଭଞ୍ଜଓଡ଼ିଶା3,214
ନୀଳଗିରିତାମିଲନାଡୁ4,663
ଆନାମଲାଇତାମିଲନାଡୁ1,445
ଦିହିଂ-ପାଟକାଇଆସାମ937
6. ୟୁନେସ୍କୋ ପ୍ରାକୃତିକ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ (ଭାରତ)
ସ୍ଥଳରାଜ୍ୟଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବର୍ଷ
କାଜିରଙ୍ଗା NPଆସାମ1985
କେଓଲାଡେଓ ଘାନା WLSରାଜସ୍ଥାନ1985
ମାନାସ NPଆସାମ1985
ନନ୍ଦା ଦେବୀ NPଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ1988
ଫୁଲଘାଟି NPଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ2005
ସୁନ୍ଦରବନ NPପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ1987
ପଶ୍ଚିମଘାଟ (ଧାରାବାହିକ)7ଟି ରାଜ୍ୟ2012
ଗ୍ରେଟ୍ ହିମାଳୟନ NPହିମାଚଳ2014
7. ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ (BR) – ମୁଖ୍ୟ ପଏଣ୍ଟ
  • ମୋଟ: 18 (12ଟି ୟୁନେସ୍କୋର MAB ତାଲିକାରେ)
  • ପ୍ରଥମ: ନୀଳଗିରି BR (1986, ତାମିଲନାଡୁ-କେରଳ-କର୍ଣ୍ଣାଟକ)
  • ସର୍ବବୃହତ: ଗଲ୍ଫ ଅଫ୍ ମନାର BR (10,500 କି.ମି.²)
  • ସର୍ବକ୍ଷୁଦ୍ର: ଡିବ୍ରୁ-ସାଇଖୋଆ BR (765 କି.ମି.²)
ୟୁନେସ୍କୋ-ତାଲିକାଭୁକ୍ତ BRମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ
ନୀଳଗିରିନୀଳଗିରି ତହର୍, ସିଂହପୁଚ୍ଛ ମାକାକ୍
ନନ୍ଦାଦେବୀତୁଷାର ଚିତା, ହିମାଳୟୀ କସ୍ତୁରୀ ହରିଣ
ସୁନ୍ଦରବନରୟାଲ୍ ବଙ୍ଗାଳୀ ବାଘ, ମୁହାଣ କୁମ୍ଭୀର
ପଚମଢ଼ିବିରାଟ ଗିଲିରି, ଡୋଲ୍
ସିମିଲିପାଲମେଲାନିଷ୍ଟିକ୍ ବାଘ, ଚଉସିଂଘା
8. ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ର
ନାମରାଜ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରଫଳ (କି.ମି.²)
ଗଲ୍ଫ ଅଫ୍ କଚ୍ଛ NPଗୁଜରାଟ163
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ମ୍ୟାରିନ୍ NPଆଣ୍ଡାମାନ୍282
ରାଣୀ ଝାନ୍ସୀ ମ୍ୟାରିନ୍ NPଆଣ୍ଡାମାନ୍256
9. ଏକ-ଧାଡ଼ି ସଂଶୋଧନ ବୁଲେଟ୍
  • ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ NP – ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଅଧୀନରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଥମ (1973)।
  • ରଣଥମ୍ଭୋର NP – ବାଘ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅବସ୍ଥିତ ସଵାଇ ମାଧୋପୁର, ରାଜସ୍ଥାନରେ।
  • ଗିର NPଏସିଆଟିକ୍ ସିଂହର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ; ଗୁଜରାଟର ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ।
  • ଦୁଧୱା NP – UP ର ଏକମାତ୍ର NP ଯେଉଁଠି ତିନି ବଡ଼ ବିଲେଇ ପ୍ରଜାତି (ବାଘ, ଚିତା, ଦଳଦଳିଆ ହରିଣ) ରହନ୍ତି।
  • ସାଇଲେଣ୍ଟ ଭ୍ୟାଲି NP – କେରଳ, ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ମାନବ ବାସସ୍ଥଳୀ ନଥିଲା, ନୀଳଗିରି BR ର କୋର୍।
  • କେଓଲାଡେଓ ଘାନା – ରାମ୍ସର ସାଇଟ୍ ଏବଂ ସାଇବେରିଆନ୍ କ୍ରେନ୍ ଶୀତଋତୁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ।
  • ସୁନ୍ଦରବନ – ସର୍ବବୃହତ ଜୁଆରଭାତା ମ୍ୟାଙ୍ଗ୍ରୋଭ୍ ଜଙ୍ଗଲ; ବଙ୍ଗାଳୀ ବାଘ ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ପହଁରାଳି।
  • ପେରିୟାର TR – କୃତ୍ରିମ ପେରିୟାର ହ୍ରଦ ଚାରିପାଖରେ; ନୌକା ଆଧାରିତ ବାଘ ଜନଗଣନା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
  • ସରିସ୍କା TR – ବାଘ ପୁନଃସ୍ଥାପନ 2008 ରେ ଆରମ୍ଭ (ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ)।
  • ପନ୍ନା TR – ଶୂନ୍ୟ ବାଘରୁ 15 ବର୍ଷରେ 65ରୁ ଅଧିକ ବାଘ (ସଫଳତା କାହାଣୀ)।
  • ଦାଚିଗାମ NP – ଶ୍ରୀନଗର ନିକଟରେ ହଙ୍ଗୁଲ୍/କାଶ୍ମୀରୀ ହରିଣର ପରିବାସ।
  • ନାମ୍ଦାଫା NP – ପୂର୍ବତମ NP (ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ), ଭାରତର ତୃତୀୟ ସର୍ବବୃହତ।
  • ଗ୍ରେଟ୍ ହିମାଳୟନ NP – ସମଶୀତୋଷ୍ଣ ଆଲ୍ପାଇନ୍ ପ୍ରଜାତି; ୟୁନେସ୍କୋ WH 2014।
  • ପେଞ୍ଚ TR“ଦି ଜଙ୍ଗଲ ବୁକ୍” ର ପ୍ରେରଣା (MP-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସୀମା)।
  • ସତପୁଡ଼ା TR – ଭାରତର ଏକମାତ୍ର TR ଯେଉଁଠି ପଦଯାତ୍ରା ସଫାରି ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ।
  • ମେଲଘାଟ TR – ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରଥମ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର (1973-74)।
  • ମୁଦୁମଲାଇ TRକର୍ଣ୍ଣାଟକ-କେରଳ-ତାମିଲନାଡୁର ତ୍ରି-ସନ୍ଧିସ୍ଥଳ।
  • ପରମ୍ବିକୁଲମ TRକେରଳ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁ ମିଳିତ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି।
  • ବୋରି-ସତପୁଡ଼ା – ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବନ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର (1865) ଏବଂ MP ର ପ୍ରଥମ TR।
  • ଖିଜାଡ଼ିୟା ପକ୍ଷୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ – ଗୁଜରାଟର ପ୍ରଥମ ରାମ୍ସର ସାଇଟ୍ (2021)।
10. ଶୀଘ୍ର ଆଧାର ପାଇଁ ସାରଣୀ

ଶୀର୍ଷ-5 ବାଘ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର (2022)

କ୍ରମବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରବାଘ ସଂଖ୍ୟା
1କର୍ବେଟ୍260
2ବାନ୍ଦୀପୁର174
3ନାଗରହୋଲେ164
4ତାଡୋବା165
5କାଜିରଙ୍ଗା121

ରାଜ୍ୟଭେଦେ NP ଏବଂ WLS (2024)

ରାଜ୍ୟNPWLS
MP1125
ଓଡ଼ିଶା219
କର୍ଣ୍ଣାଟକ530
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର641
ଆସାମ518
ରାଜସ୍ଥାନ525

ଅଭ୍ୟାସ MCQs

Q1. ଭାରତରେ ସ୍ଥାପିତ ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ କେଉଁଟି ଥିଲା?
A. ବାନ୍ଦୀପୁର NP
B. ହେଲି NP
C. କାଜିରଙ୍ଗା NP
D. ଗିର NP
ଉତ୍ତର: B. ହେଲି NP (ବର୍ତ୍ତମାନ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍)

Q2. ବନ୍ୟଜୀବ (ସୁରକ୍ଷା) ଆଇନ, 1972 ନିମ୍ନଲିଖିତ କେଉଁ ଶ୍ରେଣୀକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇନାହିଁ?
A. ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ
B. ବନ୍ୟଜୀବ ଅଭୟାରଣ୍ୟ
C. ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ
D. ସଂରକ୍ଷଣ ରିଜର୍ଭ
ଉତ୍ତର: C. ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ (ପୃଥକ୍ MAB ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ଅଧୀନରେ ଆସେ)

Q3. କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅନୁସାରେ ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି
A. ନାଗାର୍ଜୁନସାଗର-ଶ୍ରୀଶୈଳମ
B. ସୁନ୍ଦରବନ
C. କାନ୍ହା
D. କର୍ବେଟ୍
ଉତ୍ତର: A. ନାଗାର୍ଜୁନସାଗର-ଶ୍ରୀଶୈଳମ

Q4. ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ହାତୀ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା
A. 1972
B. 1982
C. 1992
D. 2002
ଉତ୍ତର: C. 1992

Q5. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯୋଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମେଳ ଖାଉନାହିଁ?
A. ସାଇଲେଣ୍ଟ ଭ୍ୟାଲି – କେରଳ
B. ଦାଚିଗାମ – ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର
C. କେଓଲାଡେଓ – ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
D. ତାଡୋବା – ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
ଉତ୍ତର: C. କେଓଲାଡେଓ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ

Q6. ଗଲ୍ଫ ଅଫ୍ ମନାର ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ ଅବସ୍ଥିତ
A. କେରଳ ଓ ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ
B. ତାମିଲନାଡୁ
C. ଗୁଜରାଟ
D. ଓଡ଼ିଶା
ଉତ୍ତର: B. ତାମିଲନାଡୁ

Q7. ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ବାଘ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍କେପ୍—ଦୁଧୱା, ପିଲିଭିତ୍ ଏବଂ କୈମୁର—ଥିବା ଏକମାତ୍ର ରାଜ୍ୟ ହେଉଛି
A. ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ
B. ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
C. କର୍ଣ୍ଣାଟକ
D. ଆସାମ
ଉତ୍ତର: B. ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ

Q8. କେଉଁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭାରତୀୟ ବନ୍ୟ ଗଧ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?
A. ରଣ ଅଫ୍ କଚ୍ଛ WLS
B. ଚିଲିକା WLS
C. ଡିବ୍ରୁ-ସାଇଖୋଆ WLS
D. ତାଲ ଛାପର WLS
ଉତ୍ତର: A. ରଣ ଅଫ୍ କଚ୍ଛ WLS

Q9. ୟୁନେସ୍କୋ ପ୍ରାକୃତିକ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ମାନ୍ୟତା ପଶ୍ଚିମଘାଟକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା
A. 1988
B. 2000
C. 2012
D. 2018
ଉତ୍ତର: C. 2012

Q10. କଳା-ଗଳା ସାରସ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରିଜର୍ଭ ହେଉଛି
A. କିବ୍ବର CR
B. ଗୋଗାବୀଲ CR
C. କୋକ୍ରେବେଲୁର CmR
D. ମଙ୍ଗଳାଜୋଡ଼ି CmR
ଉତ୍ତର: A. କିବ୍ବର CR (ଲାଦାଖ୍)

Q11. ସରିସ୍କା ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ
A. ଗୁଜରାଟ
B. ରାଜସ୍ଥାନ
C. ହରିୟାଣା
D. ପଞ୍ଜାବ
ଉତ୍ତର: B. ରାଜସ୍ଥାନ

Q12. 2022 ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ପ୍ରାୟ ବିଶ୍ୱର ବନ୍ୟ ବାଘ ଜନସଂଖ୍ୟାର କେତେ % ଅଧିକାର କରେ?
A. 50 %
B. 60 %
C. 70 %
D. 75 %
ଉତ୍ତର: D. ~75 %

Q13. ପନ୍ନା ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ନଦୀ ଉପରେ
A. ନର୍ମଦା
B. କେନ୍
C. ବେତୱା
D. ତାପ୍ତି
ଉତ୍ତର: B. କେନ୍

Q14. ଭାରତର କେଉଁ ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ ୟୁନେସ୍କୋ MAB ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ?
A. ମାନାସ
B. ଡିବ୍ରୁ-ସାଇଖୋଆ
C. ଅଗସ୍ତ୍ୟମଲାଇ
D. ପଚମଢ଼ି
ଉତ୍ତର: B. ଡିବ୍ରୁ-ସାଇଖୋଆ (18ଟି BR ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ 12ଟି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ)

Q15. ମେଲଘାଟ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ
A. ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
B. ଛତିଶଗଡ଼
C. ଓଡ଼ିଶା
D. ତେଲେଙ୍ଗାନା
ଉତ୍ତର: A. ମହାରାଷ୍ଟ୍ର

Q16. ଭାରତରେ “ବାଘ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ” ପ୍ରଥମେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା
A. ପନ୍ନା
B. ସରିସ୍କା
C. ରାଜାଜୀ
D. ସତପୁଡ଼ା
ଉତ୍ତର: B. ସରିସ୍କା (2008)

Q17. ଭାରତର 50ତମ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି
A. କାମଲାଙ୍ଗ (ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ)
B. କୈମୁର (UP)
C. ଗୁରୁ ଘାସିଦାସ (ଛତିଶଗଡ଼)
D. ବୋର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର)
ଉତ୍ତର: B. କୈମୁର (2022)

Q18. ପରମ୍ବିକୁଲମ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ମିଳିତ ଭାବେ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ
A. କେରଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ
B. ତାମିଲନାଡୁ ଓ କେରଳ
C. କେରଳ ଓ ଫରେଷ୍ଟ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ କର୍ପୋରେଶନ୍ ତାମିଲନାଡୁ
D. କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଓ ତାମିଲନାଡୁ
**