ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ – ରେଳବାଇ ପରୀକ୍ଷା ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ କ୍ୟାପ୍ସୁଲ
1. ଜାତିସଂଘ ପ୍ରଣାଳୀ (UN)
- ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 24 ଅକ୍ଟୋବର 1945 (ଚାର୍ଟର୍ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ 26 ଜୁନ୍ 1945, ସାନ୍ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍କୋ)
- ମୁଖ୍ୟାଳୟ: ନ୍ୟୁୟର୍କ ସିଟି, USA
- ସଦସ୍ୟ: 193 (ଶେଷ: ଦକ୍ଷିଣ ସୁଦାନ 2011; ହୋଲି ସି ଏବଂ ପାଲେଷ୍ଟାଇନ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ରାଷ୍ଟ୍ର)
- ସରକାରୀ ଭାଷା: ଆରବୀ, ଚାଇନିଜ୍, ଇଂରାଜୀ, ଫ୍ରେଞ୍ଚ, ରୁଷୀୟ, ସ୍ପାନିସ୍
- ମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ:
- ଜେନେରାଲ୍ ଆସେମ୍ବ୍ଲି
- ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ୍ (15 ସଦସ୍ୟ – 5 ସ୍ଥାୟୀ)
- ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିଷଦ୍ (ECOSOC)
- ଟ୍ରଷ୍ଟୀପରିଷଦ୍ (1994 ରୁ ସ୍ଥଗିତ)
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ICJ) – ଦି ହେଗ୍
- ସେକ୍ରେଟାରିଏଟ୍ – ସେକ୍ରେଟାରୀ-ଜେନେରାଲ୍ (5-ବର୍ଷ ନବୀକରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ)
ଜାତିସଂଘ ସେକ୍ରେଟାରୀ-ଜେନେରାଲ୍ଗଣ
| କ୍ରମ | ନାମ | ଦେଶ | କାର୍ଯ୍ୟକାଳ |
|---|---|---|---|
| 1 | ଟ୍ରିଗ୍ୱେ ଲି | ନରୱେ | 1946-53 |
| 9 | ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରେସ୍ | ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ୍ | 2017-ବର୍ତ୍ତମାନ |
ଜାତିସଂଘ ବିଶେଷ ଏଜେନ୍ସି (UN ପ୍ରଣାଳୀର ଅଂଶ କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ)
| ଏଜେନ୍ସି | ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ଭାରତ ସଦସ୍ୟ ହେବାର ବର୍ଷ |
|---|---|---|---|
| FAO | ରୋମ୍ | 1945 | 1945 |
| ICAO | ମଣ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ | 1947 | 1947 |
| IFAD | ରୋମ୍ | 1977 | 1977 |
| ILO | ଜେନେଭା | 1919 | 1919 |
| IMF | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 1945 | 1945 |
| ITU | ଜେନେଭା | 1865 | 1865 |
| UNESCO | ପ୍ୟାରିସ୍ | 1946 | 1946 |
| UNIDO | ଭିଏନା | 1966 | 1985 |
| UPU | ବର୍ଣ୍ଣ | 1874 | 1876 |
| WHO | ଜେନେଭା | 1948 | 1948 |
| WIPO | ଜେନେଭା | 1967 | 1975 |
| WMO | ଜେନେଭା | 1950 | 1949 |
| World Bank Group | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 1944 | 1944 |
ଜାତିସଂଘ ଦିବସ – ଶୀର୍ଷ 10
| ତାରିଖ | ଦିବସ |
|---|---|
| 20 ମାର୍ଚ୍ଚ | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୁଖ ଦିବସ |
| 21 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶାନ୍ତି ଦିବସ |
| 24 ଅକ୍ଟୋବର | ଜାତିସଂଘ ଦିବସ |
| 1 ଡିସେମ୍ବର | ବିଶ୍ୱ ଏଡସ୍ ଦିବସ |
| 8 ମାର୍ଚ୍ଚ | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଦିବସ |
| 5 ଜୁନ୍ | ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ |
| 1 ଜୁଲାଇ | ଜାତିସଂଘ ଚାର୍ଟର୍ ଦିବସ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା) |
| 27 ଜାନୁଆରୀ | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହୋଲୋକଷ୍ଟ ସ୍ମରଣ ଦିବସ |
2. ବ୍ରେଟନ୍ ୱୁଡ୍ସ୍ ଯମଜ
| ସଂଗଠନ | ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ | ଭାରତର କୋଟା (2023) |
|---|---|---|---|---|
| IMF | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 27 ଡିସେମ୍ବର 1945 | ମୁଦ୍ରା ସହଯୋଗ, ବିନିମୟ ହାର ସ୍ଥିରୀକରଣ | 2.75 % (8ମ ସର୍ବବୃହତ୍) |
| World Bank (IBRD) | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 27 ଡିସେମ୍ବର 1945 | ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ଓ ବିକାଶ ଋଣ | 3.22 % (7ମ ସର୍ବବୃହତ୍) |
- IMF – 190 ସଦସ୍ୟ ଦେଶ; SDR ବାସ୍କେଟ୍: USD, EUR, CNY, JPY, GBP
- World Bank Group – 5 ଶାଖା: IBRD, IDA, IFC, MIGA, ICSID
3. ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ (WTO)
- ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 1 ଜାନୁଆରୀ 1995 ( ମାରାକେଶ୍ ଚୁକ୍ତି, 15 ଅପ୍ରେଲ୍ 1994)
- ମୁଖ୍ୟାଳୟ: ଜେନେଭା
- ସଦସ୍ୟ: 164 (ଶେଷ: ଆଫଗାନିସ୍ତାନ 2016; ଇରାନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ)
- ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ – ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଙ୍ଗ, ପ୍ରତି ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ମିଳିତ ହୁଏ
- ଭାରତ – ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ; ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି
4. କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଓ ରାଜନୈତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ
| ନାମ | ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ସଦସ୍ୟ | ଭାରତର ସ୍ଥିତି |
|---|---|---|---|---|
| Commonwealth of Nations | 1931 | ଲଣ୍ଡନ୍ | 56 | ସଦସ୍ୟ |
| SAARC | 8 ଡିସେମ୍ବର 1985 | କାଠମାଣ୍ଡୁ | 8 | ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା |
| ASEAN | 8 ଅଗଷ୍ଟ 1967 | ଜାକାର୍ତା | 10 | କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଅଂଶୀଦାର |
| BRICS | 2009 | ଘୂର୍ଣ୍ଣନ | 5 (ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି) | ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା |
| G-20 | 1999 | ଘୂର୍ଣ୍ଣନ | 20 | ସଦସ୍ୟ |
| OPEC | 1960 | ଭିଏନା | 13 | ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ |
| OIC | 1969 | ଜେଦ୍ଦା | 57 | ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ (2019 ରୁ) |
SAARC ସମ୍ମିଳନୀ – ଭାରତ
- 1ମ ସମ୍ମିଳନୀ: ଢାକା 1985
- 19ତମ ସମ୍ମିଳନୀ: ଇସ୍ଲାମାବାଦ୍ 2016 (ଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠିତ) – 20ତମ 2017 ରୁ ସ୍ଥଗିତ
5. ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମେଣ୍ଟ
| ସଂଗଠନ | ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ | ଭାରତର ସ୍ଥିତି |
|---|---|---|---|---|
| NATO | 4 ଅପ୍ରେଲ୍ 1949 | ବ୍ରସେଲ୍ସ | ଉତ୍ତର ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍ ଚୁକ୍ତି ସଂଗଠନ | ଅଂଶୀଦାର (ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ) |
| SCO | 15 ଜୁନ୍ 2001 | ବେଇଜିଂ | ଶାଙ୍ଘାଇ ସହଯୋଗ ସଂଗଠନ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦସ୍ୟ (2017) |
| APEC | 1989 | ସିଙ୍ଗାପୁର୍ | ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗ | ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ |
6. ଦ୍ରୁତ ଆଧାର ସାରଣୀ
ସାରଣୀ-1: ସଂଗଠନ ପ୍ରମୁଖ (2024)
| ସଂଗଠନ | ପ୍ରମୁଖ | ଦେଶ | କାର୍ଯ୍ୟକାଳ |
|---|---|---|---|
| UN | ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରେସ୍ | ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ୍ | 2017-26 |
| IMF | କ୍ରିଷ୍ଟାଲିନା ଜର୍ଜିଭା | ବୁଲଗେରିଆ | 2019-24 |
| World Bank | ଅଜୟ ବାଙ୍ଗା | USA | 2023-28 |
| WTO | ଏନ୍ଗୋଜି ଓକୋନ୍ଜୋ-ଇୱିଆଲା | ନାଇଜେରିଆ | 2021-25 |
| WHO | ଡଃ ତେଦ୍ରୋସ୍ ଆଧାନୋମ୍ | ଇଥିଓପିଆ | 2017-27 |
| UNESCO | ଅଡ୍ରେ ଆଜୋଲେ | ଫ୍ରାନ୍ସ | 2017-25 |
ସାରଣୀ-2: ନୋବେଲ୍ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର UN ଓ ଏଜେନ୍ସିମାନଙ୍କୁ
| ବର୍ଷ | ପ୍ରାପ୍ତକର୍ତ୍ତା |
|---|---|
| 2001 | UN ଓ କୋଫି ଆନାନ୍ |
| 2020 | ବିଶ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ |
| 1969 | ILO |
| 2005 | IAEA ଓ ମୋହମ୍ମଦ୍ ଏଲ୍-ବାରାଦେଇ |
7. ଏକ-ଧାଡ଼ି ସଂଶୋଧନ ତଥ୍ୟ
- UN ପତାକା: ହାଲୁକା ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଉପରେ ଧଳା ଚିହ୍ନ (ଆଜିମୁଥାଲ୍ ସମଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ)
- ଭିଟୋ କ୍ଷମତା: ଚାଇନା, ଫ୍ରାନ୍ସ, ରୁଷିଆ, UK, USA
- UN ଦିବସ 24 ଅକ୍ଟୋବର 1945 ରେ ଚାର୍ଟର୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ସୂଚାଏ
- IMFର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅଙ୍ଗ: ବୋର୍ଡ୍ ଅଫ୍ ଗଭର୍ନର୍ସ (1 ଗଭର୍ନର୍/ଦେଶ)
- World Bankର ସଫ୍ଟ-ଲୋନ୍ ୱିଣ୍ଡୋ: IDA (ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିକାଶ ସଂଘ)
- WTO 1 ଜାନୁଆରୀ 1995 ରେ GATTକୁ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କଲା; GATT 1948-94 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା
- UNରେ ଭାରତର ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିନିଧି: ରୁଚିରା କାମ୍ବୋଜ୍ (2022 ରୁ)
- SAARCର 8ଟି ସଦସ୍ୟ; ଆଫଗାନିସ୍ତାନ 2007 ରେ ଯୋଗ ଦେଲା
- BRICS 2024 ସମ୍ମିଳନୀ: ରୁଷିଆ (କାଜାନ୍) – 1ମ ବିସ୍ତାରିତ BRICS+ ସମ୍ମିଳନୀ
- G-20 2023 ସମ୍ମିଳନୀ: ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ – “ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ନେତା ଘୋଷଣାପତ୍ର” ଗ୍ରହଣ କଲା
- ILO ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର UN ଏଜେନ୍ସି ଯାହା ଭର୍ସାଇଲ୍ସ୍ ଚୁକ୍ତି (1919) ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି
- UN ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା 1948 ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା (ମଧ୍ୟ-ପୂର୍ବରେ UNTSO)
- UNPKFରେ ଭାରତ ସର୍ବବୃହତ୍ ସମୁଚିତ ସୈନ୍ୟ ଅବଦାନକାରୀ (>2,75,000)
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୁବ ଦିବସ: 12 ଅଗଷ୍ଟ (UN)
- UNFCCC ସେକ୍ରେଟାରିଏଟ୍: ବନ୍, ଜର୍ମାନୀ
ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQs)
15ଟି MCQ ଓ ଉତ୍ତର ସହିତ ଦେଖିବା ପାଇଁ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
କେଉଁ ବର୍ଷରେ ଜାତିସଂଘ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା?
A) 1944 B) 1945 C) 1946 D) 1947
ଉତ୍ତର: Bଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ
A) ଜେନେଭା B) ନ୍ୟୁୟର୍କ C) ଦି ହେଗ୍ D) ଭିଏନା
ଉତ୍ତର: Cନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ?
A) ଜର୍ମାନୀ B) ଚାଇନା C) ଫ୍ରାନ୍ସ D) ରୁଷିଆ
ଉତ୍ତର: Aଜାତିସଂଘର ବର୍ତ୍ତମାନ ସେକ୍ରେଟାରୀ-ଜେନେରାଲ୍ (2024) କେଉଁ ଦେଶର?
A) ସ୍ପେନ୍ B) ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ୍ C) ସ୍ୱିଡେନ୍ D) ବ୍ରାଜିଲ୍
ଉତ୍ତର: Bବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ କାହାର ଫଳାଫଳ ସ୍ୱରୂପ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା?
A) ଜେନେଭା କନ୍ଭେନସନ୍ B) ବ୍ରେଟନ୍ ୱୁଡ୍ସ୍ ଚୁକ୍ତି C) ମାରାକେଶ୍ ଚୁକ୍ତି D) କ୍ୟୋଟୋ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍
ଉତ୍ତର: CIMFରେ ଭାରତର କୋଟା ଅଂଶ ପ୍ରାୟ
A) 1.5 % B) 2.75 % C) 5.0 % D) 6.5 %
ଉତ୍ତର: Bନାଗରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ମାନକ ସହିତ କେଉଁ UN ଏଜେନ୍ସି ଜଡ଼ିତ?
A) IMO B) ICAO C) ILO D) ITU
ଉତ୍ତର: Bଜାତିସଂଘର ପ୍ରଥମ ସେକ୍ରେଟାରୀ-ଜେନେରାଲ୍ ଥିଲେ
A) ଡାଗ୍ ହାମାର୍ସକିଓଲ୍ଡ୍ B) ୟୁ ଥାଣ୍ଟ୍ C) ଟ୍ରିଗ୍ୱେ ଲି D) କର୍ଟ ୱାଲ୍ଡହାଇମ୍
ଉତ୍ତର: CIMFର ବିଶେଷ ଅଙ୍ଗନ ଅଧିକାର (SDR) ବାସ୍କେଟ୍ରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ?
A) ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା B) ଚାଇନିଜ୍ ୟୁଆନ୍ C) ଜାପାନୀ ୟେନ୍ D) ବ୍ରିଟିଶ୍ ପାଉଣ୍ଡ୍
ଉତ୍ତର: AWTOର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଅଙ୍ଗ କେଉଁ ସମ୍ମିଳନୀ ଯାହା ପ୍ରତି ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ?
A) ଜେନେରାଲ୍ କାଉନ୍ସିଲ୍ B) ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ C) ବିବାଦ ସମାଧାନ ଅଙ୍ଗ D) ସେକ୍ରେଟାରିଏଟ୍ ସଭା
ଉତ୍ତର: B2023 G-20 ସମ୍ମିଳନୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ
A) ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ B) ଭାରତ C) ବ୍ରାଜିଲ୍ D) ଇଟାଲୀ
ଉତ୍ତର: Bନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଦେଶ SAARCର ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ?
A) ମ୍ୟାନମାର୍ B) ମାଲଦୀପ C) ଭୁଟାନ D) ନେପାଳ
ଉତ୍ତର: Aଶାଙ୍ଘାଇ ସହଯୋଗ ସଂଗଠନ (SCO) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା
A) 1996 B) 2001 C) 2008 D) 2014
ଉତ୍ତର: Bବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଗୋଷ୍ଠୀର ବର୍ତ୍ତମାନ ସଭାପତି (2024 ଅନୁସାରେ) କିଏ?
A) ଡେଭିଡ୍ ମାଲ୍ପାସ୍ B) କ୍ରିଷ୍ଟାଲିନା ଜର୍ଜିଭା C) ଅଜୟ ବାଙ୍ଗା D) ଜିମ୍ ୟଙ୍ଗ୍ କିମ୍
ଉତ୍ତର: Cଜାତିସଂଘ ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ତିନୋଟି ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ; ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସେଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ?
A) ପକ୍ଷମାନଙ୍କର ସମ୍ମତି B) ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ C) ନିରପେକ୍ଷତା D) ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା
ଉତ୍ତର: D
ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଉପଦେଶ: “3-4-5” ମନେରଖନ୍ତୁ – 3 ବ୍ରେଟନ୍ ୱୁଡ୍ସ୍ (IMF, World Bank, GATT→WTO), 4 UN ବିଶେଷ ଏଜେନ୍ସିର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଜେନେଭାରେ (ILO, WHO, WIPO, WMO), 5 ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ। ଶୁଭକାମନା!
BETA
