ଜାତିସଂଘ (UN) – ରେଳପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ GK କ୍ୟାପ୍ସୁଲ
1. ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟ – ଜାତିସଂଘ କ’ଣ?
- ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 24 ଅକ୍ଟୋବର 1945 (ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ)
- ମୁଖ୍ୟାଳୟ: ନ୍ୟୁୟର୍କ ସିଟି, USA
- ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ: 51 (ପୋଲାଣ୍ଡ 15 ଅକ୍ଟୋବର 1945ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲା, 51ତମ ସଦସ୍ୟ ହେଲା)
- ବର୍ତ୍ତମାନ ସଦସ୍ୟ: 193 (ନବୀନତମ: ଦକ୍ଷିଣ ସୁଦାନ 2011)
- ସରକାରୀ ଭାଷା: ଆରବୀ, ଚାଇନିଜ୍, ଇଂରାଜୀ, ଫ୍ରେଞ୍ଚ, ରୁଷୀୟ, ସ୍ପାନିସ୍
- ଧ୍ୟେୟବାକ୍ୟ: “ଶାନ୍ତି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମାନତା ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗ୍ରହରେ”
- ଜାତିସଂଘ ସନ୍ଦ: 26 ଜୁନ୍ 1945ରେ ସାନ୍ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍କୋରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ (24 ଅକ୍ଟୋବର 1945ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା)
- ଜାତିସଂଘ ଦିବସ: 24 ଅକ୍ଟୋବର (ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପାଳନ)
2. ପ୍ରଧାନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ – ଦ୍ରୁତ-ତଥ୍ୟ ସାରଣୀ
| ଅଙ୍ଗ | ଅବସ୍ଥାନ | ମୁଖ୍ୟ (2024) | କାର୍ଯ୍ୟକାଳ | ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ |
|---|
| ସାଧାରଣ ସଭା (UNGA) | ନ୍ୟୁୟର୍କ | ସଭାପତି: ଡେନିସ୍ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ (ତ୍ରିନିଦାଦ୍ ଓ ଟୋବାଗୋ) | 1 ବର୍ଷ | ଏକମାତ୍ର ସାର୍ବଜନୀନ ଅଙ୍ଗ – ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ଗୋଟିଏ ଭୋଟ୍ |
| ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦ (UNSC) | ନ୍ୟୁୟର୍କ | ସଭାପତି (ଆବର୍ତ୍ତନଶୀଳ): ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ (ମଇ 2024) | 1 ମାସ | 15 ସଦସ୍ୟ: 5 ସ୍ଥାୟୀ + 10 ଅସ୍ଥାୟୀ (2-ବର୍ଷ) |
| ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିଷଦ (ECOSOC) | ନ୍ୟୁୟର୍କ | ସଭାପତି: ପାଉଲା ନାର୍ଭାଏଜ୍ (ଚିଲି) | 1 ବର୍ଷ | 54 ସଦସ୍ୟ ସାଧାରଣ ସଭା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ |
| ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ICJ) | ହେଗ୍ | ସଭାପତି: ଜୋନ୍ ଇ. ଡୋନୋଘ୍ (USA) | 9 ବର୍ଷ | 15 ବିଚାରପତି; ଏକମାତ୍ର ଜାତିସଂଘ ଅଙ୍ଗ ଯାହା NYରେ ନାହିଁ |
| ଟ୍ରଷ୍ଟଶିପ୍ ପରିଷଦ | ନ୍ୟୁୟର୍କ | 1994 ରୁ ସ୍ଥଗିତ | — | ଶେଷ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ: ପାଲାଉ (1994) |
| ସେକ୍ରେଟାରିଏଟ୍ | ନ୍ୟୁୟର୍କ | ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ: ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରେସ୍ (ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ) | 5 ବର୍ଷ (ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ) | 9ତମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ; 2ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ 2022-26 |
3. ଜାତିସଂଘ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବଗଣ – ସମୟରେଖା
| # | ନାମ | ଦେଶ | କାର୍ଯ୍ୟକାଳ | ପ୍ରଥମ କାରଣରୁ |
|---|
| 1 | ଟ୍ରିଗ୍ୱେ ଲି | ନରୱେ | 1946-52 | ସ୍କାଣ୍ଡିନେଭିଆ |
| 2 | ଡାଗ୍ ହାମାର୍ସକିଓଲ୍ଡ୍ | ସ୍ୱିଡେନ୍ | 1953-61 | ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମୃତ୍ୟୁ (ଏକମାତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ) |
| 3 | ଉ ଥାଣ୍ଟ | ମ୍ୟାନମାର୍ | 1961-71 | ଏସିଆ |
| 4 | କର୍ଟ ୱାଲ୍ଡହାଇମ୍ | ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ | 1972-81 | — |
| 5 | ଜାଭିୟର୍ ପେରେଜ୍ ଡି କ୍ୱେଲାର୍ | ପେରୁ | 1982-91 | ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା |
| 6 | ବୌଟ୍ରୋସ୍ ବୌଟ୍ରୋସ୍-ଘାଲି | ଇଜିପ୍ଟ | 1992-96 | ଆଫ୍ରିକା |
| 7 | କୋଫି ଆନାନ୍ | ଘାନା | 1997-2006 | ନୋବେଲ୍ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର 2001 |
| 8 | ବାନ୍ କି-ମୁନ୍ | ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ | 2007-16 | ପୂର୍ବ ଏସିଆ |
| 9 | ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରେସ୍ | ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ | 2017-26 | ପଶ୍ଚିମ ୟୁରୋପ୍ |
4. ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ
| ସ୍ଥାୟୀ-5 (P-5) | ଅସ୍ଥାୟୀ (2024) |
|---|
| ଚୀନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ରୁଷିଆ, UK, USA | ଆଲଜେରିଆ, ଇକ୍ୱାଡୋର୍, ଗୁୟାନା, ଜାପାନ, ମାଲ୍ଟା, ମୋଜାମ୍ବିକ୍, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ସିଏରା ଲିଓନ୍, ସ୍ଲୋଭେନିଆ, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ |
- ଭେଟୋ କ୍ଷମତା: ଯେକୌଣସି P-5 ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅବରୋଧ କରିପାରେ।
- ଭାରତ 8ମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ (2021-22); ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମ୍ଭାବ୍ୟ 2028-29।
5. ଜାତିସଂଘର ବିଶିଷ୍ଟ ଏଜେନ୍ସୀଗୁଡ଼ିକ (ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଓ ବର୍ଷ)
| ଏଜେନ୍ସୀ | ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ଟିପ୍ପଣୀ |
|---|
| FAO | ରୋମ୍ | 1945 | ଖାଦ୍ୟ ଓ କୃଷି |
| WHO | ଜେନେଭା | 1948 | ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ: 7 ଅପ୍ରେଲ୍ |
| UNESCO | ପ୍ୟାରିସ୍ | 1946 | ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ |
| IMF | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 1945 | କୋଟା ପ୍ରଣାଳୀ |
| World Bank | ୱାସିଙ୍ଗଟନ୍ DC | 1945 | 5 ଅନୁଷ୍ଠାନ (IBRD, IDA, IFC, MIGA, ICSID) |
| ILO | ଜେନେଭା | 1919 | ଏକମାତ୍ର ଏଜେନ୍ସୀ ଯାହା ଜାତିସଂଘ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି |
| ICAO | ମଣ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ | 1947 | 2-ଅକ୍ଷର ବିମାନ ସେବା କୋଡ୍ |
| UPU | ବର୍ଣ୍ଣ | 1874 | ସର୍ବପୁରାତନ (ଲିଗ୍ ପୂର୍ବରୁ) |
| ITU | ଜେନେଭା | 1865 | ରେଡିଓ-ଆବୃତ୍ତି ବଣ୍ଟନ |
| WMO | ଜେନେଭା | 1950 | ମୌସୁମୀ ଓ ଜଳବାୟୁ |
| IMO | ଲଣ୍ଡନ୍ | 1959 | ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷା |
| WIPO | ଜେନେଭା | 1967 | ପେଟେଣ୍ଟ୍ ଓ କପିରାଇଟ୍ |
| UNIDO | ଭିଏନା | 1966 | ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ |
| UNWTO | ମାଡ୍ରିଡ୍ | 1974 | ପର୍ଯ୍ୟଟନ |
6. ଭାରତ ଓ ଜାତିସଂଘ – ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ
| ବର୍ଷ | ଘଟଣା |
|---|
| 1945 | ଜାତିସଂଘ ସନ୍ଦର ମୂଳ ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀ |
| 1948 | କୋରିଆରେ ପ୍ରଥମ UNPKF ମୋତାୟନ (60 ପାରା ଫିଲ୍ଡ୍ ଆମ୍ବୁଲେନ୍ସ) |
| 1953 | ରାଜେଶ୍ୱର ଦୟାଲ୍ କଙ୍ଗୋରେ UNOG ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ |
| 1971 | S. J. S. S. Aiyar UNSCର ସଭାପତିତ୍ୱ କରିଥିଲେ |
| 1988 | ନାମିବିଆରେ ଭାରତୀୟ ସେନା UN ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା (UNTAG) |
| 1992 | ଭାରତ ସର୍ବବୃହତ୍ ସେନା ଅବଦାନକାରୀ (ଏକୁମିଆତ୍ 100,000ରୁ ଅଧିକ) |
| 2004 | ଶଶି ଥରୂର୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ ନିର୍ବାଚନରେ 2ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ |
| 2010 | ଭାରତ 3ୟ ସର୍ବବୃହତ୍ ଜାତିସଂଘ ବଜେଟ୍ ଅବଦାନକାରୀ ହେଲା (ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ 2022-24: 1.044%) |
| 2021 | ଭାରତ UNSCକୁ ନିର୍ବାଚିତ (8ମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ) |
| 2023 | G-4 (ଭାରତ, ବ୍ରାଜିଲ୍, ଜର୍ମାନୀ, ଜାପାନ) UNSC ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ପୁନଃ ଚାପ |
7. ଜାତିସଂଘ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନୋବେଲ୍ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର
| ବର୍ଷ | ପ୍ରାପ୍ତକର୍ତ୍ତା | କାରଣ |
|---|
| 1954 | UNHCR | ଶରଣାର୍ଥୀ ସୁରକ୍ଷା |
| 1965 | UNICEF | ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ |
| 1969 | ILO | ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅଧିକାର |
| 1981 | UNHCR (ପୁନଃ) | — |
| 1988 | UN ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ବାହିନୀ | 40ତମ ବାର୍ଷିକୀ |
| 2001 | UN ଓ କୋଫି ଆନାନ୍ | ଶତାବ୍ଦୀ |
| 2020 | WFP | ଭୋକ ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ |
8. ଏକ-ଧାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ ସଂଶୋଧନ ତଥ୍ୟ
- ଜାତିସଂଘ ସନ୍ଦରେ 111 ଧାରା ଓ 19 ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି।
- ଧାରା 99: ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ ଯେକୌଣସି ବିଷୟ UNSC ଧ୍ୟାନକୁ ଆଣିପାରନ୍ତି।
- UN ପତାକା: ହାଲୁକା ନୀଳରେ ଧଳା UN ଚିହ୍ନ; 20 ଅକ୍ଟୋବର 1947ରେ ଗୃହୀତ।
- UN ଡାକ ପ୍ରଶାସନ: USD, CHF, EURରେ ଡାକଟିକଟ ଜାରି କରେ।
- UN ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ବଜେଟ୍ 2023: $6.5 bn; ଭାରତ 0.16% ଅବଦାନ କରେ।
- UNGA ପ୍ରସ୍ତାବ 2758 (1971): PRCକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲା, ତାଇୱାନକୁ ବହିଷ୍କାର କଲା।
- ବ୍ରୁଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ରିପୋର୍ଟ (1987): “ଟିକାଉ ବିକାଶ” ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
- ମିଲେନିଅମ୍ ସମ୍ମିଟ୍: 6-8 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2000 (MDGs ଗ୍ରହଣ କଲା)।
- SDGs ଗ୍ରହଣ: 25 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2015 (17 ଲକ୍ଷ୍ୟ, 169 ଟାର୍ଗେଟ୍) 2030 ମଧ୍ୟରେ ପୂରଣ କରିବାକୁ।
- UNGA 2023 ଥିମ୍: “ବିଶ୍ୱାସ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ଓ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସମେତତା ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା”।
- ପ୍ରଥମ UN ସହର: ଜେନେଭା (ଲିଗ୍ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ପାଲେଇ ଡେସ୍ ନେସନ୍ ହେଲା)।
- UNର 12ଟି ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ଅଛି (ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ସହିତ)।
- ସର୍ବାଧିକ ଭେଟୋ USA ବ୍ୟବହାର କରିଛି (82 ଥର), USSR/ରୁଷିଆ ପରବର୍ତ୍ତୀ।
- ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଫୋର୍ସ୍ କମାଣ୍ଡର୍: ଲେଫ୍ଟନେଣ୍ଟ୍-ଜେନେରାଲ୍ (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) ଶୋକିନ୍ ଚୌହାନ୍ (UNDOF 2022)।
- UN ଯୁବ ନେତା: ଭାରତୀୟ NGO “Make A Difference” 2018ରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ।
- UNICEF ଶୁଭେଚ୍ଛୁ (ଭାରତ): ପ୍ରିୟଙ୍କା ଚୋପ୍ରା 2016 ରୁ।
- UN ଚାଇନିଜ୍ ଭାଷା ଦିବସ: 20 ଅପ୍ରେଲ୍ (ଚାଙ୍ଗଜି)।
- UN ପୁସ୍ତକାଳୟ: ଡାଗ୍ ହାମାର୍ସକିଓଲ୍ଡ୍ ଲାଇବ୍ରେରୀ (NYC)।
- UN ଲେସେ-ପାସେ: 1946 ରୁ ସରକାରୀ କୂଟନୈତିକ ପାସପୋର୍ଟ୍।
- UN 75ତମ ଘୋଷଣା: “2045 ପାଇଁ ସାଝା ଦୃଷ୍ଟି” 21 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2020ରେ ଗୃହୀତ।
9. ଅଭ୍ୟାସ MCQs – ରେଳପରୀକ୍ଷା ସ୍ତର
Q1. କେଉଁ ବର୍ଷରେ ଜାତିସଂଘ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା?
Ans: 1945Q2. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ
Ans: ହେଗ୍, ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡQ3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି UN ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ?
Ans: ଜର୍ମାନୀQ4. ଜାତିସଂଘର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବ (2024) କେଉଁ ଦେଶର?
Ans: ପର୍ତ୍ତୁଗାଲQ5. UN ଦିବସ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାଳନ କରାଯାଏ
Ans: 24 ଅକ୍ଟୋବରQ6. ଜାତିସଂଘର କେଉଁ ଅଙ୍ଗ 1994 ରୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛି?
Ans: ଟ୍ରଷ୍ଟଶିପ୍ ପରିଷଦQ7. ଜାତିସଂଘର ସରକାରୀ ଭାଷାର ସଂଖ୍ୟା
Ans: 6Q8. UNGAର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସଭାପତି ଥିଲେ
Ans: ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଣ୍ଡିତ (1953)Q9. କେଉଁ UN ଏଜେନ୍ସୀର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ରୋମ୍ରେ ଅବସ୍ଥିତ?
Ans: FAOQ10. 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ କେତେଥର UN ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ଅସ୍ଥାୟୀ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛି?
Ans: 8Q11. UN ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ବାହିନୀ ନୋବେଲ୍ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା
Ans: 1988Q12. ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ?
Ans: ଡାଗ୍ ହାମାର୍ସକିଓଲ୍ଡ୍Q13. ଟିକାଉ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ (SDGs) କେତେବେଳକୁ ହାସଲ କରିବାକୁ ହେବ?
Ans: 2030Q14. ଯେଉଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଜନଗଣତନ୍ତ୍ରୀୟ ଚୀନକୁ ଜାତିସଂଘରେ ସ୍ଥାନ ଦେଲା
Ans: UNGA ପ୍ରସ୍ତାବ 2758Q15. ଜାତିସଂଘ ସନ୍ଦର କେଉଁ ଧାରା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଚିବଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦ ପାଖରେ ଯେକୌଣସି ବିଷୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଦେଇଛି?
Ans: ଧାରା 99Q16. ମୌସୁମୀ ଓ ଜଳବାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟ ପାଇଁ ଦାୟୀ UN ଏଜେନ୍ସୀ
Ans: WMOQ17. ICJରେ ମୋଟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା
Ans: 15Q18. କେଉଁ ଦେଶ ଜାତିସଂଘର ନବୀନତମ (193ତମ) ସଦସ୍ୟ?
Ans: ଦକ୍ଷିଣ ସୁଦାନ (2011)
ଏହି ସାରଣୀ ଓ ଏକ-ଧାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସଂଶୋଧନ କର; 100% ଧାରଣ ପାଇଁ MCQs ଦୁଇଥର ଚେଷ୍ଟା କର।
BETA
