ଦର୍ପଣ ଓ ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା ଏବଂ ସୂତ୍ରସମୂହ

10 ଟି ଅଭ୍ୟାସ ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ

Q1. “RAILWAY"ର ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କ’ଣ? A) YAWLIAR B) YA⅃IΛЯ C) ЯAI⅃WAY D) YAWLIAЯ

ଉତ୍ତର: B) YA⅃IΛЯ

ସମାଧାନ:

• R → Я (ଓଲଟା R)
• A → Λ (ଓଲଟା V ଆକୃତି)
• I → I (ସମମିତିକ)
• L → ⅃ (ଓଲଟା L)
• W → W (ସମମିତିକ)
• A → Λ (ଓଲଟା V ଆକୃତି)
• Y → Y (ସମମିତିକ)

ଶର୍ଟକଟ୍: କାଗଜରେ ଲେଖନ୍ତୁ, ଦର୍ପଣ ଆଡ଼କୁ ଧରନ୍ତୁ - ପ୍ରତିଫଳିତ ଚିତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ଅକ୍ଷର ରୂପାନ୍ତରଣ ନିୟମ

Q2. “STATION"ର ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଖୋଜନ୍ତୁ? A) NOITA⊥S B) NOITATS C) S⊥ATION D) NOITΛ⊥S

ଉତ୍ତର: A) NOITA⊥S

ସମାଧାନ:

• ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଭାବେ ଲେଖି ଉପରତଳ ଓଲଟାନ୍ତୁ
• S → S (ସମାନ ରହେ)
• T → ⊥ (ଓଲଟା T)
• A → Λ (ଓଲଟା A)
• T → ⊥ (ଓଲଟା T)
• I → I (ସମାନ ରହେ)
• O → O (ସମାନ ରହେ)
• N → N (ସମାନ ରହେ)

ଶର୍ଟକଟ୍: କାଗଜକୁ ଉପରତଳ ଓଲଟାନ୍ତୁ, ତଳରୁ ଉପର ଆଡ଼କୁ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ବିପରୀତକରଣ ନୀତି

Q3. କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ? A) 2 B) 3 C) 0 D) 5

ଉତ୍ତର: C) 0

ସମାଧାନ:

• 2 → ଓଲଟା 2 (ଭିନ୍ନ)
• 3 → ଓଲଟା 3 (ଭିନ୍ନ)
• 0 → 0 (ସମମିତିକ, ସମାନ)
• 5 → ଓଲଟା 5 (ଭିନ୍ନ)

ଶର୍ଟକଟ୍: ସଂଖ୍ୟା 0, 1, 8 ର ଦର୍ପଣ ସମମିତି ଅଛି

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ସଂଖ୍ୟା ସମମିତି ନିୟମ

Q4. ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ବୋର୍ଡରେ “EXPRESS 123” ଲେଖାଅଛି। ଏକ ପଙ୍କରେ ଏହାର ଜଳ ପ୍ରତିଫଳନରେ କ’ଣ ଦେଖାଯାଏ? A) 321 SSƎɹԳPXƎ B) 321 SƧƎɹԳPXƎ C) ƎXPԳƎɹƧƧ 321 D) 321 SSƎɹԳPXƎ

ଉତ୍ତର: A) 321 SSƎɹԳPXƎ

ସମାଧାନ:

• ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତ୍ରିଂକୁ ଓଲଟାନ୍ତୁ: “321 SSƎɹԳPXƎ”
• E → Ǝ
• R → ɹ
• P → Գ
• ସଂଖ୍ୟା 1,2,3 ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଓଲଟେ କିନ୍ତୁ ଚିହ୍ନିବା ଯୋଗ୍ୟ ରହେ

ଶର୍ଟକଟ୍: ସ୍ତ୍ରିଂ କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ + ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଓଲଟାନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ଅକ୍ଷର-ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

Q5. ଯଦି ଏକ ଷ୍ଟେସନ୍ ଘଣ୍ଟାରେ 3:00 ଦେଖାଯାଏ, ତା’ର ଦର୍ପଣରେ କେତେ ବଜେ ଦେଖାଯାଏ? A) 9:00 B) 12:00 C) 9:30 D) 3:00

ଉତ୍ତର: A) 9:00

ସମାଧାନ:

• ଦର୍ପଣ ସମୟ = 12:00 - ପ୍ରକୃତ ସମୟ
• 12:00 - 3:00 = 9:00
• ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ଘଣ୍ଟା ମୁହଁରେ 3 ଏବଂ 9 ବିପରୀତ

ଶର୍ଟକଟ୍: ଦର୍ପଣ ସମୟ = (12:00 - ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ) କିମ୍ବା (24:00 - ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ)

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ଘଣ୍ଟା ଡାଏଲ୍ ସମମିତି

Q6. ଏକ ଟିକେଟ୍ରେ ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା “B3” ଲେଖାଅଛି। ଟିକେଟ୍ କାଉଣ୍ଟରରେ ଥିବା ଦର୍ପଣରେ କ’ଣ ଦେଖାଯାଏ? A) ƎƸ B) ƸƎ C) 3B D) ɘƨ

ଉତ୍ତର: B) ƸƎ

ସମାଧାନ:

• କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ: 3B
• B → ɘ (ଓଲଟା B)
• 3 → ƨ (ଓଲଟା 3)
• ଫଳାଫଳ: ƨɘ କିନ୍ତୁ ବିକଳ୍ପରେ ƸƎ ଭାବେ ଲେଖାଯାଇଛି

ଶର୍ଟକଟ୍: ସ୍ତ୍ରିଂ ଓଲଟାନ୍ତୁ + ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ କ୍ଷିତିଜ ଭାବେ ଓଲଟାନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ଅକ୍ଷର-ସଂଖ୍ୟା ସଂଯୋଗ

Q7. “RAILWAY” ଶବ୍ଦଟି ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ଉପରେ ଲେଖାଅଛି। ଏକ ହେଲିକପ୍ଟରରେ ଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନଦୀରେ ଏହାର ଜଳ ପ୍ରତିଫଳନ ଦେଖୁଛନ୍ତି। କ’ଣ ଦେଖାଯାଏ? A) YAWLIAR B) YΛW⅃IΛЯ C) ЯAI⅃WAY D) YΛWIΛЯ

ଉତ୍ତର: B) YΛW⅃IΛЯ

ସମାଧାନ:

• ପ୍ରଥମେ ଦର୍ପଣ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ: ЯAI⅃WAY
• ତା’ପରେ ଜଳ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ: YΛW⅃IΛЯ (କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ + ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଓଲଟାନ୍ତୁ)
• Y → Y (ଉପରତଳ ଓଲଟା ହେଲେ ସମାନ)
• A → Λ (ଓଲଟା)
• W → W (ସମାନ)

ଶର୍ଟକଟ୍: ପ୍ରଥମେ ଦର୍ପଣ, ତା’ପରେ ଜଳ ରୂପାନ୍ତରଣ

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ + ଜଳର ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

Q8. ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଡିସ୍ପ୍ଲେରେ “TRAIN ★ 180” ଦେଖାଯାଉଛି। ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିଫଳନରେ କେଉଁ ଚିହ୍ନ କ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ? A) 081 ★ NIART B) 081 ★ ЯAIИT C) 081 ★ TИIΛЯ D) 081 ★ ЯИIΛЯ

ଉତ୍ତର: C) 081 ★ TИIΛЯ

ସମାଧାନ:

• ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତ୍ରିଂକୁ ଓଲଟାନ୍ତୁ: “081 ★ TИIΛЯ”
• T → T (ସମମିତିକ)
• R → Я
• A → Λ
• I → I
• N → И
• ★ → ★ (ସମମିତିକ)
• ସଂଖ୍ୟା 1,8,0 ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଓଲଟେ

ଶର୍ଟକଟ୍: ତାରା ଚିହ୍ନଟି ସମାନ ରହେ, ଅକ୍ଷର ରୂପାନ୍ତରଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜଟିଳ ସ୍ତ୍ରିଂ

Q9. ଯଦି “DELHI” ଟ୍ରାନ୍ସପାରେଣ୍ଟ୍ କାଗଜରେ ଲେଖାଯାଇ କାଚରେ ଥିବା ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ କ’ଣ ଦେଖାଯାଏ? A) IHᄅƎD B) IH⅃ƎD C) IHIƎD D) IHᄅED

ଉତ୍ତର: B) IH⅃ƎD

ସମାଧାନ:

• ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ = ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ବିପରୀତକରଣ
• କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ: IHLED
• D → D (ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ସମମିତିକ)
• E → Ǝ (ଓଲଟା)
• L → ⅃ (ଓଲଟା)
• H → H (ସମମିତିକ)
• I → I (ସମମିତିକ)

ଶର୍ଟକଟ୍: ଟ୍ରାନ୍ସପାରେଣ୍ଟ୍ କାଗଜ + ଜଳ = କେବଳ ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

ଧାରଣା: ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ପରିସ୍ଥିତି

Q10. ଏକ ରେଳ ସାଇନ୍ରେ “CAUTION ⚠ 50m” ଦେଖାଯାଉଛି। ଡ୍ରାଇଭର୍ଙ୍କ ଦର୍ପଣରେ କେଉଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ? A) m05 ⚠ NOITAUC B) m05 ⚠ ИOITΛƆU C) m05 ⚠ ИOITΛUC D) m05 ⚠ ИOITΛ∩Ɔ

ଉତ୍ତର: B) m05 ⚠ ИOITAƆU

ସମାଧାନ:

• ସ୍ତ୍ରିଂ ଓଲଟାନ୍ତୁ: “m05 ⚠ ИOITΛƆU”
• C → Ɔ (ଓଲଟା C)
• A → Λ (ଓଲଟା)
• U → ∩ (ଓଲଟା U)
• T → T (ସମମିତିକ)
• I → I
• O → O
• N → И (ଓଲଟା N)
• ⚠ → ⚠ (ସମମିତିକ)
• m → m (ସମମିତିକ)

ଶର୍ଟକଟ୍: ସତର୍କତା ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ସମମିତିକ, ପାଠ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ

ଧାରଣା: ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ - ବାସ୍ତବ ଜଗତ ସାଇନ୍ ପ୍ରୟୋଗ

5 ଟି ପୂର୍ବତନ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନ

PYQ 1. “RAILWAY"ର ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଖୋଜନ୍ତୁ [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ଉତ୍ତର: YΛW⅃IΛЯ

ସମାଧାନ: ଶବ୍ଦଟିକୁ ଓଲଟାନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଓଲଟାନ୍ତୁ: R→Я, A→Λ, I→I, L→⅃, W→W, A→Λ, Y→Y

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ଶବ୍ଦଟିକୁ କାଗଜରେ ଉପରତଳ ଓଲଟା ଲେଖନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ତଳରୁ ପଢ଼ନ୍ତୁ

PYQ 2. “STATION 15"ର ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କ’ଣ? [RRB Group D 2022]

ଉତ୍ତର: S1 NOITA⊥S

ସମାଧାନ: ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତ୍ରିଂକୁ ଓଲଟାନ୍ତୁ: “S1 NOITA⊥S” ଯେଉଁଠାରେ T→⊥, S→S, 1→1 (ଓଲଟା), 5→Ƨ

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ସଂଖ୍ୟା 2,3,4,5,7 ଦର୍ପଣରେ ବଦଳେ; 0,1,8 ସମାନ ରହେ

PYQ 3. ଯଦି ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ 2:45 ଦେଖାଯାଏ, ଦର୍ପଣରେ କେତେ ବଜେ ଦେଖାଯାଏ? [RRB ALP 2018]

ଉତ୍ତର: 9:15

ସମାଧାନ: ଦର୍ପଣ ସମୟ = 11:60 - 2:45 = 9:15 (କିମ୍ବା 12:00 - 2:45 = 9:15, 12-ଘଣ୍ଟା ଫର୍ମାଟ୍ ପାଇଁ ସମନ୍ୱୟ କରନ୍ତୁ)

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ଦର୍ପଣ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ: 12:00 କିମ୍ବା 24:00 ରୁ ବିୟୋଗ କରନ୍ତୁ

PYQ 4. “ENGINE"ର ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଖୋଜନ୍ତୁ [RRB JE 2019]

ଉତ୍ତର: ƎИIGИƎ

ସମାଧାନ: E→Ǝ (ଓଲଟା), N→И (ଓଲଟା), G→G (ସମମିତିକ), I→I, N→И, E→Ǝ

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: G ଭଳି କେତେକ ଅକ୍ଷର ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ

PYQ 5. ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ସଂଖ୍ୟା “12345” ଜଳ ପ୍ରତିଫଳନରେ ଦେଖାଯାଏ। କ’ଣ ଦେଖାଯାଏ? [RPF SI 2019]

ଉତ୍ତର: 54321 ଓଲଟା ଅଙ୍କ ସହିତ

ସମାଧାନ: କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ: 54321, ତା’ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍କକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଧୋ ଓଲଟାନ୍ତୁ: 5→5, 4→4, 3→Ɛ, 2→⅋, 1→1

ପରୀକ୍ଷା ଟିପ୍: ଜଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, ପ୍ରଥମେ କ୍ରମ ଓଲଟାନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଓଲଟାନ୍ତୁ

ଦ୍ରୁତ ଟ୍ରିକ୍ ଏବଂ ଶର୍ଟକଟ୍

ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ

ଦ୍ରୁତ ସମୀକ୍ଷା ଫ୍ଲାସ୍ କାର୍ଡ୍

ବିଷୟ ସଂଯୋଗ

• ସିଧାସଳଖ ସଂଯୋଗ: ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ପରୀକ୍ଷା - ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନଣ ଏବଂ ସମମିତି ଧାରଣା
• ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ: ପ୍ରାୟତଃ ଦିଗ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ପଚରାଯାଏ (ପ୍ରତିଫଳନରେ ଟ୍ରେନ୍ ଦିଗ)
• ଆଧାର: ଚିତ୍ର ଗଣନା - ସମମିତି ବୁଝିବା ଜଟିଳ ଚିତ୍ର ସମସ୍ୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
• ପରୀକ୍ଷା କୌଶଳ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆରଆରବି ପରୀକ୍ଷାରେ 2-3 ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ନିଶ୍ଚିତ, ଧାରଣା ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲେ ସହଜ 2 ମାର୍କ