ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ - ਲਿੰਗੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਰੋਗ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਲਿੰਗੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (STI) ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਟ੍ਰੈਕੋਮੈਟਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ STI ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.3 ਮਿਲੀਅਨ ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹਨ।
ਲੱਛਣ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਲਣ ਜਾਂ ਖੁਜਲੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ:
- ਅਸਧਾਰਨ ਯੋਨੀ ਸ੍ਰਾਵ
- ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ
- ਹੇਠਲੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
- ਬੁਖਾਰ
- ਜੀ ਮਿਚਲਾਉਣਾ
- ਉਲਟੀਆਂ
ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ
ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਲਵਿਕ ਇਨਫਲੇਮੇਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (PID), ਜੋ ਬੰਦਪਨ, ਐਕਟੋਪਿਕ ਗਰਭ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਪੈਲਵਿਕ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ
- ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐਪੀਡੀਡਾਈਮਾਈਟਿਸ, ਜੋ ਬੰਦਪਨ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ
- ਲਿੰਫੋਗ੍ਰੈਨੁਲੋਮਾ ਵੇਨੇਰੀਅਮ (LGV), ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਅਲਸਰ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਸੁੱਜੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਨਿਦਾਨ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਪਿਸ਼ਾਬ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਗਰਭਾਸ਼ਯ, ਯੋਨੀ ਜਾਂ ਰੈਕਟਮ ਦੇ ਸਵੈਬ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਦਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਜੀਥ੍ਰੋਮਾਈਸਿਨ (ਜ਼ਿਥ੍ਰੋਮੈਕਸ) ਅਤੇ ਡੌਕਸੀਸਾਈਕਲਿਨ (ਵਿਬ੍ਰਾਮਾਈਸਿਨ) ਹਨ।
ਰੋਕਥਾਮ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ STIs ਲਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਈ ਲਿੰਗੀ ਸਾਥੀ ਹਨ
- ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਿੰਗੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਸਕਣ
- ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਸੈਕਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ
ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਆਮ STI ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਲੈਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਹਿਊਮਨ ਪੈਪਿਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV)
ਹਿਊਮਨ ਪੈਪਿਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV) ਇੱਕ ਆਮ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਲਾ ਝਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲਿੰਗੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (STI) ਹੈ। HPV ਦੀਆਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਚਾਰ
HPV ਚਮੜੀ-ਤੋਂ-ਚਮੜੀ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਨੀ, ਗੁਦਾ ਜਾਂ ਮੌਖਿਕ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਸ ਖਿਡੌਣੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। HPV ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣ
HPV ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, HPV ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਮਸ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਸ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ, ਮਾਸਲ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ, ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਪਟੇ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
HPV ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਗਰਦਨ ਦਾ ਕੈਂਸਰ
- ਵਲਵਰ ਕੈਂਸਰ
- ਯੋਨੀ ਕੈਂਸਰ
- ਗੁਦਾ ਕੈਂਸਰ
- ਓਰੋਫੈਰਿੰਜੀਅਲ ਕੈਂਸਰ (ਗਲੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕੈਂਸਰ)
ਖਤਰੇ ਦੇ ਕਾਰਕ
HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
- ਕਈ ਲਿੰਗੀ ਸਾਥੀ ਹੋਣਾ
- ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ
- ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਹੋਣਾ
ਰੋਕਥਾਮ
ਦੋ ਟੀਕੇ ਹਨ ਜੋ HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਗਾਰਡਾਸਿਲ 9
- ਸਰਵੈਰਿਕਸ
ਇਹ ਟੀਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੀ-ਟੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਚ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲਿੰਗੀ ਸਾਥੀ ਹਨ ਜਾਂ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਇਲਾਜ
HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, HPV ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਵਾਈ, ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਲੇਜ਼ਰ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
HPV ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, HPV ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। HPV ਟੀਕਾ HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਸਿਫਲਿਸ
ਸਿਫਲਿਸ ਇੱਕ ਲਿੰਗੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (STI) ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਟ੍ਰੈਪੋਨੇਮਾ ਪੈਲੀਡਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯੋਨੀ, ਗੁਦਾ ਜਾਂ ਮੌਖਿਕ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਸੰਕਰਮਿਤ ਫੋੜੇ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਫਲਿਸ ਦੇ ਪੜਾਅ
ਸਿਫਲਿਸ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
1. ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਫਲਿਸ: ਇਹ ਸਿਫਲਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ 10-90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਫੋੜੇ (ਚੈਂਕਰਸ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੋੜੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਦ ਰਹਿਤ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
2. ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿਫਲਿਸ: ਇਹ ਪੜਾਅ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ 2-8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬੁਖਾਰ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼, ਸਿਰਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ।
3. ਲੈਟੈਂਟ ਸਿਫਲਿਸ: ਇਹ ਪੜਾਅ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਜਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਸੰਕਰਮਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਟਰਸ਼ੀਅਰੀ ਸਿਫਲਿਸ: ਇਹ ਸਿਫਲਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਪੜਾਅ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 15% ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ, ਅੱਖਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪੜਾਅ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਫਲਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਸਿਫਲਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਫਲਿਸ:
- ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਫੋੜੇ (ਚੈਂਕਰਸ)
- ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ
ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿਫਲਿਸ:
- ਖਾਰਸ਼ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ
- ਬੁਖਾਰ
- ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼
- ਸਿਰਦਰਦ
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
- ਥਕਾਵਟ
ਲੈਟੈਂਟ ਸਿਫਲਿਸ:
- ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ
ਟਰਸ਼ੀਅਰੀ ਸਿਫਲਿਸ:
- ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ, ਅੱਖਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ
- ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ
ਸਿਫਲਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ
ਸਿਫਲਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੈਨੀਸਿਲਿਨ। ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।
ਸਿਫਲਿਸ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ
ਸਿਫਲਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ, ਗੁਦਾ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਫੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿਫਲਿਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਿਫਲਿਸ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ STI ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਫਲਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਐਚਆਈਵੀ ਏਡਜ਼
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਕੀ ਹੈ?
ਐਚਆਈਵੀ (ਹਿਊਮਨ ਇਮਿਊਨੋਡੈਫੀਸੀਐਂਸੀ ਵਾਇਰਸ) ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਚਆਈਵੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਏਡਜ਼ (ਏਕਵਾਇਰਡ ਇਮਿਊਨੋਡੈਫੀਸੀਐਂਸੀ ਸਿੰਡਰੋਮ) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਚਆਈਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਪੜਾਅ ਹੈ।
ਐਚਆਈਵੀ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?
ਐਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਖੂਨ, ਵੀਰਜ, ਯੋਨੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਰੈਕਟਲ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਰ, ਪਸੀਨਾ ਜਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ।
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਖਾਰ, ਠੰਡ ਲੱਗਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੰਕਰਮਣ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਨਿਮੋਨੀਆ। ਐਚਆਈਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਆਕਸਮਿਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਲਾਜ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟੀਰੇਟ੍ਰੋਵਾਇਰਲ ਥੈਰੇਪੀ (ART) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ART ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
- ਸੂਈਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕਰਨਾ
- ਐਚਆਈਵੀ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣਨਾ
- ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਐਚਆਈਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਉੱਚ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀ-ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲੈਕਸਿਸ (PrEP) ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ
ਐਚਆਈਵੀ/ਏਡਜ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਐਚਆਈਵੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੋਨੋਰੀਆ
ਗੋਨੋਰੀਆ ਇੱਕ ਲਿੰਗੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (STI) ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੇਸੇਰੀਆ ਗੋਨੋਰੀਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਨੀ, ਗੁਦਾ ਜਾਂ ਮੌਖਿਕ ਸੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣ
ਗੋਨੋਰੀਆ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਮਰਦ:
- ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਜਲਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
- ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ੍ਰਾਵ
- ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਕੋਮਲਤਾ
- ਔਰਤਾਂ:
- ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਜਲਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
- ਯੋਨੀ ਸ੍ਰਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
- ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
- ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੋਵੇਂ:
- ਰੈਕਟਲ ਦਰਦ, ਸ੍ਰਾਵ, ਜਾਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
- ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼
- ਬੁਖਾਰ
- ਸੁੱਜੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਸ
ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ
ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੋਨੋਰੀਆ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਪੈਲਵਿਕ ਇਨਫਲੇਮੇਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (PID): ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜੋ ਬੰਦਪਨ, ਐਕਟੋਪਿਕ ਗਰਭ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਪੈਲਵਿਕ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਐਪੀਡੀਡਾਈਮਾਈਟਿਸ: ਐਪੀਡੀਡਾਈਮਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਟਿਊਬ ਜੋ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨੂੰ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲਿੰਗ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਪ੍ਰੋਕਟਾਈਟਿਸ: ਰੈਕਟਮ ਦਾ ਇੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ।
- **ਡਿਸਮਿਨੇਟਿਡ ਗੋਨੋਕੋਕਲ