ਤਾਰੇ

ਤਾਰਾ#

ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਗੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਗੇਂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਊਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਰੇ ਗੈਲੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

• ਪੁੰਜ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਵੱਧ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਰੇਡੀਅਸ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਰੇਡੀਅਸ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਸਤਹ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟੇ ਨਿਊਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਲ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਤਾਪਮਾਨ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕੈਲਵਿਨ (K) ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਤਾਰੇ ਨੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਤਾਰੇ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਚਮਕ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਇਸਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਰੰਗ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਇਸਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਫੇਦ, ਪੀਲੇ, ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਤਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮ: ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮ ਇਸਦੀਆਂ ਅਬਜ਼ੌਰਪਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ। ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: O, B, A, F, G, K, ਅਤੇ M. O ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ M ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ#

ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਇਸਦੇ ਪੁੰਜ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ (ਲਗਭਗ 8 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ) ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਾਲ ਬੌਣਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਚਮਕ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ (ਲਗਭਗ 8 ਅਤੇ 40 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਤਾਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਬੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• ਉੱਚ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਉੱਚ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ (ਲਗਭਗ 40 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੀਲੇ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਾਲ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵਿੱਚ ਫਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨਿਊਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ#

ਤਾਰੇ ਗੈਲੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਗੈਲੈਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਤਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਕਸ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ#

ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮ, ਚਮਕ, ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਵਰਗੀਕਰਨ#

ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਤਾਰਕੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਰ O, B, A, F, G, K, ਅਤੇ M ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਗ ਘਟਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ O-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ M-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

• O-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 30,000 ਕੈਲਵਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਊਰਜਾ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• B-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: B-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 10,000 ਤੋਂ 30,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• A-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: A-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 7,500 ਅਤੇ 10,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• F-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: F-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 6,000 ਤੋਂ 7,500 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• G-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: G-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, 5,000 ਅਤੇ 6,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ।
• K-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: K-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 3,500 ਤੋਂ 5,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬਾਈਨਰੀ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• M-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: M-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 3,500 ਕੈਲਵਿਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ।

ਚਮਕ ਵਰਗੀਕਰਨ#

ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• ਸੁਪਰਜਾਇੰਟ: ਸੁਪਰਜਾਇੰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਚਮਕਦਾਰ ਦਾਨਵ: ਚਮਕਦਾਰ ਦਾਨਵ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
• ਦਾਨਵ: ਦਾਨਵ ਉਹ ਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਜਾਇੰਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
• ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਚਮਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇਸ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ: ਚਿੱਟੇ ਬੌਣੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤਾਰਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਨਿਊਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰੇ: ਨਿਊਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਢਹਿ ਚੁੱਕੇ ਕੋਰ ਹਨ ਜੋ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਅਪੇਕਸ਼ਾਕ੍ਰਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਬਲੈਕ ਹੋਲ: ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤਾਰਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪੁੰਜ ਵਰਗੀਕਰਨ#

ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

• ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ 10 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਾਰਕੀ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵਿਸਫੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ 8 ਅਤੇ 10 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਅਪੇਕਸ਼ਾਕ੍ਰਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵਜੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ 1 ਅਤੇ 8 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸੂਰਜ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ।
• ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ: ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਜ 1 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਬੌਣੇ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ।

ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਚਮਕ ਵਰਗੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਵਰਗੀਕਰਨ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ#

ਤਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਊਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ, ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ:

1. ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ#

ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਸੰਕੁਚਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਊਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਿਰ ਸੰਤੁਲਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਕਿਸਮਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਤੱਕ, ਹਨ:

• O-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁੱਖ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 30,000 ਕੈਲਵਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਊਰਜਾ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• B-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: B-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 10,000 ਤੋਂ 30,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• A-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: A-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 7,500 ਅਤੇ 10,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• F-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: F-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 6,000 ਤੋਂ 7,500 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੀਲੇ-ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• G-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: G-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, 5,000 ਅਤੇ 6,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਲਕੀ ਵੇ ਗੈਲੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ।
• K-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ: K-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰੇ G-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 3,500 ਤੋਂ 5,000 ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬਾਈਨਰੀ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• **M-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰ