ਪੀ.ਵਾਈ.ਕਿਉ. ਐਨ.ਈ.ਈ.ਟੀ.- ਦਰਪਣ ਸਮੀਕਰਨ; ਕਿਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕੀ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1:
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ 30° ਦੇ ਆਪਤਨ ਕੋਣ ‘ਤੇ ਕੱਚ ਦੀ ਸਲੈਬ ‘ਤੇ ਆਪਾਤਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਨ ਕੱਚ-ਹਵਾ ਅੰਤਰਫਲਕ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਾਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਕੱਚ-ਹਵਾ ਅੰਤਰਫਲਕ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੋਣ ਹੈ:
ਜਵਾਬ ਹੈ: 45°
ਦੋ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੋਣ ਪਹਿਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਆਪਤਨ ਕੋਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਦੂਜੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਅਪਵਰਤਨ ਕੋਣ 90° ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਾਧਿਅਮ ਕੱਚ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਤਨ ਕੋਣ 30° ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚ ਵਿੱਚ ਅਪਵਰਤਨ ਕੋਣ 60° ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੱਚ-ਹਵਾ ਅੰਤਰਫਲਕ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕੋਣ 45° ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2:
45° ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ 60° ਦੇ ਕੋਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਆਪਾਤਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਗਤ ਕਿਰਨ ਆਪਾਤਿਤ ਕਿਰਨ ਨਾਲ 30° ਦਾ ਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ ਹੈ:
ਜਵਾਬ ਹੈ: √2
ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
n = sin(A + D)/sin(A)