ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ GK ਕੈਪਸੂਲ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ: ਭਾਰਤ ਰਤਨ > ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ > ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ > ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਦਾ ਘਟਦਾ ਕ੍ਰਮ)।
1. ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਿਛੋਕੜ
- ਅਨੁਛੇਦ 18(1): ਗੈਰ-ਫੌਜੀ ਖਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਨਮਾਨਿਕ ਹਨ।
- ਸਥਾਪਨਾ: 1954 (ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ); 1955 (ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ)।
- ਨਿਯੰਤਰਿਤ: “ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਨਿਯਮਾਵਲੀ, 1954” ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHA) ਦੇ ਅਧੀਨ।
- ਪ੍ਰਦਾਨ: ਹਰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ (26 ਜਨਵਰੀ) ਸੂਚੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸੂਚੀ 1977–1995 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ (ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ)।
2. ਭਾਰਤ ਰਤਨ – ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਤਨ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਵੇਰਵਾ |
|---|
| ਮਾਟੋ | “ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਮੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ” |
| ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ | ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ (1954) |
| ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ | ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (ਉਮਰ 40, 2014) |
| ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ | ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ |
| ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ | ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖਾਨ (1987) |
| ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਤਮ | 4 (1999 – ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ, ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ, ਗੋਪੀਨਾਥ ਬੋਰਡੋਲੋਈ, ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ) |
| ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ (1954-2024) | 53 (ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੱਕ) |
| ਡਿਜ਼ਾਈਨ | ਪੀਪਲ-ਪੱਤੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਤਗਮਾ, 51 mm ਵਿਆਸ, ਇਮਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਕਸਾ, ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ |
3. ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਤਿੰਨ-ਸਤਰੀ ਪਦਾਨੁਕ੍ਰਮ
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਰੈਂਕ | ਸਥਾਪਨਾ | ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਅਧਿਕਤਮ (2024 ਸੀਮਾ) | ਆਮ ਖੇਤਰ ਅਨੁਪਾਤ* |
|---|
| ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ | ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ | 1954 | ≤ 120 | 50 % ਕਲਾ/ਸਮਾਜਿਕ-ਕਾਰਜ |
| ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ | ਤੀਜਾ | 1955 | ≤ 200 | 40 % ਵਿਗਿਆਨ/ਵਪਾਰ |
| ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ | ਚੌਥਾ | 1955 | ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ | 60 % ਅਣਗੌਲੇ ਨਾਇਕ |
*ਲਗਭਗ 5-ਸਾਲਾ ਔਸਤ (2019-23) – MHA ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ।
3.1 ਤੇਜ਼-ਤੱਥ ਸਾਰਣੀ – ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ
| ਰਿਕਾਰਡ | ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ | ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ | ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ |
|---|
| ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ | ਐਸ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ (1954) | ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ (1954) | ਡਾ. ਬੀ. ਸੀ. ਰਾਏ (1954) |
| ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ | ਸੁੰਦਰਮ ਰਾਮਚੰਦਰਨ (1958) | ਬੇਗਮ ਅਖਤਰ (1968) | ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲੀਲਾ ਪੂਨਾਵਾਲਾ (1968) |
| ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ | ਪੀ. ਐਨ. ਹਕਸਰ (1973, UK-ਅਧਾਰਿਤ) | ਜੇ. ਆਰ. ਡੀ. ਟਾਟਾ (1955, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਗਰਿਕ) | ਏ. ਸੀ. ਭਕਤੀਵੇਦਾਂਤ (1977, USA) |
| ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ (2024) | ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ (69, 2020) | ਮੈਰੀ ਕੋਮ (51, 2013) | ਹਿਮਾ ਦਾਸ (23, 2020) |
4. ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
- ਨੋਡਲ ਮੰਤਰਾਲਾ: MHA 1 ਮਈ-15 ਸਤੰਬਰ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
- ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਮੰਤਰਾਲੇ, ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ (ਸਵੈ), ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ (PAC) – ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (ਚੇਅਰਪਰਸਨ), ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ, 4-5 ਨਾਮਚੀਨ ਵਿਅਕਤੀ।
- ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ।
- ਕੋਈ ਨਕਦ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪੋਸਟ-ਨਾਮਿਕ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਤਗਮਾ।
5. ਸਾਲ-ਵਾਰ ਗਿਣਤੀ (2015-2024 ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸੂਚੀਆਂ)
| ਸਾਲ | ਭਾਰਤ ਰਤਨ | ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ | ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ | ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ | ਕੁੱਲ |
|---|
| 2015 | 1 | 9 | 20 | 75 | 105 |
| 2016 | 0 | 7 | 19 | 104 | 130 |
| 2017 | 0 | 7 | 19 | 75 | 101 |
| 2018 | 0 | 3 | 9 | 73 | 85 |
| 2019 | 3 | 4 | 14 | 94 | 115 |
| 2020 | 0 | 7 | 16 | 118 | 141 |
| 2021 | 0 | 7 | 10 | 102 | 119 |
| 2022 | 0 | 4 | 17 | 107 | 128 |
| 2023 | 0 | 6 | 9 | 91 | 106 |
| 2024 | 0 | 5 | 17 | 110 | 132 |
6. ਇੱਕ-ਲਾਈਨ ਰੈਪਿਡ-ਫਾਇਰ ਤੱਥ
- ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ (1960 ਅਤੇ 1993) ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
- ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਬਿਸਮਿਲਾਹ ਖਾਨ ਇਕਲੌਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਿੰਨੋਂ ਪਦਮ ਗ੍ਰੇਡ + ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਹਨ।
- ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ 1992 ਤੋਂ (ਅਪਵਾਦ – ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ 1990, ਕੇ. ਕਾਮਰਾਜ 1976)।
- ਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ – ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸੈਮ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾ (ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ 1972)।
- 2024: 5 ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ – ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਹੀਂ।
- ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਅਤੇ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰਤਨ 2015 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਉਸੇ ਦਿਨ)।
- “ਤੇਨਜਿੰਗ ਨੋਰਗੇ” (ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 1959) – ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ-ਨਾਗਰਿਕ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਸਨਮਾਨਿਤ।
7. ਮਾਸਟਰ ਸਾਰਣੀ – ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ (1954-2024)
| ਕ੍ਰਮ | ਨਾਮ | ਖੇਤਰ | ਸਾਲ |
|---|
| 1 | ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1954 |
| 2 | ਸਰਵੇਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ | ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ | 1954 |
| 3 | ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ | ਵਿਗਿਆਨ | 1954 |
| 4 | ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ | ਸਾਹਿਤ | 1955 |
| 5 | ਐਮ. ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਈਆ | ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ | 1955 |
| 6 | ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1955 |
| 7 | ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1957 |
| 8 | ਡੀ. ਕੇ. ਕਾਰਵੇ | ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ | 1958 |
| 9 | ਬੀ. ਸੀ. ਰਾਏ | ਦਵਾਈ | 1961 |
| 10 | ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦਾਸ ਟੰਡਨ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1961 |
| 11 | ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1962 |
| 12 | ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ | ਸਿੱਖਿਆ | 1963 |
| 13 | ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ | ਕਲਾ | 1999 |
| 14 | ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ | ਕਲਾ | 2001 |
| 15 | ਬਿਸਮਿਲਾਹ ਖਾਨ | ਕਲਾ | 2001 |
| 16 | ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ | ਕਲਾ | 2009 |
| 17 | ਏ. ਪੀ. ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ | ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1997 |
| 18 | ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਲਕਸ਼ਮੀ | ਕਲਾ | 1998 |
| 19 | ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1999 |
| 20 | ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ | ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ | 1999 |
| 21 | ਗੋਪੀਨਾਥ ਬੋਰਡੋਲੋਈ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 1999 |
| 22 | ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 2015 |
| 23 | ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ | ਸਿੱਖਿਆ | 2015 |
| 24 | ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ | ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ | 2019 |
| 25 | ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ | ਕਲਾ | 2019 |
| 26 | ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 2019 |
| 27 | ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ | ਜਨਤਕ ਮਾਮਲੇ | 2024 (ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ) |
8. ਰੇਲਵੇ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ MCQs (15+)
1. ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸ ਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ?
ਉੱਤਰ: 19552. ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਕੌਣ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ3. ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦਾ ਤਗਮਾ ਕਿਸ ਪੱਤੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਪੀਪਲ ਦਾ ਪੱਤਾ4. ਕਿਹੜਾ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਨੁਛੇਦ ਖਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਨਮਾਨਿਕ ਬਣਦੇ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਅਨੁਛੇਦ 18(1)5. ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਿਣਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 4 (1999)6. ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ 2024 ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?
ਉੱਤਰ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ (ਪਦੇਨੁਸਾਰ ਚੇਅਰਪਰਸਨ)7. ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਹੜੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
ਉੱਤਰ: 1960 ਅਤੇ 19938. ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਕੌਣ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖਾਨ (1987)9. ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵਿੰਡੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਦੋਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 15 ਸਤੰਬਰ10. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ 2024 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
ਉੱਤਰ: ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ11. ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਨਿਯਮ (2024 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕੋਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ 2020 ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹਿਮਾ ਦਾਸ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।12. ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਸੰਗਠਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ13. ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਉੱਤਰ: ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1969)14. ਤੇਨਜਿੰਗ ਨੋਰਗੇ ਨੂੰ 1959 ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪਦਮ ਗ੍ਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਉੱਤਰ: ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ15. ਪਦਮ ਤਗਮਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਮਾਟੋ "____" ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: "ਸਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ"16. ਕਿਸ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਉੱਤਰ: ਸੈਮ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾ17. ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ 'ਤੇ ਸੀਮਾ (2024) ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 120
9. 30-ਸਕਿੰਟ ਦੁਹਰਾਈ ਚੀਟ ਸ਼ੀਟ
- ਕ੍ਰਮ: ਭਾਰਤ ਰਤਨ → ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ → ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ → ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ।
- 1954: BR ਅਤੇ PV; 1955: PB ਅਤੇ PS।
- ਕੋਈ ਨਕਦ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਖਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਨਮਾਨ।
- 53 ਭਾਰਤ ਰਤਨ 2024 ਤੱਕ; 1999 ਵਿੱਚ 4 ਅਧਿਕਤਮ।
- ਪੀਪਲ ਪੱਤਾ ਆਕਾਰ, ਇਮਲੀ ਦਾ ਬਕਸਾ।
- MHA ਪੋਰਟਲ: ਮਈ-ਸਤੰਬਰ; PM PAC ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ BR: ਸਚਿਨ (40); ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ: ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖਾਨ।
- ਸਿਰਫ਼ ਨਾਗਰਿਕ; ਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਯੋਗ।
- ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ BR ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ ਪਰ ਦੁਰਲੱਭ (ਆਖਰੀ 2024 – ਕਰਪੂਰੀ ਠਾਕੁਰ)।
CBT ਲਈ ਪ੍ਰੋ-ਟਿਪ: ਜੇਕਰ ਵਿਕਲਪ ਵਿੱਚ “ਅਨੁਛੇਦ 18” ਹੋਵੇ → ਹਮੇਸ਼ਾ “ਕੋਈ ਖਿਤਾਬ ਨਹੀਂ” ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ।
BETA
