ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸਥਿਤੀ - ਤਕਨਾਲੋਜੀ

ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸਥਿਤੀ – ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ (ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਾਗ)

1. ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ

• ਵਿਜ਼ਨ: 2030 ਤੱਕ “ਨੈੱਟ-ਜ਼ੀਰੋ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਕ”
• ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਧੇਰੇ ਢੋਆ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ 25 % ਬਚਤ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ।
• ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ: ਕੋਰ (ਸੈਂਟਰਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਰੇਲਵੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ) – ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ) ਵਿਖੇ, 1961 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ।

2. ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ (31.03.2024* ਤੱਕ)

*ਸਰੋਤ: ਕੋਰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬੁਲੇਟਿਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਸਟੇਟਮੈਂਟ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2024।

3. ਜ਼ੋਨ-ਵਾਰ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸਨੈਪਸ਼ਾਟ (ਬੀ.ਜੀ. ਰੂਟ ਕਿ.ਮੀ.)

4. ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ

5. ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਪਦੰਡ

6. ਉਤਪਾਦਨ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸੰਪਤੀਆਂ

7. ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਲਾਭ (ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਿੰਦੂ)

1. ਚਲਾਉਣ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ 25-30 % ਘਟਾਓ (ਕੋਈ ਡੀਜ਼ਲ ਢੋਆ ਨਹੀਂ)।
2. 25 % ਵਧੇਰੇ ਢੋਆ ਸਮਰੱਥਾ – ਵਧੇਰੇ ਐਕਸਲ-ਲੋਡ ਅਤੇ ਗਤੀ।
3. ਰੀ-ਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ 3-ਫੇਜ਼ ਲੋਕੋਆਂ ਵਿੱਚ 10-15 % ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
4. ਵਾਤਾਵਰਣਕ: 1 kWh ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ 0.83 kg CO₂ ਉਤਸਰਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਨਾਮ ਡੀਜ਼ਲ ਲਈ 1.2 kg।
5. ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾਪਨ: ਹਰ ਸਾਲ ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ 3,000 ਕਰੋੜ ₹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6. ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ 25 ਕੇ.ਵੀ. ਸਿਸਟਮ ਲੋਕੋ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ ਰੇਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ, ਹਾਵੜਾ–ਮੁੰਬਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਹੀਂ)।

8. ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਬਿੰਦੂ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ:01 ਕਿਹੜਾ ਸੰਗਠਨ, ਜਿਸਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਹੈ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?

A) ਆਰ.ਡੀ.ਐਸ.ਓ.

B) ਕੋਰ

C) ਆਰ.ਆਈ.ਟੀ.ਈ.ਐਸ.

D) ਆਈ.ਆਰ.ਸੀ.ਟੀ.ਸੀ.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ:02 ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮਾਨਕ ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਕੀ ਹੈ?

A) 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ., 50 ਹਰਟਜ਼, ਸਿੰਗਲ ਫੇਜ਼

B) 15 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ., 50 ਹਰਟਜ਼, ਸਿੰਗਲ ਫੇਜ਼

C) 25 ਕੇ.ਵੀ. ਡੀ.ਸੀ., 50 ਹਰਟਜ਼, ਸਿੰਗਲ ਫੇਜ਼

D) 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ., 60 ਹਰਟਜ਼, ਸਿੰਗਲ ਫੇਜ਼

ਪ੍ਰਸ਼ਨ:03 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।

A) ਰਾਜਖਰਸਾਵਾਂ–ਡੋਂਗੋਆਪੋਸੀ (ਐਸ.ਈ.ਆਰ.)

B) ਹਾਵੜਾ–ਬਰਦਵਾਨ (ਈ.ਆਰ.)

C) ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਟਰਲ–ਵਿਰਾਰ (ਡਬਲਿਊ.ਆਰ.)

D) ਚੇਨਈ ਬੀਚ–ਤਾਂਬਰਮ (ਐਸ.ਆਰ.)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ:04 ਕਿਹੜਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਆਪਣੇ ਰੂਟ ਦਾ 100 % ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀ?

A) ਸਾਊਥ ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਲਵੇ

B) ਵੈਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ

C) ਸੈਂਟਰਲ ਰੇਲਵੇ

D) ਨਾਰਦਰਨ ਰੇਲਵੇ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ:05 [31.03.2024 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ਰੂਟ ਕਿ.ਮੀ. ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?]

A) 78 %
B) 85 %
C) 92 %
D) 97 %

9. ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਤੇਜ਼-ਅੱਗ ਟੇਬਲ

A. 100 % ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜ (19)

1. ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
2. ਤੇਲੰਗਾਨਾ
3. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
4. ਕਰਨਾਟਕ
5. ਕੇਰਲ
6. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
7. ਗੁਜਰਾਤ
8. ਰਾਜਸਥਾਨ
9. ਪੰਜਾਬ
10. ਹਰਿਆਣਾ
11. ਦਿੱਲੀ
12. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
13. ਉੱਤਰਾਖੰਡ
14. ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
15. ਬਿਹਾਰ
16. ਝਾਰਖੰਡ
17. ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
18. ਓਡੀਸ਼ਾ
19. ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ

B. ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਗੈਰ-ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਸੈਕਸ਼ਨ (≤ 8 %)

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ (ਐਨ.ਐਫ.ਆਰ.) ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ/ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਡਰ-ਗੇਜ-ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ।

10. ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ – ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਸਥਿਤੀ

1. ਕੋਰ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ?
   A. ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
   B. ਮੁੰਬਈ
   C. ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ
   D. ਕੋਲਕਾਤਾ
   ਉੱਤਰ: C

2. 31.03.2024 ਤੱਕ, ਬੀ.ਜੀ. ਰੂਟ ਕਿ.ਮੀ. ਦਾ ਲਗਭਗ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
   A. 82 %
   B. 88 %
   C. 92 %
   D. 98 %
   ਉੱਤਰ: C

3. ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਨਵੇਂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਅਪਣਾਇਆ?
   A. 1.5 ਕੇ.ਵੀ. ਡੀ.ਸੀ.
   B. 3 ਕੇ.ਵੀ. ਡੀ.ਸੀ.
   C. 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. 50 ਹਰਟਜ਼
   D. 15 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. 16⅔ ਹਰਟਜ਼
   ਉੱਤਰ: C

4. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. ਟਰਾਇਲ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸੀ
   A. ਹਾਵੜਾ–ਬਰਦਵਾਨ
   B. ਰਾਜਖਰਸਾਵਾਂ–ਡੋਂਗੋਆਪੋਸੀ
   C. ਇਗਤਪੁਰੀ–ਭੁਸਾਵਲ
   D. ਚੇਨਈ–ਗੁੰਮਿਦੀਪੁੰਡੀ
   ਉੱਤਰ: B

5. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਜ਼ੋਨ ਅਜੇ ਤੱਕ 100 % ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ?
   A. ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ.
   B. ਐਨ.ਐਫ.ਆਰ.
   C. ਡਬਲਿਊ.ਆਰ.
   D. ਈ.ਸੀ.ਆਰ.
   ਉੱਤਰ: B

6. ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ‘ਤੇ ਊਰਜਾਵੰਤ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਸਬਸਟੇਸ਼ਨਾਂ (ਟੀ.ਐਸ.ਐਸ.) ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਹੈ
   A. 4,590
   B. 5,400
   C. 6,790
   D. 8,100
   ਉੱਤਰ: C

7. ਬੀ.ਜੀ. ਲਈ ਰੇਲ ਲੈਵਲ ਤੋਂ ਓ.ਐਚ.ਈ. ਕੰਟੈਕਟ ਵਾਇਰ ਦੀ ਨਾਮਾਤਰ ਉਚਾਈ ਹੈ
   A. 4.80 ਮੀ.
   B. 5.50 ਮੀ.
   C. 6.10 ਮੀ.
   D. 6.45 ਮੀ.
   ਉੱਤਰ: B

8. ਕਿਹੜਾ ਸੰਗਠਨ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
   A. ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ.
   B. ਆਰ.ਵੀ.ਐਨ.ਐਲ.
   C. ਕੌਂਕਰ
   D. ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਐਲ.
   ਉੱਤਰ: B

9. 3-ਫੇਜ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲੋਕੋਆਂ ਵਿੱਚ ਰੀ-ਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਊਰਜਾ ਬਚਤ ਲਗਭਗ ਹੈ
   A. 3-5 %
   B. 10-15 %
   C. 25-30 %
   D. 40-45 %
   ਉੱਤਰ: B

10. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰੇਲ 1925 ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ
    A. ਬੰਬਈ ਵੀ.ਟੀ.–ਕੁਰਲਾ
    B. ਮਦਰਾਸ ਬੀਚ– ਤਾਂਬਰਮ
    C. ਸਿਆਲਦਹ–ਬਰਧਮਾਨ
    D. ਹਾਵੜਾ–ਬਰਦਵਾਨ
    ਉੱਤਰ: A

11. ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਕਿਸ ਸਾਲ ਤੱਕ “ਨੈੱਟ-ਜ਼ੀਰੋ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਕ” ਬਣਨ ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਰੱਖਿਆ ਹੈ?
    A. 2025
    B. 2027
    C. 2030
    D. 2035
    ਉੱਤਰ: C

12. ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ 100 % ਰੇਲ ਰੂਟ ਬਿਜਲੀਕਰਨ (2023) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਵੀਨਤਮ ਬਣਿਆ?
    A. ਅਸਾਮ
    B. ਮਣੀਪੁਰ
    C. ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ
    D. ਸਿੱਕਮ
    ਉੱਤਰ: C

13. ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਨਾ CO₂ ਘਟਾਓ ਲਗਭਗ ਹੈ
    A. 1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ
    B. 2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ
    C. 4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ
    D. 8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ
    ਉੱਤਰ: C

14. 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. ਸਿਸਟਮ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਿਸ ਸਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?
    A. 1950
    B. 1957
    C. 1965
    D. 1970
    ਉੱਤਰ: B

15. ਪ੍ਰਤੀ ਰੂਟ ਕਿ.ਮੀ. ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੀ ਲਾਗਤ (2022-23 ਔਸਤ) ਲਗਭਗ ਹੈ
    A. 0.5 ਕਰੋੜ ₹
    B. 1 ਕਰੋੜ ₹
    C. 1.5 ਕਰੋੜ ₹
    D. 2 ਕਰੋੜ ₹
    ਉੱਤਰ: B

ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ ਦਾ ਕ੍ਰੈਮ ਕਾਰਡ

• 92 % ਬੀ.ਜੀ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ (60,081/65,436 ਕਿ.ਮੀ.)
• 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. 50 ਹਰਟਜ਼ – ਮਾਨਕ
• ਕੋਰ – ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ – 1961
• ਪਹਿਲਾ 25 ਕੇ.ਵੀ