ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ

ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਈ 5-7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਕਲਪ ਦਿਓ:

10 ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਬਢ਼ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ 10 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ (Q1-3: ਆਸਾਨ, Q4-7: ਦਰਮਿਆਨਾ, Q8-10: ਕਠਿਨ)

Q1. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਆਰਟੀਕਲ ਸਨ? A) 395 B) 448 C) 444 D) 389

ਜਵਾਬ: A) 395

ਹੱਲ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 22 ਭਾਗਾਂ ਅਤੇ 8 ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ 395 ਆਰਟੀਕਲ ਸਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਧਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 448 ਆਰਟੀਕਲਾਂ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਮੂਲ ਨੰਬਰ ਲਈ “3-9-5” ਯਾਦ ਰੱਖੋ (ਜਿਵੇਂ 3-2-1 ਕਾਊਂਟਡਾਊਨ)

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ

Q2. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਆਰਟੀਕਲ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ? A) ਆਰਟੀਕਲ 14-18 B) ਆਰਟੀਕਲ 19-22 C) ਆਰਟੀਕਲ 23-24 D) ਆਰਟੀਕਲ 25-28

ਜਵਾਬ: A) ਆਰਟੀਕਲ 14-18

ਹੱਲ: ਆਰਟੀਕਲ 14-18 ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ:

• ਆਰਟ 14: ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮਾਨਤਾ
• ਆਰਟ 15: ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਮਨਾਹੀ
• ਆਰਟ 16: ਮੌਕੇ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ
• ਆਰਟ 17: ਛੂਤਛਾਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ
• ਆਰਟ 18: ਖਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ

Q3. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 42ਵੀਂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? A) ਮਿਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ B) ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ C) ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੋਧ D) ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੋਧ

ਜਵਾਬ: A) ਮਿਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ

ਹੱਲ: 42ਵੀਂ ਸੋਧ (1976) ਨੂੰ “ਮਿਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਮੌਲਿਕ ਫਰਜ਼ ਜੋੜਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਬਦਲਣ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਸਮੇਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ 42 = 4+2 = 6 (ਜਿਵੇਂ 6 ਮੁੱਖ ਤਬਦੀਲੀਆਂ)

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੋਧਾਂ

Q4. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ? A) ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ B) ਸੱਤਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ C) ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ D) ਪੰਜਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ

ਜਵਾਬ: A) ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ

ਹੱਲ: ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ 14 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਡੋਗਰੀ, ਬੋਡੋ, ਮੈਥਿਲੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ

Q5. ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਹੈ: A) 30 ਸਾਲ B) 35 ਸਾਲ C) 25 ਸਾਲ D) 21 ਸਾਲ

ਜਵਾਬ: B) 35 ਸਾਲ

ਹੱਲ: ਆਰਟੀਕਲ 58 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:

• ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਵੇ
• 35 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ
• ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇ
• ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ

Q6. ਕਿਸ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਉਮਰ 21 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 18 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ? A) 61ਵੀਂ ਸੋਧ B) 42ਵੀਂ ਸੋਧ C) 44ਵੀਂ ਸੋਧ D) 52ਵੀਂ ਸੋਧ

ਜਵਾਬ: A) 61ਵੀਂ ਸੋਧ

ਹੱਲ: 61ਵੀਂ ਸੋਧ (1988) ਨੇ ਆਰਟੀਕਲ 326 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਵੋਟਿੰਗ ਉਮਰ 21 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 18 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੰਭਵ ਹੋਈ।

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਚੋਣ ਸੁਧਾਰ

Q7. ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ? A) ਆਇਰਲੈਂਡ B) ਯੂਐਸਏ C) ਯੂਕੇ D) ਕੈਨੇਡਾ

ਜਵਾਬ: A) ਆਇਰਲੈਂਡ

ਹੱਲ: ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ (ਭਾਗ IV, ਆਰਟੀਕਲ 36-51) ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

Q8. ਕਿਹੜਾ ਆਰਟੀਕਲ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ? A) ਆਰਟੀਕਲ 3 B) ਆਰਟੀਕਲ 2 C) ਆਰਟੀਕਲ 4 D) ਆਰਟੀਕਲ 370

ਜਵਾਬ: A) ਆਰਟੀਕਲ 3

ਹੱਲ: ਆਰਟੀਕਲ 3 ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:

• ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
• ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ/ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਦਲਣ ਲਈ
• ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ/ਵਿਲੀਨ ਕਰਨ ਲਈ
• ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਸੰਘੀ ਢਾਂਚਾ

Q9. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਸਮੀਖਿਆ’ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ? A) ਯੂਐਸਏ B) ਯੂਕੇ C) ਕੈਨੇਡਾ D) ਆਸਟਰੇਲੀਆ

ਜਵਾਬ: A) ਯੂਐਸਏ

ਹੱਲ: ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਸਮੀਖਿਆ (ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਯੂਐਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਕੇਸਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ (1973) ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

Q10. ਕਿਸ ਸੋਧ ਐਕਟ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ‘ਸਮਾਜਵਾਦੀ’ ਅਤੇ ‘ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ’ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੇ? A) 42ਵੀਂ ਸੋਧ B) 44ਵੀਂ ਸੋਧ C) 52ਵੀਂ ਸੋਧ D) 93ਵੀਂ ਸੋਧ

ਜਵਾਬ: A) 42ਵੀਂ ਸੋਧ

ਹੱਲ: 42ਵੀਂ ਸੋਧ (1976) ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੇ:

• ਸਮਾਜਵਾਦੀ
• ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ
• ਅਖੰਡਤਾ (“ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ” ਵਿੱਚ)

ਸੰਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ - ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੋਧਾਂ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀਵਾਈਕਿਊ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ:

PYQ 1. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਮੌਲਿਕ ਫਰਜ਼ ਦਰਜ ਹਨ? [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: 11

ਹੱਲ: ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 42ਵੀਂ ਸੋਧ (1976) ਦੁਆਰਾ 10 ਫਰਜ਼ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸਨ। 11ਵਾਂ ਫਰਜ਼ (ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ) 86ਵੀਂ ਸੋਧ (2002) ਦੁਆਰਾ ਆਰਟੀਕਲ 51ਏ ਅਧੀਨ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ “10+1 = 11” (10 ਮੂਲ + 1 ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ)

PYQ 2. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਭਾਗ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ? [RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: ਭਾਗ VIII (ਆਰਟੀਕਲ 239-242)

ਹੱਲ: ਭਾਗ VIII ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ “ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭਾਗ 8” (ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਅੱਖਰ ਹਨ)

PYQ 3. ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਸਦੱਸਤਾ ਹੈ: [RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: 250 ਮੈਂਬਰ

ਹੱਲ: ਆਰਟੀਕਲ 80 ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਸਦੱਸਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ:

• ਕੁੱਲ: 250 ਮੈਂਬਰ
• ਚੁਣੇ ਗਏ: 238 (ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ)
• ਨਾਮਜ਼ਦ: 12 (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ - ਸਾਹਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕਲਾ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: “250 = 238 + 12” (ਇਹ ਸਮੀਕਰਨ ਯਾਦ ਰੱਖੋ)

PYQ 4. ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਆਰਟੀਕਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ? [RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: ਆਰਟੀਕਲ 155

ਹੱਲ: ਆਰਟੀਕਲ 155: ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਰਟੀਕਲ 156 5-ਸਾਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: “ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ 155, ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ 156” (ਲਗਾਤਾਰ ਨੰਬਰ)

PYQ 5. ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: 26 ਨਵੰਬਰ

ਹੱਲ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ (ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ) ਹਰ ਸਾਲ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: “26 ਨਵੰਬਰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, 26 ਜਨਵਰੀ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ” (ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ 26 ਹੈ)

ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਦਿਓ:

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਤੁਰੰਤ ਰੀਵਿਜ਼ਨ ਫਲੈਸ਼ਕਾਰਡ

ਵਿਸ਼ਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹੋਰ ਆਰਆਰਬੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ:

• ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ: ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਵਿਵਸਥਾ - ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੰਸਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ
• ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ + ਸੰਵਿਧਾਨ - ਤਾਜ਼ਾ ਸੋਧਾਂ, ਨਵੇਂ ਬਿੱਲ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ
• ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ: ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ - ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ