ఐటీ విప్లవం – రైల్వే పరీక్షల కోసం సమగ్ర జనరల్ నాలెడ్జ్ నోట్స్
1. ఐటీ విప్లవం అంటే ఏమిటి?
సమాచార సాంకేతికత (ఐటీ) విప్లవం అనేది 1970ల నుండి ప్రారంభమైన డిజిటల్ సాంకేతికతలు—కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్, సాఫ్ట్వేర్ & టెలికాం—ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థలు, సమాజాలు మరియు పాలనలో సంభవించిన వేగవంతమైన రూపాంతరాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది ప్రపంచాన్ని పారిశ్రామిక-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి జ్ఞాన-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు మార్చింది.
2. కాలపట్టిక & మైలురాళ్లు
| సంవత్సరం | సంఘటన | దేశం | ప్రాముఖ్యత |
|---|
| 1946 | ENIAC (మొదటి ఎలక్ట్రానిక్ సాధారణ-ప్రయోజన కంప్యూటర్) | USA | 30 టన్నుల బరువు, 18000 వాక్యూమ్ ట్యూబ్లు |
| 1971 | ఇంటెల్ 4004 (మొదటి మైక్రోప్రాసెసర్) | USA | 2300 ట్రాన్సిస్టర్లు, 740 KHz |
| 1975 | ఆల్టేర్ 8800 (మొదటి వ్యక్తిగత-కంప్యూటర్ కిట్) | USA | మైక్రోసాఫ్ట్ పుట్టుకకు దారితీసింది |
| 1976 | ఆపిల్-I విడుదల | USA | స్టీవ్ జాబ్స్ & వోజ్నియాక్ |
| 1981 | IBM PC ప్రారంభం | USA | MS-DOS, ఓపెన్ ఆర్కిటెక్చర్ |
| 1989 | టిమ్ బెర్నర్స్-లీ చేత WWW కనుగొనబడింది | UK/CERN | ఆధునిక ఇంటర్నెట్ యొక్క పునాది |
| 1991 | భారతదేశం యొక్క ఐటీ విధానం ఉదారీకరించబడింది | India | ఎగుమతి ప్రోత్సాహక, STP పథకం |
| 1995 | భారతదేశంలో ఇంటర్నెట్ ప్రైవేటీకరించబడింది | India | VSNL డయల్-అప్ ప్రారంభం (ఆగస్ట్ 15) |
| 1998 | గూగుల్ ఇన్కార్పొరేట్ చేయబడింది | USA | పేజీ & బ్రిన్ |
| 2000 | ఐటీ చట్టం 2000 ఆమోదించబడింది | India | ఇ-కామర్స్ కోసం చట్టపరమైన చట్రం |
| 2007 | ఐఫోన్ ప్రారంభం | USA | మొబైల్-కంప్యూటింగ్ యుగం |
| 2008 | మొదటి ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్ (HTC డ్రీమ్) | USA | ఓపెన్-సోర్స్ మొబైల్ OS |
| 2015 | డిజిటల్ ఇండియా ప్రారంభం | India | 3 దృష్టి ప్రాంతాలు—డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, పాలన & పౌరులు |
| 2020 | జియో ప్లాట్ఫారమ్లు ₹1.52 ట్రిలియన్లు సేకరించాయి | India | 2020లో అతిపెద్ద టెక్-ఫండ్రైజ్ |
3. భారతదేశం యొక్క ఐటీ పరిశ్రమ – వాస్తవాలు & ఆంక్డెలు (2023)
| పారామీటర్ | ఆంకి | గ్లోబల్ ర్యాంక్ |
|---|
| ఐటీ+ BPM ఎగుమతి ఆదాయం | $194 బిలియన్ | 1వ (సేవా ఎగుమతి) |
| ప్రత్యక్ష ఉపాధి | 5.4 మిలియన్లు | - |
| భారతదేశం యొక్క GDPలో వాటా | 7.4 % | - |
| సేవల ఎగుమతిలో వాటా | 48 % | - |
| >1 మిలియన్ ఐటీ కార్మికులున్న నగరాలు | 6 | బెంగళూరు, హైదరాబాద్, చెన్నై, పూణే, ముంబై, NCR |
ప్రధాన భారతీయ ఐటీ సేవా కంపెనీలు (NIFTY IT భాగస్వాములు)
TCS, ఇన్ఫోసిస్, విప్రో, HCL టెక్, టెక్ మహీంద్రా, LTIMindtree, L&T ఇన్ఫోటెక్, మ్ఫాసిస్, కోఫోర్జ్.
4. కీలక వ్యక్తులు & పదాలు
| పేరు | సంబంధిత విషయం |
|---|
| టిమ్ బెర్నర్స్-లీ | WWW, HTML, HTTP |
| బిల్ గేట్స్ | మైక్రోసాఫ్ట్, MS-DOS, విండోస్ |
| లారీ పేజీ & సెర్గీ బ్రిన్ | గూగుల్ సెర్చ్ |
| మార్క్ జకర్బర్గ్ | ఫేస్బుక్ (మెటా) |
| నారాయణ మూర్తి | ఇన్ఫోసిస్ (1981) |
| అజీం ప్రేమ్జీ | విప్రో టెక్నాలజీస్ |
| శివ నాదర్ | HCL (1976) |
| F.C. కోహ్లీ | TCS, మొదటి CEO, “భారతీయ ఐటీ పితామహుడు” |
| సామ్ పిత్రోడా | C-DOT, టెలికాం విప్లవ సలహాదారు రాజీవ్ గాంధీకి |
5. భారత ప్రభుత్వం – డిజిటల్ & ఐటీ కార్యక్రమాలు
| పథకం | ప్రారంభ సంవత్సరం | మంత్రిత్వ శాఖ | లక్ష్యం |
|---|
| డిజిటల్ ఇండియా | 2015 | మెయిటీ | డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, ఇ-గవర్నెన్స్, డిజిటల్ అక్షరాస్యత |
| UMANG | 2017 | మెయిటీ | 1200+ సేవల కోసం ఒకే మొబైల్ యాప్ |
| భారత్నెట్ | 2011 (NOFN) | BBNL | 2.5 లక్షల గ్రామ-పంచాయతీ ఆప్టికల్ ఫైబర్ |
| కామన్ సర్వీస్ సెంటర్ (CSC) | 2006 | మెయిటీ | 5.3 లక్షల డిజిటల్ కియోస్క్లు |
| ఇండియా స్టాక్ | 2016 | UIDAI + మెయిటీ | కాగితం రహిత, నగదు రహిత పొర (ఆధార్, eKYC, UPI) |
| స్టార్టప్ ఇండియా | 2016 | DPIIT | 1 లక్ష+ గుర్తించబడిన స్టార్టప్లు |
| PLI పథకం ఐటీ హార్డ్వేర్ | 2021 | మెయిటీ | ల్యాప్టాప్లు, టాబ్లెట్ల కోసం ₹735 కోట్ల ప్రోత్సాహకం |
6. శీఘ్ర సూచన పట్టిక – ఫైల్ ఎక్స్టెన్షన్లు & పూర్తి రూపాలు
| ఎక్స్టెన్షన్ | పూర్తి రూపం | ఉపయోగించే ప్రాంతం |
|---|
| .exe | ఎక్సిక్యూటబుల్ | విండోస్ ప్రోగ్రామ్లు |
| .html | హైపర్-టెక్స్ట్ మార్క్-అప్ లాంగ్వేజ్ | వెబ్ పేజీలు |
| .pdf | పోర్టబుల్ డాక్యుమెంట్ ఫార్మాట్ | అడోబ్ |
| .mp3 | MPEG ఆడియో లేయర్-3 | ఆడియో |
| .jpeg | జాయింట్ ఫోటోగ్రాఫిక్ ఎక్స్పర్ట్స్ గ్రూప్ | ఇమేజ్ |
| .apk | ఆండ్రాయిడ్ ప్యాకేజ్ | ఆండ్రాయిడ్ యాప్లు |
| .ipa | iOS యాప్ స్టోర్ ప్యాకేజ్ | ఐఫోన్ యాప్లు |
7. ఒకే వాక్యం రివిజన్ వాస్తవాలు
- ENIAC బరువు 30 టన్నులు మరియు 150 kW విద్యుత్తును వినియోగించేది.
- ఇంటెల్ 4004లో 2300 ట్రాన్సిస్టర్లు ఉన్నాయి; నేటి ఆపిల్ M2లో 20 బిలియన్లు ఉన్నాయి.
- ఇ-మెయిల్లో “@” చిహ్నాన్ని రే టామ్లిన్సన్ (1971) ఎంచుకున్నాడు.
- భారతదేశంలో మొదటి సాఫ్ట్వేర్ ఎగుమతి జోన్ బెంగళూరులో ఏర్పాటు చేయబడింది (STPI, 1991).
- TCS ఆసియాలో అతిపెద్ద ఐటీ యజమాని (>6 లక్షలు).
- “దూర్దర్శన్” 15 ఆగస్టు 1982న రంగులలో జాతీయ ప్రసారాన్ని ప్రారంభించింది.
- భారతదేశం యొక్క మొదటి సూపర్ కంప్యూటర్ PARAM 8000 1991లో C-DAC చేత వెల్లడించబడింది.
- “ఆకాష్” టాబ్లెట్ (2011) ప్రపంచంలో అత్యంత చౌకైన టాబ్లెట్గా ₹2,276కి పేరు పొందింది.
- UPI 2023లో 10 బిలియన్ లావాదేవీలు/నెలను దాటింది.
- భారతదేశంలో 5G స్పెక్ట్రం లిలావు (జూలై 2022) ₹1.5 లక్ష కోట్లు సంపాదించింది.
8. బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (15)
1. “భారతీయ ఐటీ పరిశ్రమ పితామహుడు”గా ఎవరు పేరుగాంచారు?
**సమాధానం:** F.C. కోహ్లీ2. మొదటి మైక్రోప్రాసెసర్, ఇంటెల్ 4004, ఎన్ని ట్రాన్సిస్టర్లను కలిగి ఉంది?
**సమాధానం:** 23003. వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ ఏ సంవత్సరంలో కనుగొనబడింది?
**సమాధానం:** 19894. భారతదేశం యొక్క ఐటీ చట్టం 2000 ఏ UN మోడల్ చట్టంపై ఆధారపడి ఉంది?
**సమాధానం:** UNCITRAL మోడల్ లా ఆన్ ఇ-కామర్స్5. ఏ నగరాన్ని “భారతదేశం యొక్క సిలికాన్ వ్యాలీ” అని పిలుస్తారు?
**సమాధానం:** బెంగళూరు6. $200 బిలియన్ మార్కెట్-క్యాప్ను దాటిన మొదటి భారతీయ కంపెనీ ఏది?
**సమాధానం:** TCS7. భారత్నెట్లో ‘BBNL’ అంటే ఏమిటి?
**సమాధానం:** భారత్ బ్రాడ్బ్యాండ్ నెట్వర్క్ లిమిటెడ్8. 2007లో ఐఫోన్ను ఎవరు ప్రారంభించారు?
**సమాధానం:** స్టీవ్ జాబ్స్ (ఆపిల్)9. భారతదేశంలో మొదటి కంప్యూటరీకరించబడిన రైల్వే రిజర్వేషన్ ఏ నగరంలో ప్రారంభమైంది (1986)?
**సమాధానం:** న్యూఢిల్లీ10. వెబ్ పేజీలను బదిలీ చేయడానికి ఏ ప్రోటోకాల్ ఉపయోగించబడుతుంది?
**సమాధానం:** HTTP11. ‘PDF’ యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి?
**సమాధానం:** పోర్టబుల్ డాక్యుమెంట్ ఫార్మాట్12. ఏ భారతీయ రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో STPI నమోదిత ఐటీ యూనిట్లు ఉన్నాయి?
**సమాధానం:** కర్ణాటక13. ఆండ్రాయిడ్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ను ఏ కంపెనీ అభివృద్ధి చేసింది?
**సమాధానం:** గూగుల్ (ఆల్ఫాబెట్)14. “డిజిటల్ ఇండియా” అనే పదం ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పడింది?
**సమాధానం:** 201515. భారతదేశం 2023లో ఏ నెలలో 10 బిలియన్ UPI లావాదేవీలను దాటింది?
**సమాధానం:** ఆగస్టు
చివరి నిమిషం క్రామింగ్: గుర్తుంచుకోండి “F-C-K” భారతీయ ఐటీ పితామహుడు కోసం → F.C. కోహ్లీ; “B-L-R” → బెంగళూరు ఐటీ కేంద్రం; “2000” → ఐటీ చట్టం & Y2K బగ్!
BETA
