চিমিয়া কেলসিয়াম সলফেট

কেলসিয়াম সলফেট#

কেলসিয়াম সলফেট, যা গাইপসাম নামেও পৰিচিত, হলো কেলসিয়াম, সালফাৰ আৰু অক্ষজৈৱিকৰ দ্বাৰা গঠিত এটা প্ৰাকৃতিকভাৱে দৃশ্যমান মিনাৰাল। ই এটা নীলোৱা বা অবর্ণনীয় নীলোৱা মিনাৰাল হৈছে যাৰ মোহসৰ কঠিনতা 2। ই ক্রিস্টেল, মাসিভ আৰু ধুলোৱাৰ ভাবে বিভিন্ন ধৰণত পোৱা যায়।

কেলসিয়াম সলফেটৰ গুণগত আছাদৰ্য্য#

• চিমিয়াৰ সূত্ৰ: $\ce{CaSO4}$
• মলাৰ গজ: 136.19 গ্ৰাম/মল
• ৰং: নীলোৱা বা অবর্ণনীয়
• কঠিনতা: মোহসৰ স্কেলত 2
• ক্লিয়াভ: তিনিটা দিশাত পূৰ্ণ
• ফৰ্কচাৰ: অনিয়মী
• লাস্টাৰ: পৰুপৰু
• স্ট্ৰেক: নীলোৱা
• সলভেবলিটি: পানীত স্থিতিশীলভাৱে সলভ

কেলসিয়াম সলফেটৰ আত্মীয় প্ৰভাৱ#

কেলসিয়াম সলফেট সাধাৰণত মানুষৰ খাদ্য আৰু ব্যৱহাৰৰ বাবে সুৰক্ষিত বিবেচনা কৰা হয়। তথাপি, গাইপসাম ধুলোৱাৰ পৰা আনত শ্ৰবণ কৰিলে শ্ৰবণৰ বিষয়ক তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ঘটাব পাৰে আৰু দীৰ্ঘকালীন প্ৰতিবেশ কৰিলে ফুঁ ক্ষতিগ্ৰস্ত হব পাৰে।

কেলসিয়াম সলফেটৰ পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ#

গাইপসাম খনন আৰু প্ৰক্রিয়াকৰণৰ দ্বাৰা কিছুমান পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হৈছে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হয়:

• বায়ু দূষণ: গাইপসাম খনন আৰু প্ৰক্রিয়াকৰণৰ দ্বাৰা ধুলো আৰু অন্যান্য দূষক বায়ুত ছোৱা দিয়া হয়।
• পানীৰ দূষণ: গাইপসাম খনন আৰু প্ৰক্রিয়াকৰণৰ দ্বাৰা পৰিস্থিতিশীল বোলা আৰু ভাৰী ধৰা মেটেলসমূহ আছোৱা পৰিৱেশগত পানী উৎপাদন হয়।
• ভূমিৰ দূষণ: গাইপসাম খনন আৰু প্ৰক্রিয়াকৰণৰ দ্বাৰা বিস্তৃত ভূমিৰ ক্ষেত্ৰ বিচ্ছিন্ন হয়।

কেলসিয়াম সলফেট হলো এটা বহুমুখী মিনাৰাল যাৰ বিস্তৃত প্ৰয়োগ আছে। ই সাধাৰণত মানুষৰ খাদ্য আৰু ব্যৱহাৰৰ বাবে সুৰক্ষিত বিবেচনা কৰা হয়, তথাপি ইৰ কিছুমান পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ আছে।

কেলসিয়াম সলফেটৰ গঠন#

কেলসিয়াম সলফেট, যা গাইপসাম নামেও পৰিচিত, হলো কেলসিয়াম, সালফাৰ আৰু অক্ষজৈৱিকৰ দ্বাৰা গঠিত এটা প্ৰাকৃতিকভাৱে দৃশ্যমান মিনাৰাল। ইৰ চিমিয়াৰ সূত্ৰ হল CaSO₄ আৰু অ্যানহাইড্ৰাইট, বাছানাইট আৰু গাইপসাম ইত্যাদি বিভিন্ন ধৰণত বিদ্যমান। কেলসিয়াম সলফেটৰ গঠন ইৰ পানিৰ অবস্থান আৰু ক্রিস্টেলৰ ধৰণত নিৰ্ভৰ কৰে।

অ্যানহাইড্ৰাইট#

অ্যানহাইড্ৰাইট হলো কেলসিয়াম সলফেটৰ অ্যানহাইড্ৰেট ধৰণ, অৰ্থাত ই কোনো পানিৰ কণাসমূহ আছোৱা নাই। ইৰ এটা সহজ ক্রিস্টেল গঠন আছে, য’ত কেলসিয়াম আৰু সলফেট তালিকা একেই পুনৰীকৃত নমুনাৰ দ্বাৰা সজ্জিত হয়। কেলসিয়াম তালিকাসমূহ আটপৈন সলফেট তালিকাসমূহৰ সৰহণ কৰে, এটা বিচ্ছিন্ন ঘণ্টা-আকৃতিৰ গঠন গঠন কৰে। অ্যানহাইড্ৰাইট সাধাৰণত সেমেণ্টাৰী প্ৰদূষণ যেনে এভোৰাইট ডিপজিটসমূহৰ দ্বাৰা পোৱা যায়।

বাছানাইট#

বাছানাইট হলো কেলসিয়াম সলফেটৰ হেমিহাইড্ৰেট ধৰণ, অৰ্থাত ই প্ৰতি দুই কেলসিয়াম সলফেট এককৰ বাবে এটা পানিৰ কণা আছে। ইৰ ক্রিস্টেল গঠন অ্যানহাইড্ৰাইটত আৰু বেছি জটিল, য’ত কেলসিয়াম আৰু সলফেট তালিকা এটা স্তূপীয় গঠন কৰে। পানিৰ কণাসমূহ স্তূপসমূহৰ মাজত অৱস্থিত, য’ত সলফেট তালিকাসমূহৰ সৰহণ কৰে হাইড্ৰ’জেন বন্ধন গঠন কৰে। বাছানাইট অ্যানহাইড্ৰাইটত আৰু কম সাধাৰণ আছে আৰু সাধাৰণত গাইপসামৰ সৈতে সংযোগগতভাৱে পোৱা যায়।

গাইপসাম#

গাইপসাম হলো কেলসিয়াম সলফেটৰ ডাইহাইড্ৰেট ধৰণ, অৰ্থাত ই প্ৰতি কেলসিয়াম সলফেট এককৰ বাবে দুইটা পানিৰ কণা আছে। ই এটা মনোক্লাইনিক ক্রিস্টেল গঠন আছে, য’ত কেলসিয়াম আৰু সলফেট তালিকা এটা পুনৰীকৃত নমুনাৰ দ্বাৰা সজ্জিত হয়। পানিৰ কণাসমূহ কেলসিয়াম আৰু সলফেট তালিকাসমূহৰ স্তূপসমূহৰ মাজত অৱস্থিত, য’ত হাইড্ৰ’জেন বন্ধন গঠন কৰে। গাইপসাম হলো কেলসিয়াম সলফেটৰ সাধাৰণত ব্যৱহৃত ধৰণ আৰু গুৱাহাটী, কৃষি আৰু চিকিৎসা ইত্যাদি বিভিন্ন শিল্পত ব্যৱহৃত হয়।

সংক্ষেপে, কেলসিয়াম সলফেট বিভিন্ন ধৰণত বিভিন্ন পানিৰ অবস্থান আৰু ক্রিস্টেল গঠনৰ সৈতে বিদ্যমান। অ্যানহাইড্ৰাইট হলো অ্যানহাইড্ৰেট ধৰণ, বাছানাইট হলো হেমিহাইড্ৰেট ধৰণ, আৰু গাইপসাম হলো ডাইহাইড্ৰেট ধৰণ। প্ৰতিটো ধৰণৰ আছে তাৰ বিশেষ গঠন আছাদৰ্য্য আৰু গুণগত আছাদৰ্য্য, যাৰ দ্বাৰা ইত্যাদি বিভিন্ন পৰিৱেশত বিভিন্ন প্ৰয়োগ আৰু আচৰণৰ দ্বাৰা বিলম্ব হয়।

কেলসিয়াম সলফেটৰ গুণগত আছাদৰ্য্য#

কেলসিয়াম সলফেট, যা গাইপসাম নামেও পৰিচিত, হলো এটা প্ৰাকৃতিকভাৱে দৃশ্যমান মিনাৰাল যা বিভিন্ন শিল্পত ব্যৱহৃত হয়। ই এটা বহুমুখী পদাৰ্থ যাৰ বিশেষ গুণগত আছাদৰ্য্য আছে যা ইত্যাদি বিভিন্ন প্ৰয়োগৰ বাবে উপযোগী কৰে।

ভৌত গুণগত আছাদৰ্য্য#

• ৰং: কেলসিয়াম সলফেট দূষণৰ বাবে নিৰ্ভৰ কৰি নীলোৱা থাকিব পাৰে বা গ্ৰেই।
• কঠিনতা: ই এটা সহজভাৱে নীলোৱা মিনাৰাল, যাৰ মোহসৰ কঠিনতা 2।
• ডেনচিটি: কেলসিয়াম সলফেটৰ ডেনচিটি প্ৰায় 2.32 গ্ৰাম/চিমিয়া।
• সলভেবলিটি: কেলসিয়াম সলফেট পানীত স্থিতিশীলভাৱে সলভ, যাৰ সলভেবলিটি প্ৰায় 2 গ্ৰাম/লিটাৰ বাৰ্টমেণ্ট টেম্পৰচাৰে।
• ক্রিস্টেল গঠন: কেলসিয়াম সলফেট মনোক্লাইনিক ক্রিস্টেল সিস্টেমত ক্রিস্টেল কৰে।

চিমিয়াৰ গুণগত আছাদৰ্য্য#

• চিমিয়াৰ সূত্ৰ: কেলসিয়াম সলফেটৰ চিমিয়াৰ সূত্ৰ হল CaSO₄।
• মলাৰ গজ: কেলসিয়াম সলফেটৰ মলাৰ গজ 136.14 গ্ৰাম/মল।
• চিমিয়াৰ গঠন: কেলসিয়াম সলফেট কেলসিয়াম, সালফাৰ আৰু অক্ষজৈৱিকৰ কণাসমূহৰ দ্বাৰা গঠিত।
• pH: কেলসিয়াম সলফেট এটা নিউট্ৰাল সলফেট, যাৰ pH পানীত 7।

তাপীয় গুণগত আছাদৰ্য্য#

• মেল্টিং পোইণ্ট: কেলসিয়াম সলফেট 1,450 °C (2,642 °F) টেম্পৰচাৰে মেল্ট কৰে।
• বুইলিং পোইণ্ট: কেলসিয়াম সলফেট তাৰ বুইলিং পোইণ্ট পৌঁছুব আগতে বিচ্ছিন্ন হয়।
• তাপীয় প্ৰতিক্রিয়া: কেলসিয়াম সলফেটৰ তাপীয় প্ৰতিক্রিয়া 0.47 W/m·K।

অন্যান্য গুণগত আছাদৰ্য্য#

• হাইগ্ৰোস্কোপিক: কেলসিয়াম সলফেট হাইগ্ৰোস্কোপিক, অৰ্থাত ই বায়ুৰ পৰা পানি সংগ্ৰহ কৰে।
• অগ্নিসৰ্বত্ব: কেলসিয়াম সলফেট এটা অগ্নিসৰ্বত্ব পদাৰ্থ, যাৰ অগ্নিসৰ্বত্ব ৰেটিং 4 ঘণ্টালৈ হয়।
• অটক্সিক: কেলসিয়াম সলফেট অটক্সিক আৰু বিভিন্ন প্ৰয়োগৰ বাবে সুৰক্ষিত।

প্ৰয়োগ#

কেলসিয়াম সলফেটৰ এটা বিস্তৃত প্ৰয়োগৰ সৈতে সংযুক্ত আছে, যাতে অন্তৰ্ভুক্ত হয়:

• গৃহনিৰ্মাণ: কেলসিয়াম সলফেট সিমেণ্ট, প্লাষ্টাৰ আৰু ড্ৰাই ওয়ালৰ বাবে বাইন্ডাৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।
• কৃষি: কেলসিয়াম সলফেট ভূমিৰ গঠন উন্নত কৰিবলৈ আৰু গাছৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পৰিপক্ষতা আৰু পৰিপক্ষতা আদায় কৰিবলৈ ভূমি সমৰ্পণ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।
• খাদ্য শিল্প: কেলসিয়াম সলফেট খাদ্য উৎপাদনত ব্যৱহৃত হয় যাতে বিষক্ৰিয়া পৰিৱেশত পৰিৱেশত পৰিৱেশত পৰিৱেশত পৰিৱেশত পৰিৱেশত �