इकाई २ उत्तरे (इन्टेक्स्ट प्रश्न-२)
इन्टेक्स्ट प्रश्न
२.६ ${H_2} {S}$, एक विषारी वायू ज्याला कुजलेल्या अंड्यासारखा वास येतो, गुणात्मक विश्लेषणासाठी वापरला जातो. जर STP वर पाण्यात ${H_2} {S}$ ची विद्राव्यता $0.195 {~m}$ असेल, तर हेन्रीचा नियम स्थिरांक काढा.
Show Answer
उत्तर
दिलेले आहे की STP वर पाण्यात ${H_2} {S}$ ची विद्राव्यता $0.195 {~m}$ आहे म्हणजेच, $1000 {~g}$ पाण्यात ${H_2} {S}$ चे ०.१९५ मोल विरघळलेले आहे.
पाण्याचे मोल $=\dfrac{1000 {~g}}{18 {~g} {~mol}^{-1}}$ $=55.56 {~mol}$
$$ \text {Mole fraction of } H_2 S =\dfrac{\text { Moles of } {H_2} {S}}{\text { Moles of } {H_2} {S}+\text { Moles of water }} $$
$$\quad\quad\quad\quad\quad =\dfrac{0.195}{0.195+55.56} =0.0035 $$
STP वर, दाब $(p)=0.987$ bar
हेन्रीच्या नियमानुसार : $ \quad p={K_{H}} \chi$
$ \quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad \Rightarrow {K_{H}}=\dfrac{p}{\chi}$
$ \quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad \quad \quad \quad =\dfrac{0.987}{0.0035} \hspace{0.5mm}bar $
$ \quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad \quad \quad \quad = 282 \hspace{0.5mm}bar $
२.७ $298 {~K}$ वर पाण्यात ${CO_2}$ साठी हेन्रीचा नियम स्थिरांक $1.67 \times 10^{8} {~Pa}$ आहे. $298 {~K}$ वर $2.5 {~atm}$ ${CO_2}$ दाबाखाली पॅक केलेल्या $500 {~mL}$ सोडा वॉटरमध्ये ${CO_2}$ चे प्रमाण काढा.
Show Answer
उत्तर
दिलेले आहे की :
${K_{H}}=1.67 \times 10^{8} {~Pa}$
$ p_{{CO_2}}=2.5 {~atm}=2.5 \times 1.01325 \times 10^{5} {~Pa} $
$\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad=2.533125 \times 10^{5} {~Pa}$
हेन्रीच्या नियमानुसार:
$$ \begin{aligned} p_{{CO_2}} & ={K_{H}} \chi \\ \Rightarrow \chi & =\dfrac{p_{{CO_2}}}{{~K_{H}}} \\ & \chi =\dfrac{2.533125 \times 10^{5}}{1.67 \times 10^{8}} \end{aligned} $$
$$\Rightarrow \chi=0.00152$$
आपण लिहू शकतो,
$$ \chi =\dfrac{n_{{CO_2}}}{n_{{CO_2}}+n_{{H_2} {O}}} \approx \dfrac{n_{{CO_2}}}{n_{{H_2} {O}}} $$
[कारण, $n_{{CO_2}}$ हे ${n_{{H_2} {O}}}$ च्या तुलनेत नगण्य आहे]
$500 {~mL}$ सोडा वॉटरमध्ये, पाण्याचे प्रमाण $=500 {~mL}$ [सोडाचे प्रमाण दुर्लक्षित करून]
आपण लिहू शकतो:
$500 {~mL}$ पाण्यात $=500 {~g}$ पाण्यात
$\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad=\dfrac{500}{18} {~mol}$ पाण्यात
$\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad=27.78 {~mol}$ पाण्यात
आता, $\quad\dfrac{n_{{CO_2}}}{n_{{H_2} {O}}}=\chi$
$\quad\quad \quad\dfrac{n_{{CO_2}}}{27.78}=0.00152$
$n_{{CO_2}}=0.042 {~mol}$
म्हणून, $500 {~mL}$ सोडा वॉटरमध्ये ${CO_2}$ चे प्रमाण $=(0.042 \times 44) {g}$
$\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad\quad=1.848 {~g}$