ਕੀਮੀਆ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-239#

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਤੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਐਟੋਮਿਕ ਨੰਬਰ 94 ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟੀਨਾਈਡ ਕਕਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਯੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਹੈ। ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ-ਸਵੈਤ ਧਾਤੂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਰਿਅਕਟਿਵ ਤੇਲ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੇਲਾਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦਾ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਕੰ�фиਗਰੇਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ: [1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 4f¹⁴ 5s² 5p⁶ 5d¹⁰ 6s² 6p⁶ 6d¹⁰ 7s² 7p⁶]

$1s^2 \ 2s^2 \ 2p^6 \ 3s^2 \ 3p^6 \ 3d^{10} \ 4s^2 \ 4p^6 \ 4d^{10} \ 4f^{14} \ 5s^2 \ 5p^6 \ 5d^{10} \ 5f^6 \ 6s^2 \ 6p^6 \ 6d^1 \ 7s^2$

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਵਿੱਚ 94 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਭਿਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੱਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਤੀਜੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 18 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਚੌਥੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 32 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 18 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਛੋਟੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 8 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 2 ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਲੈਨਸ ਸ਼ੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੇਲ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਛੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਭਿਕ ਨਾਲ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਜਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਿਅਕਟਿਵ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦਾ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਕੰ�фиਗਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਉਂ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਹੈ। ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦਾ ਨਾਭਿਕ ਬਹੁਤ ਅਸਥਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਡੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਐਲਫਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ, ਬੀਟਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਮਾ ਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਲਫਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ ਹੈਲੀਅਮ ਨਾਭਿਕ ਹਨ, ਬੀਟਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੈਮਾ ਰੇਜ਼ਾਂ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਫੋਟੋਨ ਹਨ।

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦੀ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵਿਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਤਰੇਬਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਐਲਫਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ, ਬੀਟਾ ਪਾਰਟੀਸਲਾਂ ਅਤੇ ਗੈਮਾ ਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ DNA ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਨਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਨੂੰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵੈਪਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰੀਅਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮੁਹਿੰਮਾਨ ਤੇਲ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੈਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

• ਐਟੋਮਿਕ ਨੰਬਰ: 94
• ਐਟੋਮਿਕ ਭਾਰ: 244
• ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਪੱਧਰ: 640 °C (1,184 °F)
• ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਪੱਧਰ: 3,227 °C (5,841 °F)
• ਘਨਤਾ: 19.86 g/cm³
• ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟਸ: +3, +4, +5, +6
• ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ: ਹਾਂ, ਐਲਫਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਨਿਕਾਲਾਂ ਵਾਲਾ

ਤਾਂਬਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

• ਰੰਗ: ਚਮਕਦਾਰ-ਸਵੈਤ
• ਚਮਕਰਨਾ: ਧਾਤੂਵਾਦੀ
• ਮਲਿਆਬਲਿਟੀ: ਮਲਿਆਬਲ (ਗੁਣ)
• ਡਕਟਿਲਿਟੀ: ਡਕਟਿਲ (ਗੁਣ)
• ਕਟਿਆਬਲਿਟੀ: ਮੋਹਸ ਕਟਿਆਬਲਿਟੀ 2
• ਵਿਦੂਰੀ ਵਪਾਰਕਤਾ: ਅਚਾਨਕ
• ਤਾਪੀ ਵਪਾਰਕਤਾ: ਅਚਾਨਕ

ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

• ਰਿਅਕਟਿਵਿਟੀ: ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਿਅਕਟਿਵ
• ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ: ਆਕਸਜਨ ਨਾਲ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
• ਕਰੋਜ਼ਨ: ਤਲ ਵਾਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਰੋਜ਼ ਹੋਂਦਾ ਹੈ
• ਘਸਾਬਲੀਅਤ: ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਸਾਬਲੀ ਨਹੀਂ
• ਤੰਬਾਕੂ: ਤੰਬਾਕੂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ#

• ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ: ਹਾਂ, ਐਲਫਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਨਿਕਾਲਾਂ ਵਾਲਾ
• ਹਾਫ-ਲੀਫ: 24,100 ਸਾਲ
• ਖਾਸ ਸਕਿਊਰਟੀ: 6.55 × 10$^{12}$ Bq/g
• ਫਿਜ਼ਨਬਲ: ਹਾਂ, ਥਰਮਲ ਨਿਊਟਰਨਾਂ ਨਾਲ ਫਿਜ਼ਨਬਲ
• ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਾਸ: 10 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (22 ਲਿੰਬ)

ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ#

• ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ: ਹਾਂ, ਐਲਫਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਨਿਕਾਲਾਂ ਵਾਲਾ
• ਸਿਰਫ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਪਰਕ: ਫੂਕ ਕੈਨਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
• ਖੋਜ: ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਕੈਨਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
• ਤੱਲ ਸੰਪਰਕ: ਤੱਲ ਕੈਨਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
• ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਪਰਕ: ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ#

• ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ: ਹਾਂ, ਐਲਫਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਨਿਕਾਲਾਂ ਵਾਲਾ
• ਜਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
• ਫਲ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਵਰਤੋਂਵਾਂ#

• ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵੈਪਾਂ: ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਨੂੰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵੈਪਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਊਰਜਾ: ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਨੂੰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰੀਅਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਊਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-238 ਮੈਡੀਕਲ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੇਰੀਸੀਅਮ-241 ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮੀਅਮ-244 ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-238 ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵਜੋਂ ਉਤਪਾਦਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
• ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਖੋਜ: ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-238 ਸਪੇਸਕੁਆਈਅਰਾਂ ਲਈ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂਵਾਂ#

ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਤੇਲ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵੈਪਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰੀਅਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੀ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ:

ਮੈਡੀਕਲ ਵਰਤੋਂਵਾਂ

• ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-238 ਪੈਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਮਿਆਦ ਦਾ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-239 ਕੈਨਸਰ ਉਪਾਸਕਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰੈਕੀਥੈਰਾਪੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਬਰੈਕੀਥੈਰਾਪੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਈਡੀਓਨ-125, ਇਰੀਡੀਅਮ-192 ਜਾਂ ਸੀਜ਼ੀਅਮ-131 ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂਵਾਂ

• ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ-238 ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਥਰਮਲਿਕ ਇਲੈਕਟਰਿਕ ਜਨਰੇਟਰ (RTG) ਵ�