ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳು

• ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಕಂಡುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಲೋರ್ಡ್ ಪಾಲಿಯೋಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 2 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸರಳ ಕಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

2. ಮಿಡಲ್ ಪಾಲಿಯೋಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 80,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಕಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ.

3. ಅಪ್ಪರ್ ಪಾಲಿಯೋಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 35,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗುಹೆಯ ಚಿತ್ರರಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

4. ಮೆಸೊಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಲಿತ್ಥ್ಸ್, ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

5. ನಿಯೋಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಲೆಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

6. ಚಾಲ್ಕೊಲಿಷಿಯನ್: ಇದು ಸುಮಾರು 6,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಬಳಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

7. ಹರಪ್ಪಾ ಸಭ್ಯತೆ: ಇದು ಸುಮಾರು 2600 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಡಿಸ್ ನದಿ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿತ್ತು. ಇದು ಲಿಪಿ, ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

8. ಮೆಗಾಲಿತ್ಥಿಕ್ ಕಳ್ಳಿಗಳು: ಇವುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಬಾರಿ ಇರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಿಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹಿಂಬದಿಯಾಗಿವೆ.

9. ಹಿಂದೂತ್ವದ ಸಮಯ: ಇದು ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದು ಕೆ.ಪೂ.ನಾಲ್ವರು ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ

ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸಭ್ಯತೆ (2600-1900 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ)

• ಐಡಿಸ್ ನದಿ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2600 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಭ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.
• ಇದು ಲಿಪಿ, ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸಭ್ಯತೆ

ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸಭ್ಯತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದಿನ ಸಭ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕೆಲಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ; ಗುಜರಾತ್ತಿನ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಲೋಥಲ್, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕಲಿಬಂಗನ್, ಹರಿಯಾಣದ ಬನವಲಿ, ಪಂಜಾಬ್‌ನ ರೋಪಾರ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಿಂಧ್‌ನ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹರಪ್ಪಾ.

ಇದು ಬಾಲುಚಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಅಂತರಗಳಿಂದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುತಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ತಿನ ಸಮುದ್ರಮಂಥನದ ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ 12,99,600 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು.

ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸಭ್ಯತೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ವಿಭಿನ್ನ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿವೆ:

• ಮಾರ್ಷಲ್: 3250 ರಿಂದ 2750 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ
• ಮ್ಯಾಕ್ಕಾಯ್: 2800 ರಿಂದ 2500 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ
• ಡಿ.ಪಿ. ಅಗ್ಗರ್ವಾಲ್: 2300 ರಿಂದ 1750 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ
• ವೀಲರ್: 2500-1700 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ
• ಡೇಲ್ಸ್: 2900-1900 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ
• ಎಂ.ಎಸ್.ವಾಟ್ಸ್: 3500 ರಿಂದ 200 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ

ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸಭ್ಯತೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು 2600 ರಿಂದ 1900 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದವು.

ಐಡಿಸ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಿಸೋಪ್ಟೇಮಿಯನ್‌ಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು ಮೆಲುಹಾ ಆಗಿತ್ತು.

ವಿಭಿನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ದಿನಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೊದಲಿಗೆ).

ಹರಪ್ಪಾ ಸಭ್ಯತೆಯ ಮೊದಲು

• ಹರಪ್ಪಾ ಸಭ್ಯತೆಯ ಮೊದಲು, ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಂಚನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವುಗಳು ಬಹುತೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು, ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿಲ್ಲ.

ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಆಹಾರ

• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳು ಮೀನುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಿದರು.
• ಅವರು ಗೋಧಿ, ಜೋಳ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಚಣಿಗಾಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಮಿಲೆಟ್ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು, ಅರ್ಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಸಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.
• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳು ಹೂಡಿಕೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರು, ಕೊಚ್ಚಿ, ಬುವೆ, ಮತ್ತು ಪಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಅವರು ಹಾರ್ಡ್, ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಗರ್ವಿಯಲ್ ಮುಂತಾ ವ್ಯಾಪ್ತ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ವಧಿಸಿದರು.

ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಲಿಪಿ

• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳು ಬೆನ್ನುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆನ್ನು ಬರೆದರು.
• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕತ್ತಲು ತಯಾರಿಸಿದರು.
• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಬೆನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
• ಬೆನ್ನುಗಳು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳು

• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು ಕಠಿಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು, ಕೃಷಿಯು ಜಲಾಶಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಆಗಿತ್ತು.
• ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಹತ್ತಿರಿನ ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳ ಸ್ಥಳವಾದ ಶೊರ್ಟುಘೈನಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಆದರೆ ಸಿಂಧ್ ಅಥವಾ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
• ಐಡಿಸ್ ಘಟ್ಟ ಸ್ಥಳವಾದ ಕಲಿಬಂಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು.
• ಗುಜರಾತ್ತಿನ ಧೊಲಾವಿರದಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯಗಳು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಆಗಿತ್ತು.

ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಉಪಕರಣಗಳು

• ಹರಪ್ಪಾನ್‌ಗಳು ಕಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮಾವಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಹರಪ್ಪಾ ಸಭ್ಯತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ

• ಹರಪ್ಪಾ ಸಭ್ಯತೆಯು ಸುಮಾರು 1800 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
• ಆ ನಂತರ ನಗರಗಳು ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡು ಅದು ಕೊನೆಗೂ ಅಳೆಯಲಾಯಿತು.
• ಪ್ರತಿ ನಗರ ಅವಧಿಯೂ ಸಣ್ಣ ನಗರ ಯೋಜನೆ, ವಿಸ್ತೃತ ಕಾಂಚನ ಕೆಲಸ, ಲಿಪಿ, ಬೆಂಕಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಾಂಚನ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಕತ್ತರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು:

• 1946ರಲ್ಲಿ, ವೀಲರ್ ಹರಪ್ಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
• 1955ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್. ಆರ್. ರಾವು ಲೋಥಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
• 1960ರಲ್ಲಿ, ಬಿ. ಬಿ. ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಿ. ಕೆ. ತಪ್ಪರ್ ಕಲಿಬಂಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
• 1974ರಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಆರ್. ಮುಗಲ್ ಬಹವಾಲ್ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
• 1980ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ತಂಡವು ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.
• 1986ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ತಂಡವು ಹರಪ್ಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.
• 1990ರಲ್ಲಿ, ಆರ್. ಎಸ್. ಬಿಷ್ಟ್ ಧೊಲಾವಿರದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ವೈದಿಕ ಕಾಲ; ಆರ್ಯರು

ಹಿಂದಿನ ವೈದಿಕ ಕಾಲ (1500-1000 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದ):

• “ಆರ್ಯ” ಶಬ್ದವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ “ಆರ್ಯ” ಇಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು “ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಟುಂಬ” ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.
• ಆರ್ಯರು ಅರ್ಧ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು, ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದ ಬಾಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದರು.
• ಅವರು ಮೊದಲು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದರು.
• ಸುಮಾರು 1500 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂ ಕುಷ್ಟಿ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು.
• ಅವರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಮೊದಲು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದರು.
• ಆರ್ಯರು ಮೊದಲು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗಿ, ಗಂಗೆತಂಗ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
• ಅವರು ಹಿಂದೂ ಸಭ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
• ಅವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕರಾಗಿದ್ದರು, ಆಹಾರ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಆರ್ಯರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ ಮುಂತಾ ಪೂಜಿಸಿದರು.
• ವಿಭಿನ್ನ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಅವರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ, ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಡೌನ್ಬರ್ಗ್ ಘಟ್ಟ, ಸಿಬಿರಿಯಾ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ.
• ಏಷ್ಯಾ ಮಿಸೋರಿಯದ ಬೋಗಾಜ್‌ಕೋಯಿನಲ್ಲಿ 1400 ಕೆ.ಪೂ.ಒಂದರ ಕತ್ತರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದಿರಾ, ವರುಣ, ನಸತ್ಯ ಮುಂತಾ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಲಿಪಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.
• ಆರ್ಯರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ್ಯರ ಆರ�