आपण दैनंदिन जीवनात अनेक वस्तू वापरतो. दाताच्या पेड़ासाठी ते आपल्या बेडवर ते चाय, दूध, वय, सूत्र, धागे, खाद्य वस्तू इ. दररोज आवश्यक आहेत. या सर्व वस्तू बाजारातून खरेदी केल्या जाऊ शकतात. तुम्ही कधी विचारला आहे की या वस्तू उत्पादनाच्या ठिकाणापासून कसे आल्या जातात? सर्व उत्पादन प्रशस्तीसाठी आहे. शेती आणि फॅक्टरीपासून उत्पादन ग्राहकांना खरेदी करणाऱ्या ठिकाणापर्यंत आले जाते. या वस्तूंची उत्पादनाच्या ठिकाणापासून बाजारपर्यंत वाहतूक करून ती ग्राहकाला उपलब्ध करून देते.

आपण फक्त वस्तू वापरतो असे असले देखील नाही, जसे की फळे, भाज्या, पुस्तके, वय इ. देखील आपण दैनंदिन जीवनात माणसांच्या विचारांचा, मतांचा आणि संदेशांचा वापर करतो. तुम्ही ओळखू शकता की आपण संदेश आणि मतांचा वापर एक ठिकाणापासून दुसर्‍या ठिकाणापर्यंत किंवा एक व्यक्तीपासून दुसर्‍या व्यक्तीपर्यंत संपर्क साधू देखील करतो?

वाहतूक आणि संचाराचा वापर आपल्या आवश्यकतेनुसार वस्तू उपलब्ध असलेल्या ठिकाणापासून त्यांच्या वापराच्या ठिकाणापर्यंत हलविल्या जाण्यासाठी केला जातो. मानव जन्य वस्तू, वस्तू आणि विचार एका ठिकाणापासून दुसर्‍या ठिकाणापर्यंत हलविण्यासाठी अनेक पद्धती वापरतात.

खालील चित्र वाहतूकाच्या मुख्य साधनांचे दर्शविते.

भूमि वाहतूक

भारतातील प्राचीन काळापासून पथचिह्न आणि अपरिमित रस्ते वाहतूकसाठी वापरले गेले आहेत. आर्थिक आणि तंत्रज्ञानाच्या विकासाने बड्या प्रमाणात वस्तू आणि लोकांना एका ठिकाणापासून दुसर्‍या ठिकाणापर्यंत हलविण्यासाठी अपरिमित रस्ते आणि रेल्वे विकसित केल्या गेल्या. विशिष्ट वस्तू विशेष परिस्थितीत हलविण्यासाठी रोपवाट, केबलवे आणि पाइपलाइन विकसित केले गेले.

रस्त्यावाहतूक

भारतात जगाच्या दुसऱ्या मोठ्या रस्त्याच्या नेटवर्कचा एक आहे एकूण लांबी अंदाजे 62.16 लाख किमी (मोर्थ. नि. इन, 2020-21 चे वार्षिक अहवाल).

Fig. 7.1

रोजच्या दैनंदिन यांत्रिक आकाराच्या जमीनी वाहतूकीत अनुवाद करणे आवश्यक आहे. या अनुवादात अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनुवादातील काही चिन्हांचे दर्शविले आहेत.

दररोज अनुवाद करण्यासाठी अनेक चिन्हे आणि संकेत आहेत ज्यांना अनुवाद करण्यास आवश्यक नाही किंवा ज्यांना अनुवाद करणे अशक्य आहे. खालील चित्र या अनु